Miejsca wojny
Douai w I wojnie światowej
Miasto nad Scarpe, cztery lata niemieckie zaplecze frontu pod Arras: sztaby, kwatery, lotniska. Opuszczone i płonące wróciło do Francji w październiku 1918.
- Rodzaj:
- Miasto
- W 1914 roku:
- Francja
- Dziś:
- Francja
- Autor:
- Natalia
- Aktualizacja:
- 31 października 2026
Douai, miasto w departamencie Nord nad rzeką Scarpe, około 24 kilometrów na północny wschód od Arras, przez całą wojnę leżało tuż za niemiecką stroną frontu. Niemcy zajęli je na stałe 1 października 1914 roku i trzymali do 17 października 1918 roku. Było dla nich ośrodkiem administracji, zaopatrzenia i odpoczynku na tyłach frontu pod Arras, a z pobliskich lotnisk startowali najsłynniejsi niemieccy lotnicy myśliwscy. Od kwietnia 1917 roku sprzymierzeni patrzyli na nie z grzbietu Vimy, ponad płaską równiną Douai.
Lato i jesień 1914 roku
Pierwsze tygodnie wojny przyniosły miastu kilka zmian władzy. Brytyjska chronologia podaje pod datą 26 sierpnia zajęcie Douai przez Niemców, choć francuskie źródła tego nie potwierdzają. Na początku września w mieście krótko kwaterował niewielki niemiecki oddział, który po bitwie nad Marną odszedł na wschód. 22 września wkroczyły tu oddziały francuskie i brytyjskiej Royal Naval Air Service.
Nie zostały długo. W czasie wyścigu do morza obie strony próbowały obejść się od północy i 1 października 1914 roku trzy korpusy niemieckiej 6 Armii uderzyły między Arras a Douai. Tego dnia oddziały bawarskie zajęły miasto na stałe. Francuzi chcieli iść na Douai, ale w pierwszej bitwie w Artois musieli bronić Arras, a front zatrzymał się kilkanaście kilometrów na zachód od miasta.
Niemieckie zaplecze
Ratusz w Douai Niemcy zamienili w regionalny sztab. Miasto, położone przy północnym krańcu frontu pod Arras i daleko od linii ognia, było ośrodkiem administracji i transportu. Na odpoczynek wysyłano tu żołnierzy, którzy nie dostali urlopu do domu. Na cmentarzu komunalnym Niemcy chowali przez cztery lata swoich żołnierzy, a także jeńców: Brytyjczyków, Francuzów, Rosjan, Rumunów i Włochów. W 1917 roku zdjęli z dzwonnicy dawne dzwony carillonu, by je przetopić.
Wokół miasta leżały lotniska. Wiosną 1915 roku przeniesiono pod Douai oddział lotniczy Feldflieger-Abteilung 62, w którym latał Oswald Boelcke. 1 sierpnia 1915 roku, po brytyjskim nalocie na lotnisko, jego kolega Max Immelmann zestrzelił na jednopłatowcu Fokkera pierwszy samolot. Od tego dnia Brytyjczycy liczą zwykle „plagę Fokkerów”. W kwietniu 1917 roku, w czasie bitwy pod Arras, spod Douai startowała Jasta 11 Manfreda von Richthofena, a 30 kwietnia cztery eskadry z tutejszych lotnisk poleciały razem nad front. Brytyjczycy nazwali je wtedy „cyrkiem Richthofena”, a cały miesiąc „krwawym kwietniem”.
Równina Douai
Nad równiną od zachodu góruje grzbiet Vimy, z którego widać Lens, Douai i podejścia do Arras. Gdy w kwietniu 1917 roku Kanadyjczycy zdobyli grzbiet, Niemcy cofnęli się na równinę. Drogę do niej zamykała potem linia Drocourt–Quéant, północne przedłużenie Linii Hindenburga. 2 września 1918 roku przełamał ją Korpus Kanadyjski generała Arthura Curriego.
