Początek bitwy nad Gniłą Lipą

27 czerwca 1915 roku rosyjskie wojska na wschód od Lwowa opuściły pozycje, których od kilku dni broniły pod Bóbrką i Bukaczowcami, i zaczęły się cofać nad rzekę Gniłą Lipę, dopływ Dniestru. Austro-węgierska 2 Armia i niemiecko-austriacka Armia Południowa ruszyły w pościg, a wojska austro-węgierskie bez walki weszły do Halicza. Brytyjska chronologia wojny notuje pod tą datą początek bitwy nad Gniłą Lipą.

Po odzyskaniu Lwowa 22 czerwca armie państw centralnych się rozdzieliły. Niemiecka 11 Armia generała Augusta von Mackensena skręciła na północ, w stronę Tomaszowa i Lublina. Na wschód, za cofającymi się Rosjanami, ruszyła austro-węgierska 2 Armia generała Eduarda von Böhm-Ermollego, a od południa, przez Dniestr, Armia Południowa generała Alexandra von Linsingena. Naprzeciw nich stały rosyjska 11 Armia generała Dmitrija Szczerbaczowa i lewe skrzydło 8 Armii. Od 23 czerwca toczyły się ciężkie walki. Armia Południowa przeszła Dniestr pod Żurawnem i niżej, ale Rosjanie kontratakowali i przez kilka dni trzymali ją na wąskich przyczółkach. Austriacka historia oficjalna nazywa te walki bitwą pod Bukaczowcami i Bóbrką. 26 czerwca przyniósł przełom: austro-węgierski V Korpus po krwawych walkach o wsie nad potokiem Białym, zwłaszcza o samą Bóbrkę, wdarł się w pozycje rosyjskiego VI Korpusu, a niemiecki X Korpus Rezerwowy zepchnął rosyjski XXII Korpus za rzekę Świrz.

Gdy rano 27 czerwca wojska państw centralnych szykowały się do kolejnego natarcia, w rosyjskich okopach zastały tylko straże tylne. Pościg trwał do zmroku. Austro-węgierskie korpusy doszły do Zadwórza, Wyżnian i Kurowic, a 9 Dywizja Piechoty jeszcze o 19 zdobyła lesiste wzgórza koło Świrza. Według austriackiej historii oficjalnej tego dnia przed wojskami 2 Armii złożyło broń prawie 2700 Rosjan. Armia Południowa doszła do Świrza, ale pod Żurowem i Bukaczowcami rosyjski XXII Korpus nie dał się zepchnąć z jej wschodniego brzegu. Na prawym skrzydle Rosjanie oddali przyczółek pod Haliczem i korpus generała Hofmanna wszedł do miasta bez walki.

Lotnicy meldowali o licznych pożarach wsi nad Gniłą Lipą i o gorączkowym kopaniu okopów dalej na wschód, nad Złotą Lipą. Dowództwa państw centralnych uznały więc, że nad Gniłą Lipą Rosjanie zatrzymają się tylko na krótko. Tego samego dnia w Cieszynie szefowie sztabów generalnych, Erich von Falkenhayn i Franz Conrad von Hötzendorf, potwierdzili, że główne uderzenie ma iść na północ, między Bug a Wisłę. Armie walczące na wschód od Lwowa miały tylko odsunąć front od jego skrzydła.

Nad Gniłą Lipą walczono już w tej wojnie. Pod koniec sierpnia 1914 roku to Rosjanie przełamali tu obronę austro-węgierską, co przesądziło o losie Lwowa. Teraz role się odwróciły. Do rzeki wojska państw centralnych doszły następnego dnia, 28 czerwca, i od razu zaczęły przeprawiać się na wschodni brzeg. Austriacka historia oficjalna liczy właściwą bitwę nad Gniłą Lipą dopiero od 29 czerwca.