Dowbor-Muśnicki dowódcą I Korpusu Polskiego

6 sierpnia 1917 roku generał lejtnant Józef Dowbor-Muśnicki, dotąd dowódca XXXVIII Korpusu Armijnego armii rosyjskiej, objął według historyka Rafała Sierchuły dowództwo I Korpusu Polskiego. Stanowisko zaproponował mu 13 lipca Naczelny Polski Komitet Wojskowy, zwany Naczpolem. Na przełomie lipca i sierpnia generał pojechał z prezesem komitetu, chorążym Władysławem Raczkiewiczem, do Kwatery Głównej w Mohylewie, gdzie naczelnym wodzem został właśnie Ławr Korniłow. Korniłow zgodził się ustnie, a według Mieczysława Wrzoska rozkaz o nominacji, razem z zezwoleniem na formowanie korpusu, wydano 8 sierpnia. Część opracowań podaje jako datę utworzenia korpusu 24 lipca. Tak czy inaczej latem 1917 roku Polacy z armii rosyjskiej dostali własny korpus, a jego dowódcą został zawodowy oficer sztabu generalnego, który do tej pory nie miał z polską polityką wiele wspólnego.

Zjazd w Piotrogrodzie

Po rewolucji lutowej i odezwie Rządu Tymczasowego, która uznała prawo Polaków do niepodległości, wojskowi Polacy zaczęli się zrzeszać w związkach. O tym, czy tworzyć w Rosji polskie wojsko, miał rozstrzygnąć ogólny zjazd. Obradował w Piotrogrodzie od 7 do 22 czerwca 1917 roku. Według Adama Miodowskiego przybyło na niego 374 delegatów i 77 przedstawicieli z głosem doradczym. Sala podzieliła się ostro. Socjaldemokraci i PPS-Lewica, przeciwni wszelkiemu wojsku narodowemu, wyszli trzeciego dnia obrad. Lewica niepodległościowa, która przeforsowała wybór Józefa Piłsudskiego na honorowego przewodniczącego, chciała, by o wojsku decydowały władze w kraju. 19 czerwca jej wniosek przepadł stosunkiem 115 głosów do 175, przy 38 wstrzymujących się, i ona także opuściła zjazd. Pozostali delegaci, centrum i prawica związana z narodowymi demokratami, uchwalili utworzenie Polskiej Siły Zbrojnej w ramach armii rosyjskiej i powołali Naczpol. Kilka tygodni później Piłsudski i jego legioniści po drugiej stronie frontu odmówili przysięgi na braterstwo broni z Niemcami.

Od dywizji do korpusu

Polska formacja w armii rosyjskiej już istniała. Na początku 1917 roku z Brygady Strzelców Polskich zaczęto formować pod Kijowem Dywizję Strzelców Polskich. W lipcu weszła w skład 7 Armii w czasie ofensywy Kiereńskiego i dostała się pod ciężki ostrzał pod Brzeżanami, a część jej żołnierzy uległa agitacji i zdezerterowała. Jej szwadron jazdy, rozwinięty w pułk ułanów, szarżował pod Krechowcami. Klęska ofensywy skłoniła ministra wojny Aleksandra Kiereńskiego, niechętnego oddziałom narodowym, do ustępstw. Według Miodowskiego 17 lipca Sztab Generalny wydał zarządzenie o grupowaniu chętnych Polaków w osobne kompanie i oddziały, które miały potem przejść do polskich formacji.

Regulamin opracowany przez Naczpol, zatwierdzony przez Korniłowa 21 sierpnia, przeznaczał korpus wyłącznie do walki na froncie wschodnim. Miał podlegać dowództwu rosyjskiemu, a kierownictwo polityczne sprawować Naczpol, którego rosyjski minister wojny nigdy formalnie nie uznał. Plan przewidywał trzy dywizje strzelców, dwie brygady artylerii i oddziały pomocnicze, razem około 70 tysięcy ludzi. Według innych wyliczeń miał liczyć 67 790 żołnierzy. Korpus miał wchłonąć istniejącą dywizję z jej pułkiem zapasowym i pułk ułanów, a resztę ludzi zyskać z ochotniczego zaciągu. Korniłow, w porozumieniu z Kiereńskim, pozwolił jednak zabrać z jednostek liniowych tylko jedną czwartą służących w nich Polaków.

Wojsko w starym stylu

Sztab korpusu stanął w Mińsku. Według Wrzoska Dowbor dobierał dowódców ostrożnie, nawet tych polecanych przez Naczpol, a szefem sztabu zrobił Rosjanina, generała Agapiejewa. Zapowiadał „dobre wyszkolenie, żelazną karność i posłuszeństwo”. Rozkaz nr 9 z 16 sierpnia zostawiał krój i kolor rosyjskiego munduru, ale wprowadzał polskie oznaki. Zapał z wiosny jednak już opadał. Przeniesienie z rosyjskiego pułku wymagało zgody dowódcy i opinii miejscowego związku wojskowych Polaków, a polska lewica wzywała do sabotowania werbunku ochotników. W grudniu korpus liczył około 29 tysięcy żołnierzy, mniej więcej połowę planowanego stanu.