Zdobycie Mitrowicy i Prisztiny

23 listopada 1915 roku wojska państw centralnych zajęły dwa główne miasta Kosowego Pola, ostatniego skrawka Serbii, na którym jej armia mogła się jeszcze zatrzymać. Wieczorem do Prisztiny wkroczyli Niemcy z 11 Armii generała Maxa von Gallwitza. Późnym wieczorem do Mitrowicy wdarł się batalion austro-węgierskiej 59 Dywizji Piechoty z 3 Armii generała Hermanna Kövessa, a główne siły dywizji weszły do miasta rano 24 listopada. Dlatego część opracowań podaje dla Mitrowicy datę 24 listopada.

Pierścień wokół Kosowego Pola

Feldmarszałek August von Mackensen chciał zamknąć armię serbską na Kosowym Polu, w kotlinie, gdzie w 1389 roku Serbowie przegrali bitwę z Turkami. Od północy, doliną Ibaru, szła na Mitrowicę armia Kövessa, która kilka dni wcześniej zajęła Novi Pazar. Od północy, doliną rzeki Lab, nacierali na Prisztinę Niemcy, a od wschodu i południa bułgarska 1 Armia oraz północna grupa 2 Armii. Wojewoda Radomir Putnik próbował jeszcze przebić się na południe, do Francuzów nad Wardarem, ale po dwóch dniach ciężkich walk pod Kačanikiem Bułgarzy 21 listopada odparli Serbów. Tego samego dnia Putnik nakazał wycofać wojska za rzekę Sitnicę, na zachodni skraj kotliny.

Mitrowica

Mitrowica, końcowa stacja kolei ze Skopje, była ostatnią dużą bazą zaopatrzenia armii serbskiej. Do niedawna przebywali tu również rząd i korpus dyplomatyczny, które po wyjeździe z Niszu i Kraljeva przeniosły się dalej, do Prizrenu. Według austriackiej historii oficjalnej Serbowie bronili się zaciekle w dolinie Ibaru, by zyskać czas na wywiezienie zgromadzonych w mieście zapasów. W nocy na 22 listopada dwa bataliony austro-węgierskiej 18 Brygady Górskiej zdobyły ich pozycję pod Sočanicą, biorąc 200 jeńców i 6 dział. 23 listopada brygada doszła pod samo miasto, ale na wzgórzach na północ od niego zatrzymała ją serbska Dywizja Dunajska II powołania. Dowódca 59 Dywizji odłożył natarcie do rana. Tymczasem Serbowie wycofali się za Sitnicę i około 22.30 do Mitrowicy wkroczył III batalion 31 Pułku Piechoty. Rano 24 listopada weszła reszta dywizji. Zdobyto 13 dział, karabiny maszynowe, amunicję, siedem częściowo zniszczonych lokomotyw i 130 wagonów. Żywności nie było, bo Serbowie zniszczyli zapasy, których nie zdołali zabrać. Według tego samego źródła miejscowi Albańczycy i Turcy witali wkraczające wojska.

Prisztina

Na Prisztinę szła niemiecka 101 Dywizja Piechoty. 22 listopada doszła na wzgórza około 10 kilometrów na północ od miasta, a następnego dnia przełamała opór ostatnich, naprędce zebranych oddziałów serbskich. W południe 23 listopada do Prisztiny dotarł niemiecki patrol konny, a wieczorem weszły do niej oddziały dywizji. Od wschodu nadciągały już straże przednie bułgarskiej 1 Armii, a bułgarskie opracowania przypisują zajęcie miasta swojej 6 i 9 Dywizji. Według austriackiej historii oficjalnej w Prisztinie wzięto 7 tysięcy jeńców, w tym 2 tysiące rannych, a także 6 dział i duże zapasy zboża i nafty. Uwolniono też wielu jeńców austro-węgierskich. 24 listopada serbska artyleria ostrzeliwała jeszcze dworzec, ale przed Niemcami pozostały już tylko pojedyncze oddziały.

Decyzja o odwrocie

Zajęcie obu miast zamknęło pierścień od północy i wschodu. Armia serbska nie została okrążona, ale nie miała już dokąd się cofać inaczej niż przez góry. 23 listopada Putnik wydał rozkaz odwrotu przez Czarnogórę i północną Albanię nad Adriatyk, gdzie sojusznicy mieli zaopatrzyć i przewieźć wojsko. Dział, których nie dało się przeprowadzić górskimi ścieżkami, kazano zakopać lub zniszczyć. Zaczynał się odwrót, który Serbowie nazwali Albańską Golgotą.

Mackensen uznał, że osiągnął cel, który wyznaczył swoim armiom. Wojska były wyczerpane półtoramiesięcznym marszem, a zaopatrzenie w górach zawodziło. Feldmarszałek nie zamierzał ścigać Serbów w albańskie góry. Pościg zostawił Bułgarom, a część niemieckich dywizji zaczął wycofywać na inne fronty.