Indyjskie wojska opuszczają Dardanele

Brytyjska chronologia wojny notuje pod 31 grudnia 1915 roku, że ostatnie oddziały Indyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego „G” opuściły Dardanele, by w Egipcie połączyć się z Indyjskim Korpusem Ekspedycyjnym „E”. Korpus „G” był nazwą wojsk indyjskich wysłanych na Gallipoli, których pierwsze oddziały wypłynęły z Egiptu na początku kwietnia. Oznaczeniem „E” od jesieni 1914 roku obejmowano wszystkie wojska indyjskie w Egipcie. Po ośmiu miesiącach na półwyspie Indusi wracali więc tam, skąd przyszli: nad Kanał Sueski.

Trzonem korpusu była 29 Brygada Indyjska generała Herberta Vaughana Coxa, jedyna brygada indyjskiej piechoty, która walczyła na Gallipoli. W grudniu tworzyły ją 14 Pułk Sikhów z Ferozepuru oraz bataliony Gurkhów: 1/5, 1/6 i 2/10, a od października także 1/4. Od maja do lipca brygada walczyła na przylądku Helles, między innymi w bitwie o wąwóz Gully. W sierpniu przeszła pod Anzac, gdzie 1/6 batalion Gurkhów majora Cecila Allansona wdarł się w bitwie o Sari Bair na grzbiet, skąd widać było cieśninę, choć wkrótce musiał zejść. Potem brygada walczyła o wzgórze 60 i do końca trzymała lewe skrzydło Anzac, na styku z wojskami spod Suvli. Do korpusu należały też dwie baterie 7 Brygady Indyjskiej Artylerii Górskiej, które były na półwyspie od pierwszego dnia, indyjskie szpitale polowe i kolumny transportowe z mułami.

Indusi odeszli spod Anzac razem z Australijczykami i Nowozelandczykami, w ostatnie noce ewakuacji. Muły indyjskich kolumn i baterii przez cały etap pośredni wywoziły nocami amunicję i sprzęt na plaże. Jeden z oficerów, którego notatki przytacza australijska historia oficjalna, opisywał 15 grudnia muły 21 Baterii Górskiej, które z ciężkimi jukami szły przez rów łącznikowy tak cicho, że z 200 metrów nie dało się poznać, czy są objuczone, ani nawet czy to zwierzęta, czy ludzie. Turcy przez całe miesiące widywali nocne transporty, więc niczego nie podejrzewali. Według tej samej historii o 1.30 w nocy z 19 na 20 grudnia ostatni oddział brygady zwinął telefony i opuścił odcinek od Susak Kuyu do wzgórza 60. 1/4 batalion Gurkhów odszedł razem z sąsiednimi oddziałami IX Korpusu, a 1/5 i 1/6 batalion ruszyły do pomostów, które nowozelandzcy saperzy ustawili po zmroku u ujścia potoku Asmak Dere.

Ewakuowane wojska trafiały najpierw na wyspy, na Imbros i Limnos, skąd ruszały dalej. Chronologia nie podaje, które dokładnie oddziały korpusu „G” odpłynęły 31 grudnia, a w dostępnych opracowaniach brak szczegółów tej podróży. Wiadomo, że batalion 1/4 Gurkhów jeszcze w grudniu przeniesiono do innej brygady, a 7 stycznia 1916 roku 29 Brygadę włączono do odtworzonej 10 Dywizji Indyjskiej, która broniła Kanału Sueskiego. W kolejnych miesiącach większość jej batalionów z Gallipoli rozesłano na inne odcinki i z powrotem do Indii.

Bilans indyjskiego udziału w kampanii długo pozostawał w cieniu. Australijski historyk Peter Stanley obliczył, że przez korpus „G” przeszło w sumie około 16 tysięcy żołnierzy i pomocników z Indii, a zginęło około 1,6 tysiąca z nich. Inne szacunki, ograniczone do samej 29 Brygady, mówią o blisko 1,4 tysiąca zabitych i ponad 3,4 tysiąca rannych. Sam 14 Pułk Sikhów stracił na Gallipoli, według jednego z opracowań, 264 zabitych i 840 rannych, czyli około półtora raza więcej ludzi, niż liczył etatowo batalion.