Aresztowanie konsulów na Chios

Brytyjska chronologia wojny podaje, że 17 lutego 1916 roku siły brytyjskie zajęły grecką wyspę Chios na Morzu Egejskim. Prasa z tamtych dni opisuje jednak coś znacznie skromniejszego niż okupację. Oddział marynarzy z okrętów sprzymierzonych zszedł na ląd w porcie Chios, aresztował konsulów Niemiec i Austro-Węgier i odstawił ich na pokład torpedowca. Wiadomość dotarła do Europy Zachodniej z Aten 19 lutego, między innymi dzięki korespondentowi londyńskiego „Daily Mail”. Dokładny dzień aresztowania nie jest pewny. Francuskie gazety pisały o akcji „sprzymierzonych”, brytyjska chronologia przypisuje ją Brytyjczykom, a jeden z korsykańskich dzienników francuskim władzom wojskowym.

Wyspa pod bokiem Smyrny

Chios leży zaledwie kilka kilometrów od wybrzeża Azji Mniejszej, niedaleko wejścia do zatoki, w której głębi leży Smyrna, największy port osmański nad Morzem Egejskim. Od 1915 roku wody między wyspą a lądem patrolowały okręty brytyjskiego patrolu smyrneńskiego, który pilnował blokady tureckiego wybrzeża. Grecja była państwem neutralnym, więc na wyspie wciąż urzędowali konsulowie państw centralnych. Sprzymierzeni podejrzewali, że tacy konsulowie przekazują nieprzyjacielowi wiadomości o ruchach okrętów i transportów. W Salonikach generał Maurice Sarrail z tego samego powodu kazał już 30 grudnia 1915 roku aresztować konsulów państw centralnych i wywieźć ich z Grecji. Akcja na Chios była podobnym, choć mniejszym posunięciem.

Plotka o desancie i grecki protest

W Atenach rozeszła się pogłoska, że sprzymierzeni wylądowali na Chios. Ateński korespondent „Petit Journal” wyjaśniał 20 lutego, że plotka wzięła się z „prostej operacji policyjnej”, jakie okoliczności wymusiły już wcześniej w kilku innych miejscach Grecji. Konsulów zatrzymano, jak pisał, „dla bezpieczeństwa”. Sprawę podniósł w greckim parlamencie poseł z Chios. Rząd premiera Stefanosa Skuludisa wystosował do mocarstw Ententy protest przeciwko aresztowaniu konsulów. Część francuskiej prasy nazwała go protestem czysto formalnym.

Protest niczego nie zmienił, ale sprawa pokazała, jak niewiele zostało już z greckiej neutralności. Sprzymierzeni korzystali z greckich wysp jako baz i coraz swobodniej poczynali sobie na greckim terytorium. Od miesiąca Francuzi zajmowali Korfu, dokąd przewożono armię serbską. Chios nie została jednak wówczas zajęta i nadal podlegała greckim władzom królewskim. Według amerykańskiego rocznika wydarzeń z 1916 roku do ruchu „Obrony Narodowej” Elefteriosa Wenizelosa wyspa przyłączyła się dopiero 30 września 1916 roku.