Bitwa w Ardenach

Bitwa w Ardenach, stoczona w dniach 21–24 sierpnia 1914 roku, była jednym z najkrwawszych epizodów bitew granicznych. W jej trakcie przypadł 22 sierpnia, dzień, w którym armia francuska poniosła największe straty w całej swojej historii.

Uderzenie w ciemno

Naczelny wódz Joseph Joffre sądził, że Niemcy skierowali główne siły przez północną Belgię i że ich centrum w Ardenach jest słabe. Postanowił uderzyć właśnie tam, przez zalesione, pagórkowate tereny belgijskiej prowincji Luksemburg, by rozciąć niemiecki front. Do natarcia ruszyły 3 Armia generała Pierre’a Ruffeya i 4 Armia generała Fernanda de Langle de Cary.

Założenie było błędne. W Ardenach znajdowały się dwie silne armie niemieckie: 4 Armia księcia Albrechta Wirtemberskiego i 5 Armia następcy tronu Wilhelma. Francuzi mieli słabe rozpoznanie, brakowało im dokładnych map, a gęste lasy i poranne mgły ograniczały widoczność.

Czarny dzień 22 sierpnia

22 sierpnia francuskie kolumny, maszerujące przez lasy, niespodziewanie natknęły się na przygotowane do walki oddziały niemieckie. W wielu miejscach naraz, między innymi pod Rossignol, Virton i Neufchâteau oraz w rejonie Longwy, doszło do gwałtownych, chaotycznych starć. Francuska piechota, w jaskrawych mundurach i nacierająca na bagnety, padała pod ogniem karabinów maszynowych i artylerii.

Szczególnie ciężkie straty poniósł Korpus Kolonialny pod Rossignol, gdzie niemal zniszczona została jedna z jego dywizji. Tego dnia na całym froncie bitew granicznych zginęło około 27 tysięcy francuskich żołnierzy. To więcej niż w jakimkolwiek innym pojedynczym dniu walk w dziejach Francji.

Odwrót

23 sierpnia francuskie armie zaczęły się wycofywać, prowadząc walki opóźniające. 24 sierpnia Joffre nakazał 4 Armii odwrót za Mozę, a 3 Armia, po nieudanej próbie kontrataku prawym skrzydłem, również cofnęła się w stronę rzeki i Verdun. W literaturze anglojęzycznej bitwę datuje się zwykle na 21–23 sierpnia, ale francuskie historie pułków obejmują nią także walki z 24 sierpnia, a Gabriel Hanotaux w 1917 roku przedłużał ją do 25 sierpnia.

Klęska w Ardenach zbiegła się z porażkami pod Charleroi i Mons, co zmusiło całe lewe skrzydło wojsk sprzymierzonych do wielkiego odwrotu. Joffre obarczył odpowiedzialnością część dowódców: pod koniec sierpnia usunął między innymi generała Ruffeya. Kilka dni później 4 Armia stawiła Niemcom zacięty opór w bitwie nad Mozą.

Znaczenie

Bitwa w Ardenach obnażyła słabości przedwojennej francuskiej doktryny, która stawiała na atak za wszelką cenę, oraz błędy rozpoznania. Po tych doświadczeniach armia francuska zaczęła zmieniać taktykę i umundurowanie. W 1915 roku żołnierze otrzymali mniej widoczne, szaroniebieskie mundury.