Soissons w I wojnie światowej

Soissons, stare miasto biskupie nad Aisne, około 100 kilometrów na północny wschód od Paryża, było przez większą część wojny miastem przyfrontowym. Niemcy zajęli je na niespełna dwa tygodnie we wrześniu 1914 roku, a potem okopali się na wzgórzach za rzeką, skąd ich artyleria latami ostrzeliwała ulice i katedrę. W maju 1918 roku zdobyli je ponownie, bo przez Soissons biegła kolej zaopatrująca ich nowy występ nad Marną. Francuzi odzyskali je 2 sierpnia 1918 roku, w ruinie.

Dwa tygodnie okupacji (1914)

Pierwsze niemieckie patrole weszły do miasta 1 września 1914 roku, a według części opracowań Niemcy zajęli je na dobre dzień później. Przeprawy przez Aisne osłaniały francuskie dywizje rezerwowe, które wysadziły dwa mosty, ale średniowieczny most Saint-Waast ocalał. Okupanci od razu nałożyli na mieszkańców wysokie rekwizycje. Z tych dni pochodzi opowieść o Jeanne Macherez, działaczce Czerwonego Krzyża, która pod nieobecność mera miała oświadczyć Niemcom: „Mer? To ja!”. Część historyków uważa ją dziś za mocno przesadzoną.

Po bitwie nad Marną Niemcy cofnęli się na północny brzeg Aisne, a 12 września do Soissons weszły oddziały francuskiej 6 Armii, w tym wojska afrykańskie. W pierwszej bitwie nad Aisne Francuzi nie zdołali jednak zepchnąć przeciwnika z płaskowyżu nad miastem. Niemcy okopali się kilka kilometrów od centrum i Soissons zostało na lata w zasięgu ich dział.

Miasto na linii frontu (1915–1917)

W styczniu 1915 roku Francuzi spróbowali odepchnąć Niemców od miasta. 8 stycznia zdobyli wzgórze 132 nad wsią Crouy, ale w bitwie pod Soissons niemiecki kontratak i wezbrana Aisne, która zrywała mosty, zepchnęły ich z powrotem za rzekę. 14 stycznia Niemcy zajęli północne przedmieścia, choć samo miasto zostało francuskie. Według niemieckiej historii oficjalnej wzięli około 5200 jeńców. We Francji porażkę tak blisko Paryża nazwano „sprawą Soissons”, a minister wojny Alexandre Millerand udzielił Josephowi Joffre’owi reprymendy.

W marcu 1917 roku Niemcy wycofali się na Linię Hindenburga na całym froncie od Arras po Soissons i 18 marca francuskie patrole znalazły puste okopy na północ od miasta. Front odsunął się, ale Soissons wciąż leżało w zasięgu niemieckiej artylerii. 16 kwietnia spod Laffaux, niedaleko miasta, ruszyła ofensywa Nivelle’a na Chemin des Dames, którą znamy jako drugą bitwę nad Aisne. Po jej klęsce, 2 i 3 maja, we wsi Saint-Bandry na zachód od Soissons zbuntowali się żołnierze 2 Dywizji Piechoty Kolonialnej, co zapoczątkowało falę buntów w armii francuskiej.

Druga okupacja (maj–sierpień 1918)

27 maja 1918 roku Niemcy zaczęli trzecią bitwę nad Aisne, zdobyli Chemin des Dames i przeszli rzekę. Wieczorem 28 maja cztery bataliony niemieckiej 5 Dywizji oczyściły Soissons, ale dostały rozkaz, by je opuścić. Niemiecka monografia przyznaje, że dowództwo bało się, iż żołnierze rzucą się na zapasy żywności i alkoholu. 29 maja Niemcy weszli do płonącego miasta na dobre i doszło w nim do grabieży. Na południowy zachód od Soissons zatrzymały ich świeże francuskie dywizje, wśród nich Dywizja Marokańska.

Soissons było teraz dla Niemców bezcenne. Do występu między Aisne a Marną, który sięgał po Château-Thierry, prowadziła tylko jedna główna linia kolejowa i biegła przez to miasto. 18 lipca Ferdinand Foch rzucił na zachodnie skrzydło występu kontrofensywę 10 Armii generała Charles’a Mangina. Francuskie i amerykańskie działa wzięły pod ogień kolej i szosę z Soissons do Château-Thierry, a druga bitwa nad Marną zmusiła Niemców do odwrotu.

2 sierpnia o 14 Niemcy opuścili Soissons i pół godziny później wysadzili mosty na Aisne. Tego dnia zakończyła się bitwa w Soissonnais i nad Ourcq, w której walczyły też szkocka 15 Dywizja i 34 Dywizja. Francuskie patrole zastały miasto puste i w płomieniach, a katedrę z podziurawionymi murami i sklepieniami. Przedmieście Saint-Waast na północnym brzegu zostało jeszcze pod niemieckim ogniem do końca sierpnia.

Miasto do odbudowy

Soissons przez ponad 30 miesięcy leżało na linii frontu i wyszło z wojny zrujnowane: 80 procent śródmieścia było zniszczone. Mer zapowiadał w 1919 roku, że miasto się odrodzi. Odbudowa zmieniła układ ulic i wprowadziła styl art déco. Brytyjczycy postawili w Soissons pomnik blisko czterech tysięcy żołnierzy poległych w 1918 roku nad Aisne i Marną, którzy nie mają znanego grobu.