Początek bitwy pod Rarańczą

12 czerwca 1915 roku piechota II Brygady Legionów Polskich zajęła bez walki wieś Rarańczę na północny wschód od Czerniowców, tuż przy granicy Bukowiny z rosyjską Besarabią. Dalej legioniści nie przeszli. Za rzeczką Rokitną, na wzgórzach nad besarabską wsią Rokitną, czekały na nich cztery linie rosyjskich okopów. Zaczęły się walki, które w legionowych wspomnieniach nazywano „walkami czerwcowymi” pod Rarańczą.

Na pograniczu Besarabii

Brygada, nazywana Karpacką albo Żelazną, przyszła tu w kwietniu, po zimowych walkach w Karpatach Wschodnich i odpoczynku w Kołomyi. Według książki „Szlakiem bojowym Legionów”, wydanej przez jej oficerów we Lwowie jeszcze w 1915 roku, na nowy front wyruszyło około 6 tysięcy ludzi z 2 i 3 pułku piechoty, dwoma szwadronami ułanów i artylerią. Dowodził nimi austriacki pułkownik Ferdynand Küttner, który nie znał polskiego. Brygada podlegała XI Korpusowi generała Ignaza Kordy z wojsk generała Karla Pflanzera-Baltina. W maju rosyjska 9 Armia przełamała tu front i zepchnęła korpus za Prut, a legioniści przez kilka tygodni pilnowali jego brzegu pod Czerniowcami.

Na początku czerwca sytuacja się odwróciła. Po przełamaniu frontu pod Gorlicami Rosjanie cofali się w całej Galicji, a 8 czerwca Austriacy odbili Stanisławów. Tego samego dnia XI Korpus ruszył do natarcia. Główne uderzenie prowadziła austro-węgierska 42 Dywizja Piechoty, a II Brygada osłaniała jej prawe skrzydło i szła wzdłuż Prutu przez Łużany, Mamajowce i Sadagórę w stronę Rarańczy i Rokitny.

Marsz od Prutu

W pierwszym rzucie szły dwie grupy bojowe: pułkownika Zygmunta Zielińskiego i majora Mieczysława Norwida-Neugebauera. 3 pułk zajął Łużany, a grupa Zielińskiego Mamajowce. 11 czerwca ułani zajęli z marszu Sadagórę, a piechota wyszła na drogę z Sadagóry do Zadobrówki i zmusiła Rosjan do odwrotu. W czasie patrolu ułan Emil Garbaczewski dopadł według Bertolda Merwina, który jeszcze w 1915 roku opisał walki brygady, rosyjski pluton osłaniający wycofującą się armatę i przyprowadził 24 jeńców. Najpewniej w nocy na 12 czerwca dywizjon ułanów rotmistrza Zbigniewa Dunin-Wąsowicza zaskoczył Rosjan na umocnionej przełęczy koło przysiółka Szańce i wyparł ich bez strat.

Przed Rokitną

12 czerwca patrole ułanów szły na Rarańczę i las Dołżok między Rarańczą a Bojanem. Piechota zajęła Rarańczę bez walki, ale jej natarcie stanęło u stóp wzgórz na lewym brzegu Rokitny, lewego dopływu Prutu. Rosjanie trzymali tam pozycję od Kalinkowiec przez Rokitnę po Renkowce. Według opisu Juliusza S. Tyma w broszurze IPN najtrudniejszą przeszkodą były cztery linie okopów na zboczu nad wsią, przy trzech wiatrakach, osłonięte ogniem karabinów maszynowych i artylerii polowej. Wzgórza za wsią obsadziła piechota liczniejsza od polskich grup bojowych.

Grupa Zielińskiego, złożona z 3 pułku i III batalionu 2 pułku, dopiero wieczorem doszła do zachodniego skraju Rokitny. Ogień rosyjskiej artylerii i karabinów maszynowych nie pozwalał nacierać za dnia. Dywizjon ułanów rozlokowano w wiśniowym sadzie koło zrujnowanego folwarku Bucz, około 3 kilometrów na wschód od Rarańczy. Następnego dnia dowództwo, naciskane przez sztab korpusu, miało rzucić właśnie jego na rosyjskie okopy.