Austro-Węgrzy zajmują Šabac

Brytyjska chronologia wojny notuje pod 22 października 1915 roku, że wojska austriackie zajęły Šabac, główne miasto żyznej Mačvy w północno-zachodniej Serbii, nad Sawą. Według austriackiej historii oficjalnej austro-węgierskie oddziały weszły do miasta dwa dni wcześniej, 20 października, i to bez walki. Serbowie wycofali się z niego, zanim nadeszli. Nie pierwszy raz w tej wojnie miasto znalazło się w rękach Austro-Węgier. W sierpniu 1914 roku zajęły je one na początku pierwszej inwazji, a po kilkunastu dniach musiały oddać po klęsce na górze Cer. Jesienią 1914 roku wróciły do Mačvy, a w grudniu, po klęsce nad Kolubarą, wycofywały się przez Sawę właśnie pod Šabacem. Pamięć o pierwszej okupacji, gdy żołnierze austro-węgierscy rozstrzeliwali w mieście i okolicznych wsiach cywilów, była w Mačvie wciąż żywa.

Tym razem Šabac nie leżał na głównym kierunku natarcia. Państwa centralne uderzyły na Serbię przede wszystkim pod Belgradem i dalej na wschód, nad Dunajem. W Mačvie działały tylko słabe oddziały austro-węgierskiego landszturmu, pospolitego ruszenia złożonego ze starszych roczników, przeznaczone pierwotnie do ochrony granicy i służby na tyłach. Ich zadaniem było związać jak najwięcej Serbów. 6 października, w pierwszym dniu ofensywy, grupa generała Béli Sorsicha przeszła Sawę pod Jarakiem, na zachód od Šabacu, a grupa generała Rudolfa Streitha przeprawiła się przez Drinę na północny wschód od Bijeljiny. Obie utknęły na wąskich przyczółkach wśród bagien i rozlewisk, pod ciągłymi kontratakami serbskiej Dywizji Dunajskiej z 1 Armii wojewody Živojina Mišicia. Ulewne deszcze zalewały nadrzeczne niziny, a 16 października grupa Streitha musiała nawet rozebrać most na Drinie, by nie zabrała go powódź. Według austriackiej historii oficjalnej w walkach pod wsią Drenovac grupa Sorsicha straciła 760 zabitych i rannych oraz 200 jeńców, a grupa Streitha pod Badovinci około 600 ludzi.

Los Šabacu rozstrzygnął się jednak gdzie indziej. Gdy wojska feldmarszałka Augusta von Mackensena zdobyły Belgrad i Smederevo i zaczęły przeć na południe, a od wschodu zaatakowała Bułgaria, serbskie naczelne dowództwo musiało skrócić front. 15 października wojewoda Radomir Putnik nakazał 1 Armii, by w razie potrzeby cofnęła się za Kolubarę i osłaniała zachodnie skrzydło głównych sił. Mišić wycofał wtedy dywizje z Mačvy i spod Obrenovaca w kierunku Lazarevaca, by uderzyć z boku na wojska nacierające od Belgradu. Gdy 17 października grupa Sorsicha ponowiła natarcie spod Drenovca, natrafiła już tylko na słaby opór. Streith, wstrzymany przez powódź, ruszył dzień później. 19 października obie grupy połączyły się przed Šabacem, a 20 października zajęły miasto bez walki. Z wycofującymi się Serbami straciły kontakt.

Brytyjska chronologia nie wyjaśnia, skąd wzięła datę 22 października, natomiast austriacka historia oficjalna, oparta na dokumentach 3 Armii, wyraźnie podaje 20 października. Dowództwo austro-węgierskiej 3 Armii już 20 października żądało od zajmujących Šabac oddziałów szybkiego marszu na Ub i wysłania silniejszej grupy w stronę Valjeva. Landszturmiści, wyposażeni tylko do służby na tyłach, cierpieli jednak z powodu braków w zaopatrzeniu, które przez rozmiękłą Mačvę docierało z wielkim trudem, i dalszy marsz można było zaplanować dopiero na 22 października. Opanowanie Šabacu zamknęło austro-węgierskie zdobycie Mačvy, ale nie miało już większego znaczenia dla przebiegu kampanii, której losy rozstrzygały się w Szumadii i w dolinie Morawy.