Wyzwolenie
We wrześniu 1918 roku Niemcy wysiedlili całą ludność Douai na wschód, w głąb Belgii. 5 października brytyjskie natarcie w stronę miasta zatrzymały tereny celowo zalane przez Niemców. Gdy na północy ruszyła ofensywa we Flandrii, Niemcy zaczęli cofać się na całym froncie. 17 października 1918 roku do Douai weszły dwa bataliony brytyjskiej 8 Dywizji. Według brytyjskiej historii oficjalnej duża część miasta płonęła, a na ulicach nie było ani Niemców, ani mieszkańców. Tego samego dnia sprzymierzeni weszli do Lille i Ostendy.
Następnego dnia saperzy 8 Dywizji zdjęli niemiecką flagę z prefektury. Od 28 października w mieście działała brytyjska stacja opatrunkowa. Według źródeł francuskich opuszczone miasto było przez kilka tygodni plądrowane.
Źródła
Widzisz błąd?Zgłoś go
Bitwy w tym miejscu i w pobliżu
(11)- 27 września – 12 października 1914Pierwsza bitwa w ArtoisEtap wyścigu do morza. Od 27 września do 12 października 1914 Francuzi i Niemcy walczyli o Arras, Lens i wzgórza Artois. Front ustalił się tuż pod Arras.
- 9 maja – 18 czerwca 1915Druga bitwa w Artois9 maja – 18 czerwca 1915 francuska 10 Armia próbowała zdobyć wzgórza Vimy. Pierwszego dnia dotarła na grzbiet, ale potem walczyła tygodniami o pojedyncze wsie.
- 25 września – 15 października 1915Trzecia bitwa w Artois25 września – 15 października 1915 francuska 10 Armia znowu atakowała wzgórza Vimy. Zdobyła Souchez i część stoków, ale grzbiet pozostał w rękach Niemców.
- 9–12 kwietnia 1917Bitwa o grzbiet Vimy9–12 kwietnia 1917 cztery dywizje Korpusu Kanadyjskiego zdobyły grzbiet Vimy pod Arras, którego Francuzi nie zdołali odbić w 1915 roku mimo ogromnych strat.
- 9 kwietnia – 16 maja 1917Bitwa pod Arras (1917)Od 9 kwietnia do połowy maja 1917 wojska brytyjskie i dominiów nacierały pod Arras. Świetny pierwszy dzień nie przyniósł przełomu, a straty szybko rosły.
- 9–14 kwietnia 1917Pierwsza bitwa nad Scarpe (1917)9–14 kwietnia 1917 brytyjska 3 Armia przełamała pozycje niemieckie na wschód od Arras i zdobyła Monchy-le-Preux, ale nie zdołała wyjść na otwarty teren.
- 15–25 sierpnia 1917Bitwa o wzgórze 7015–25 sierpnia 1917 Korpus Kanadyjski Curriego zdobył wzgórze 70 nad Lens i odparł ponad 20 kontrataków. Natarcia na samo miasto się nie powiodły.
- 26–30 sierpnia 1918Bitwa nad Scarpe26–30 sierpnia 1918 Kanadyjczycy Curriego i szkocka 51 Dywizja uderzyli na wschód od Arras, odbili Monchy-le-Preux i wdarli się w linię Fresnes–Rouvroy.
- 2–3 września 1918Bitwa o linię Drocourt–Quéant2–3 września 1918 Korpus Kanadyjski Curriego przełamał pod Arras linię Drocourt–Quéant. Niemcy musieli cofnąć się za Canal du Nord i na Linię Hindenburga.
- 27 września – 1 października 1918Bitwa o Kanał du Nord27 września – 1 października 1918 Kanadyjczycy Curriego przeszli przez suchy odcinek Kanału du Nord, zdobyli las Bourlon i podeszli pod Cambrai.
- 14–19 października 1918Bitwa pod Kortrijk14–19 października 1918 Grupa Armii Flandria przełamała niemiecki front, odbiła Roeselare, Menen i Kortrijk, a Niemcy oddali całe wybrzeże Belgii.