Rząd serbski przeniesiony z Belgradu do Niszu

25 lipca 1914 roku, w dniu upływu terminu austro-węgierskiego ultimatum, regent Aleksander Karađorđević podjął decyzję o przeniesieniu najważniejszych instytucji Królestwa Serbii z Belgradu do Niszu. Do miasta w południowej części kraju miały się udać rząd, Skupština, czyli parlament, administracja państwowa oraz korpus dyplomatyczny. Ewakuację rozpoczęto jeszcze tego samego dnia.

Powód był oczywisty. Belgrad leżał bezpośrednio na granicy z Austro-Węgrami, u zbiegu Sawy i Dunaju, naprzeciwko austro-węgierskiego Zemunu. W razie wojny stolica znalazłaby się w zasięgu nieprzyjacielskiej artylerii i rzecznych monitorów. Nisz był znacznie bardziej oddalony od granicy, a zarazem leżał na głównej linii kolejowej prowadzącej na południe kraju, co ułatwiało łączność i zaopatrzenie.

Decyzja zapadła równolegle z ogłoszeniem powszechnej mobilizacji i świadczyła o tym, jak Belgrad oceniał sytuację. Choć rząd Nikoli Pašicia przygotowywał bardzo ugodową odpowiedź na ultimatum, liczył się z tym, że Wiedeń i tak jej nie przyjmie. Obawy te szybko się potwierdziły: już 28 lipca Austro-Węgry wypowiedziały Serbii wojnę, a w nocy z 28 na 29 lipca Belgrad znalazł się pod ostrzałem.

Nisz pełnił rolę wojennej stolicy Serbii aż do jesieni 1915 roku. To tam obradowała Skupština, działały ministerstwa i rezydowali zagraniczni dyplomaci. W Niszu ogłoszono też 7 grudnia 1914 roku deklarację, w której rząd serbski przedstawił swoje cele wojenne, w tym zjednoczenie Serbów, Chorwatów i Słoweńców. Miasto utraciło tę funkcję dopiero w obliczu ofensywy państw centralnych i Bułgarii, gdy władze musiały się ewakuować dalej, a na początku listopada 1915 roku do Niszu wkroczyły wojska bułgarskie.