Koniec drugiej bitwy nad Marną

7 sierpnia 1918 roku generał Philippe Pétain, naczelny wódz armii francuskiej, ogłosił w rozkazie dziennym zwycięstwo w drugiej bitwie nad Marną. Bitwa, która zaczęła się 15 lipca jako ostatnia wielka ofensywa niemiecka tego roku, skończyła się poprzedniego wieczoru. Niemcy wycofali się z całego występu między Soissons a Reims i okopali za rzekami Vesle i Aisne, a Pétain uznał, że atakowanie ich tam z marszu nie ma sensu. Większość opracowań przyjmuje jako ostatni dzień bitwy 6 sierpnia. Brytyjska chronologia wojny notuje jej koniec pod 7 sierpnia, dniem rozkazu Pétaina.

Stop nad Vesle

Po odzyskaniu Soissons 2 sierpnia francuskie 5, 6 i 10 Armia ruszyły w pościg i 3 sierpnia doszły prawie na całym froncie do Vesle i Aisne. Tam jednak niemiecka artyleria, dotąd milcząca, otworzyła silny ogień na płaskowyże na południe od rzek, a na przeciwległych zboczach czekała przygotowana pozycja obronna. Według brytyjskiej historii oficjalnej, która streszcza tu francuską historię oficjalną, 4 sierpnia tylko nieliczne patrole zdołały przejść Vesle na wschód i zachód od Fismes i od Braine. Tego dnia Pétain nakazał armiom spychać Niemców za rzeki, ale bez narażania się na niepotrzebne straty i porażkę z rzeką za plecami. Gdyby nieprzyjaciel bronił się na Vesle w sile, wojska miały się okopać i czekać na decyzję naczelnego dowództwa. Rozpoznanie lotnicze i naziemne z 4 i 5 sierpnia pokazało, że Niemcy są za rzekami mocno umocnieni. Wieczorem 6 sierpnia, o 22.10, Pétain zatelegrafował do armii, że aż do odwołania nie wolno podejmować prób zdobycia niemieckich pozycji na północ od Vesle. Armie miały jednak udawać, że przygotowują wielkie natarcie, zwłaszcza na 8 sierpnia, gdy Foch szykował uderzenie Brytyjczyków i Francuzów gdzie indziej.

Na odcinku francuskiej 6 Armii, naprzeciw Fismes, stały wtedy dwa amerykańskie korpusy, po raz pierwszy w tej wojnie obok siebie. 4 sierpnia, po ciężkich walkach, amerykańska 32 Dywizja zdobyła Fismes na południowym brzegu Vesle. W nocy z 6 na 7 sierpnia zluzowała ją 28 Dywizja. Według przewodnika amerykańskiej komisji pomników wojennych 32 Dywizja przeszła od Ourcq około 18 kilometrów i straciła prawie 3,8 tysiąca ludzi. 7 sierpnia jej następcy bez powodzenia zaatakowali Fismette, przedmieście Fismes na drugim brzegu rzeki. Tego samego dnia przez Vesle na prawo od miasta próbowała się przeprawić 6 Brygada z amerykańskiej 3 Dywizji, także bez skutku. Walki o przyczółki nad Vesle trwały, choć sama bitwa się skończyła. Fismette Amerykanie zdobyli 10 sierpnia, a pod koniec miesiąca Niemcy odbili ją kontratakiem z użyciem miotaczy ognia.

Rozkaz Pétaina

W rozkazie z 7 sierpnia Pétain pisał do żołnierzy: „Cztery lata wysiłków, wspieranych przez naszych wiernych sojuszników, cztery lata prób stoicko znoszonych zaczynają przynosić owoce. Złamany w piątej ze swoich prób w 1918 roku najeźdźca cofa się. Jego stany liczebne topnieją, jego morale słabnie, a tymczasem nasi amerykańscy towarzysze, ledwie wysadzeni na ląd, dali już odczuć zbitemu z tropu nieprzyjacielowi siłę swoich ciosów”. Przypominał, że wcześniej wzywał do wytrwałości i cierpliwości, bo nadchodzą Amerykanie, a teraz wzywał do nieustępliwości i śmiałości, które przyniosą zwycięstwo. Dzień wcześniej Pétain dostał Medal Wojskowy, a generał Ferdinand Foch został marszałkiem Francji.

Bilans

Według francuskiej historii oficjalnej, cytowanej przez brytyjską, od 15 lipca do 5 sierpnia armie francuskie i walczące z nimi dywizje sprzymierzonych wzięły do niewoli 659 oficerów i 28 708 żołnierzy, zdobyły 793 działa i 3723 karabiny maszynowe. Francuzi stracili 2539 oficerów i 92 626 żołnierzy. Przewodnik amerykańskiej komisji pomników wojennych wylicza, że na początku kontrofensywy Niemcy mieli między Reims a Compiègne 50 dywizji i musieli rzucić do walki 27 kolejnych. Sprzymierzeni dodali do 42 dywizji francuskich, 6 amerykańskich (liczebnie równych 12 francuskim), 4 brytyjskich i 1 włoskiej jeszcze 8 francuskich i 3 amerykańskie. Strat niemieckich nie podano. Niemcy przyznali jedynie, że z braku uzupełnień musieli rozwiązać dziesięć dywizji. Według niemieckich danych, które przytacza brytyjska historia oficjalna, bataliony liczyły w okopach już tylko po 200–240 karabinów, a brakowało oficerów: w jednym z pułków tylko cztery kompanie miały jeszcze dowódców w stopniu oficerskim.

Bitwa zniweczyła wszystkie zdobycze majowej ofensywy nad Aisne i odsunęła zagrożenie od Paryża. Ludendorff stracił inicjatywę, a Foch nie zamierzał dać mu czasu na odbudowę sił. Następnego dnia, 8 sierpnia, Brytyjczycy i Francuzi uderzyli pod Amiens.