TheGreatWar.pl
← Oś czasu

Motono ministrem spraw zagranicznych Japonii

Kategoria:
Polityka
Front:
Azja i Pacyfik
Data:
21 listopada 1916
Autor:
Łukasz Skowroń
Tagi:
Japonia, Rosja, Wielka Brytania

21 listopada 1916 roku wicehrabia Ichirō Motono, ambasador Japonii w Piotrogrodzie, został ministrem spraw zagranicznych w rządzie marszałka Masatake Terauchiego. Tego samego dnia premier zrzekł się ministerstwa spraw zagranicznych, którym tymczasowo kierował od utworzenia swojego gabinetu 9 października. Brytyjska chronologia wojny rozdziela te wydarzenia: oddanie resortu przez Terauchiego datuje na 20 listopada, a nominację Motono na 21 listopada. Według japońskiego dziennika urzędowego „Kanpō”, którego nadzwyczajne wydanie z 21 listopada ogłosiło obie decyzje, nastąpiły one jednocześnie. Premier zatrzymał na razie drugie ze swoich dodatkowych stanowisk, ministerstwo finansów.

Motono miał 54 lata. Urodził się w 1862 roku w księstwie Saga na wyspie Kiusiu. Jego ojciec był jednym z założycieli dziennika Yomiuri Shimbun. Już jako jedenastolatek wyjechał na naukę do Paryża, a później studiował prawo w Lyonie, gdzie w 1889 roku uzyskał doktorat. Po powrocie do kraju wstąpił do ministerstwa spraw zagranicznych, był sekretarzem ministra Munemitsu Mutsu, wykładał prawo międzynarodowe i przełożył na francuski japoński kodeks cywilny. Potem był posłem w Belgii, a w 1899 roku reprezentował Japonię na pierwszej konferencji pokojowej w Hadze. Od 1901 roku był posłem w Paryżu, gdzie w 1905 roku za pośrednictwem francuskiego ministra spraw zagranicznych Théophile’a Delcassé otrzymał pierwsze sondaże w sprawie pokoju z Rosją. W tym samym roku zasiadał jako arbiter w sporze przed Stałym Trybunałem Arbitrażowym w Hadze.

Najważniejszy rozdział jego kariery to jednak Rosja. W 1906 roku, rok po wojnie rosyjsko-japońskiej, został posłem w Petersburgu, a w 1908 roku ambasadorem. Przez dziesięć lat przekształcał dawnych wrogów w partnerów. Negocjował układy z lat 1907, 1910 i 1912, w których oba państwa podzieliły Mandżurię i Mongolię na strefy wpływów, a 3 lipca 1916 roku podpisał w Piotrogrodzie konwencję o Dalekim Wschodzie razem z tajnym sojuszem w sprawie Chin. Za te zasługi otrzymał w 1907 roku tytuł barona, a 14 lipca 1916 roku tytuł wicehrabiego. Jego następcą w Piotrogrodzie został Kōsai Uchida, były minister spraw zagranicznych.

Wybór Motono pasował do charakteru rządu Terauchiego, który nie opierał się na partiach. Nowy minister był zawodowym dyplomatą bez związków z partiami, podobnie jak Kikujirō Ishii, który kierował resortem w ostatnim roku rządów Shigenobu Ōkumy, ale w odróżnieniu od jego poprzednika, przywódcy partii Dōshikai Takaakiego Katō. W jego osobie Tokio stawiało też na bliską współpracę z Rosją, jedną z głównych idei marszałka Aritomo Yamagaty, protektora premiera. Za kadencji Motono Japonia w lutym 1917 roku uzyskała od Wielkiej Brytanii, a wkrótce potem także od Francji i Rosji, tajne zapewnienia poparcia dla swoich roszczeń do niemieckich praw w Szantungu i niemieckich wysp na Pacyfiku na północ od równika. Brytyjczycy otrzymali w zamian między innymi japońskie niszczyciele na Morzu Śródziemnym. Jesienią 1917 roku Ishii, wysłany do Waszyngtonu, zawarł porozumienie ze Stanami Zjednoczonymi w sprawie Chin.

Rewolucja w Rosji przekreśliła jednak politykę, na którą Motono postawił całą karierę. Po przejęciu władzy przez bolszewików minister należał do najgorętszych zwolenników zbrojnej interwencji na Syberii. Sprzeciwiał się temu przywódca partii Seiyūkai Takashi Hara, który zasiadał w utworzonej w czerwcu 1917 roku Tymczasowej Radzie do spraw Polityki Zagranicznej, i bez zgody Amerykanów Terauchi nie chciał się zdecydować. Według japońskich biografów to choroba, rak żołądka, zmusiła go do złożenia dymisji 23 kwietnia 1918 roku, choć w tle był też przegrany spór o interwencję, a jego miejsce zajął Shinpei Gotō. Zmarł 17 września 1918 roku, kilka tygodni po tym, jak Japonia rozpoczęła interwencję syberyjską.