Oblężenie Namuru

Oblężenie twierdzy Namur trwało od 20 do 25 sierpnia 1914 roku. Po Liège była to druga wielka belgijska twierdza na drodze Niemców do Francji. Padła jeszcze szybciej, rozbita przez najcięższą artylerię oblężniczą, jaką dysponowały wówczas państwa centralne.

Twierdza u zbiegu rzek

Namur leży w miejscu, w którym Sambra wpada do Mozy. Miasto zamykało dolinę Mozy, jedną z głównych dróg z Niemiec do Francji. W latach 1888–1892 otoczono je pierścieniem dziewięciu fortów według projektu generała Henriego Brialmonta, tego samego, który zaprojektował forty Liège. Na lewym brzegu Mozy stały forty Malonne, Saint-Héribert, Suarlée, Emines, Cognelée i Marchovelette, na prawym Maizeret, Andoy i Dave. Część z nich zmodernizowano przed wojną, ale żaden nie był przygotowany na pociski kalibru 305 i 420 mm.

Twierdzy broniła belgijska 4 Dywizja wraz z załogami fortów, łącznie około 37 tysięcy żołnierzy pod dowództwem generała Édouarda Michela. Przeciw nim niemiecka 2 Armia generała Karla von Bülowa wydzieliła zgrupowanie generała Maxa von Gallwitza, liczące około 107 tysięcy ludzi. W jego skład wchodziły Korpus Rezerwowy Gwardii, XI Korpus i część VII Korpusu Rezerwowego. Najważniejsza była jednak artyleria: niemieckie moździerze M-Gerät kalibru 420 mm, sprowadzone spod Liège, oraz austro-węgierskie moździerze Škody kalibru 305 mm.

Przebieg

20 sierpnia wojska niemieckie stanęły w pełnej sile przed fortami północno-wschodniego i południowo-wschodniego odcinka. Dlatego oblężenie datuje się zwykle od tego dnia, choć właściwy ostrzał rozpoczął się dzień później. 21 sierpnia artyleria otworzyła ogień, początkowo utrudniony przez mgłę. Niemieckie natarcie na twierdzę zbiegło się z początkiem bitwy nad Sambrą, w której francuska 5 Armia broniła się przed pozostałymi siłami Bülowa. Francuzi zdołali przysłać do Namuru tylko niewielkie posiłki.

22 sierpnia 3 Dywizja Gwardii wdała się w walki pod fortem Marchovelette, co opóźniło główny szturm o jeden dzień. 23 sierpnia ciężkie pociski dosłownie rozbijały forty północno-wschodniego odcinka. Około południa padł fort Cognelée, niedługo później Marchovelette, a następnie Maizeret. Po południu Niemcy dotarli do północnych rogatek Namuru. Generał Michel uznał, że dalsza obrona jest niemożliwa, i wieczorem wyprowadził 4 Dywizję na południe, w stronę Francji. Tego dnia Niemcy wkroczyli do miasta.

Forty broniły się jeszcze po odejściu dywizji. 24 sierpnia padły Andoy, Malonne, zdobyty z zaskoczenia, i Saint-Héribert. 25 sierpnia skapitulowały ostatnie trzy: Emines, Dave i Suarlée. Zajęciu miasta towarzyszyły pożary, w których spłonął ratusz i część zabudowy centrum.

Ucieczka 4 Dywizji

Jedyną drogą odwrotu był region między Sambrą a Mozą, na południu. Nocą z 23 na 24 sierpnia belgijska kolumna maszerowała, nękana przez Niemców z tyłu i z boku. Jej tylna straż została otoczona pod Ermeton-sur-Biert, ale około 12 tysięcy żołnierzy dotarło przez Mariembourg do Francji. Stamtąd przewieziono ich do Hawru, a następnie drogą morską do Ostendy, skąd dołączyli do armii belgijskiej w Antwerpii.

Straty

Według różnych szacunków Belgowie stracili pod Namurem około 15 tysięcy żołnierzy, z czego około 10 tysięcy przypadało na 4 Dywizję. Do niewoli trafiło około 5,7 tysiąca żołnierzy belgijskich i francuskich. Straty niemieckie były znacznie mniejsze i wynosiły około 900 ludzi, w tym około 300 zabitych.

Znaczenie

Upadek Namuru otworzył Niemcom dolinę Mozy i zbiegł się z klęską Francuzów nad Sambrą i odwrotem Brytyjczyków spod Mons. Oblężenie potwierdziło to, co pokazało już Liège: twierdze z końca XIX wieku nie mogły się oprzeć nowoczesnej ciężkiej artylerii. Ciężkie moździerze wkrótce przerzucono pod francuską twierdzę Maubeuge, a jesienią pod Antwerpię.