Koniec bitwy nad Stryjem

Brytyjska chronologia wojny notuje pod 11 czerwca 1915 roku koniec bitwy nad Stryjem, trwającej od 24 maja. W ciągu tych niespełna trzech tygodni niemiecko-austriacka Armia Południowa generała Alexandra von Linsingena zdobyła miasto Stryj, doszła do Dniestru i weszła do Stanisławowa. Ostatnie dni bitwy przyniosły jej jednak poważny kryzys. 11 czerwca Linsingen próbował go opanować nowym natarciem wzdłuż Dniestru w stronę Żydaczowa.

Po rosyjskim kontrnatarciu

Rosyjska 11 Armia generała Dmitrija Szczerbaczowa, wzmocniona świeżym VI Korpusem, uderzyła 8 i 9 czerwca pod Żydaczowem i Mikołajowem. Rozbiła kilka brygad korpusu generała Sándora Szurmaya i podeszła na 12 kilometrów pod Stryj, a pod Bukaczowcami przełamała front na północnym brzegu Dniestru. W nocy na 10 czerwca niemiecki korpus generała Felixa von Bothmera wycofał się z przyczółka pod Żurawnem na południowy brzeg rzeki. Zdobycze z poprzedniego tygodnia zostały stracone.

Linsingen szybko przegrupował armię. Bothmer z niemiecką 3 Dywizją Piechoty Gwardii, 1 Dywizją Piechoty i 48 Dywizją Rezerwową, węgierską 40 Dywizją Honwedu i austro-węgierską 1 Dywizją Kawalerii miał uderzyć wzdłuż Dniestru w górę rzeki, w bok Rosjan nacierających na Szurmaya. Korpus generała Friedricha von Geroka, z wykrwawioną 38 Dywizją Honwedu, która liczyła już tylko około 1100 karabinów, i połową austro-węgierskiej 19 Dywizji, miał pilnować Dniestru między Ostrowem a Żurawnem. Pod Stanisławowem i Haliczem zostały tylko grupa generała Marschalla z niemiecką 5 Dywizją Kawalerii i korpus generała Petera Hofmanna, liczący około 7 tysięcy ludzi. Naczelne dowództwo austro-węgierskie przysłało na pomoc lewemu skrzydłu armii 4 Dywizję Kawalerii generała Berndta, wzmocnioną kilkoma batalionami piechoty i bateriami.

10 i 11 czerwca

10 czerwca Rosjanie, wyczerpani walkami poprzednich dni, prawie się nie ruszali. Na lewym skrzydle Berndt zepchnął ich w stronę Litynii, a Bothmer, który bez przeszkód przeprowadził swoje wojska z powrotem przez Dniestr, ruszył do natarcia z linii Żurawno – Nowe Sioło. Gerok zajął za jego plecami pozycje nad rzeką.

11 czerwca Bothmer podszedł bliżej Żydaczowa. Niemiecka 1 Dywizja zdobyła szturmem rosyjski przyczółek naprzeciw Hołeszowa, a Gwardia i 40 Dywizja Honwedu ruszyły przez Rudę na północ, osłaniane po drugiej stronie rzeki Stryj przez 1 Dywizję Kawalerii. Na lewo od nich węgierska 128 Brygada Honwedu, stopniała do siły batalionu, zdobyła nieco terenu na północny wschód od Tejsarowa. Encyclopaedia Britannica z 1922 roku opisuje ten dzień nieco inaczej i pisze, że 1 Dywizja zdobyła tego dnia Żurawno. Austriacka historia oficjalna, na której opiera się nasz opis, umieszcza Żurawno już za plecami nacierających wojsk.

Tego samego dnia na prawym skrzydle armii Rosjanie, uprzedzeni zresztą przez przechwyconą depeszę radiową, zaatakowali kawalerię Marschalla. Według austriackiej historii oficjalnej zepchnęli ją aż na przedmieścia Stanisławowa, według Britanniki wszystkie ataki zostały odparte. Linsingen nie przejmował się tym zbytnio, bo od południa jego skrzydło osłaniała austro-węgierska 7 Armia generała Karla Pflanzera-Baltina, która po odwrocie rosyjskiej 9 Armii skręciła na północ, w stronę Dniestru.

Co dalej

Bitwa nad Stryjem nie skończyła się więc żadnym wyraźnym rozstrzygnięciem 11 czerwca. Następnego dnia Bothmer zdobył Żydaczów, a korpus Szurmaya znów przeszedł do natarcia. W tym samym czasie, kilkadziesiąt kilometrów na północny zachód, ruszyła nowa ofensywa Mackensena, która miała przesądzić o losie Lwowa i całej wschodniej Galicji. Walki nad Dniestrem trwały jednak dalej. Armia Południowa przeszła rzekę pod Żurawnem na dobre dopiero w drugiej połowie czerwca.