Zajęcie Aleksandretty

9 listopada 1918 roku brytyjskie i francuskie okręty wojenne weszły do zatoki İskenderun, zwanej wtedy zatoką Aleksandretty, i stanęły przed portem Aleksandretta na północnym skraju syryjskiego wybrzeża. Brytyjska chronologia wojny notuje pod tą datą zajęcie Aleksandretty przez siły morskie Ententy. Według brytyjskiej historii oficjalnej kampanii w Egipcie i Palestynie (C. Falls, Military Operations: Egypt and Palestine, t. II) sama okupacja nastąpiła kilka dni później: dopiero 14 listopada wysadzono na ląd francuski batalion, a turecki garnizon wycofał się z miasta po ostrzeżeniu, że w przeciwnym razie desant zostanie przeprowadzony siłą. Część opracowań podaje, że Aleksandrettę zajęto już 9 listopada.

Port był dla sprzymierzonych ważny z bardzo praktycznego powodu. Po zajęciu Aleppo pod koniec października brytyjska kawaleria stała daleko na północy, na końcu długiej i wyczerpanej linii zaopatrzenia ciągnącej się od Palestyny. Aleksandretta, połączona bocznicą z koleją bagdadzką, która prowadziła do Aleppo, była najbliższym portem, przez który można było dowozić żywność i sprzęt. W pierwszych latach wojny Brytyjczycy niejednokrotnie rozważali desant w tej okolicy, a Francja już w 1915 roku zgłosiła roszczenia do Syrii razem z wybrzeżem nad zatoką.

Sprzeciw Mustafy Kemala

Rozejm w Mudros, obowiązujący od 31 października, nie wymieniał Aleksandretty, ale jego artykuł 7 pozwalał sprzymierzonym zająć każdy punkt strategiczny. Na froncie syryjskim dowodził wtedy Mustafa Kemal, który 31 października przejął od Otto Limana von Sandersa Grupę Armii „Yıldırım”. Według biografa Kemala Andrew Mango 5 listopada brytyjski dowódca w Syrii zapowiedział, że zajmie miasto, by korzystać z portu dla zaopatrzenia wojsk w Aleppo. Kemal uznał to za naruszenie rozejmu i 6 listopada uprzedził wielkiego wezyra Ahmeda İzzeta Paszę, że stawi Brytyjczykom zbrojny opór. Następnego dnia İzzet telegraficznie kazał mu cofnąć ten rozkaz. Rząd w Konstantynopolu nie chciał dać zwycięzcom pretekstu do zerwania rozejmu.

Tego samego dnia, 7 listopada, Grupę Armii „Yıldırım” rozwiązano, a Kemal został odwołany. 10 listopada przekazał dowództwo pozostałych wojsk generałowi Nihadowi Paszy, dowódcy 2 Armii, i wyjechał z Adany do Konstantynopola. Brytyjski historyk oficjalny pisał, że Nihad okazał się mistrzem zwłoki i utrudnień, a wycofywanie tureckich wojsk z okolicy ciągnęło się jeszcze tygodniami.

Batalion wysadzony w Aleksandretcie należał według Fallsa do Legionu Wschodniego (Légion d’Orient), francuskiej formacji złożonej głównie z Ormian. Później Francuzi wysadzili dwa kolejne bataliony ormiańskie w Mersinie i obsadzili posterunki wzdłuż kolei w Cylicji, co budziło wrogość tureckiej ludności i prowadziło do starć. Aleksandretta znalazła się później pod francuskim mandatem w Syrii, a w 1939 roku jako część prowincji Hatay przypadła Turcji.