Bukareszt w I wojnie światowej

Bukareszt, stolica Królestwa Rumunii, był przez dwa lata neutralności miejscem, w którym obie strony zabiegały o rumuńskie wojsko. Tu w sierpniu 1916 roku zapadła decyzja o wojnie z Austro-Węgrami i tu najszybciej dała o sobie znać jej cena: już w pierwszych dniach na miasto spadły bomby z niemieckich sterowców. W grudniu 1916 roku do Bukaresztu weszły wojska państw centralnych, a stolica stała się siedzibą władz okupacyjnych. Król i rząd wrócili do niej dopiero pod koniec 1918 roku.

Stolica neutralnej Rumunii

Miasto liczyło przed wojną około 345 tysięcy mieszkańców. Premier Ion I.C. Brătianu przez dwa lata targował się z obiema stronami, a opinia publiczna, przychylna Francji, upominała się o Rumunów w Siedmiogrodzie. 17 sierpnia 1916 roku Rumunia podpisała tajny traktat z Ententą, a 27 sierpnia w pałacu Cotroceni zebrała się rada koronna, która zatwierdziła wejście do wojny. Za wojną u boku Niemiec przemawiał na niej tylko sędziwy Petre P. Carp.

Bomby i ewakuacja (1916)

Wojna przyszła do Bukaresztu z powietrza. W nocy z 28 na 29 sierpnia 1916 roku nadleciał nad miasto z Jambołu w Bułgarii niemiecki sterowiec LZ 101 i zrzucił bomby burzące i zapalające. Według dziennika „Adevărul” przez następne trzy miesiące stolicę atakowały w dzień samoloty, a nocą sterowce. Muzeum Bukaresztu podaje, że była to trzecia po Paryżu i Londynie europejska stolica bombardowana przez niemieckie lotnictwo. Według austriackiej historii oficjalnej do początku października naloty zabiły w mieście około tysiąca osób, a „Adevărul” liczy za cały ten czas ponad 1600 zabitych i rannych.

W listopadzie, gdy Niemcy przebili się przez Karpaty, a Mackensen przekroczył Dunaj, zaczęła się ewakuacja. Do Jass w Mołdawii wywieziono skarb państwa, archiwa i złoto Banku Narodowego, wyjechały ministerstwa i poselstwa, a za nimi tysiące uciekinierów, którzy szturmowali pociągi na Dworcu Północnym. Gabinet Brătianu opuścił stolicę 3 grudnia, gdy kontrofensywa generała Constantina Prezana w bitwie nad Argeșem obróciła się w klęskę. Większość mieszkańców, bez pieniędzy i protekcji, została w mieście.

Otwarte miasto

Bukareszt był formalnie twierdzą z pierścieniem fortów, ale działa wyjęto z nich jeszcze przed wypowiedzeniem wojny dla ciężkiej artylerii armii polowej. Na żądanie Mackensena Rumuni ogłosili więc stolicę miastem otwartym. 6 grudnia 1916 roku w południe weszły do niej pierwsze oddziały niemieckiej 9 Armii generała Ericha von Falkenhayna, a dzielnice na południe od Dymbowicy zajęły dywizje Armii Dunajskiej feldmarszałka Augusta von Mackensena. Był to dzień jego 67. urodzin. Austriacka historia oficjalna zauważała, że Bukareszt był czwartą, po Brukseli, Belgradzie i Cetyni, stolicą nieprzyjacielską zdobytą przez państwa centralne.

Pod okupacją (1916–1918)

Już 8 grudnia w mieście działał niemiecki zarząd wojskowy, któremu podlegali rumuński burmistrz i prefekt policji. Mackensen przeniósł do Bukaresztu kwaterę główną i stąd rządził zajętymi dwiema trzecimi kraju. Okupanci przede wszystkim eksploatowali rumuńską ropę i zboże, a na mieszkańców spadały kolejne fale rekwizycji: zabierano wszystko, od cukru po pościel, a metal z całego miasta szedł na działa. Racjonowano żywność, gaz, prąd i opał, a mieszkańcy musieli chodzić po mieście pieszo. Według ówczesnego kronikarza Virgila Drăghiceanu reżim wojskowy trwał 707 dni.

W okupowanej stolicy został przywódca konserwatystów Alexandru Marghiloman, który jako przewodniczący Czerwonego Krzyża pośredniczył między okupantami a ludnością. Gdy rewolucja w Rosji zostawiła Rumunię samą, pod Bukaresztem rozpoczęły się rokowania. W lutym 1918 roku w Buftei Kühlmann i Czernin rozmawiali z premierem Alexandru Averescu, a 7 maja 1918 roku w pałacu Cotroceni rząd Marghilomana podpisał pokój. Wołoszczyzna z Bukaresztem miała zostać pod okupacją bez wyznaczonego terminu, ale król Ferdynand I nigdy traktatu nie zatwierdził.

Powrót króla (1918)

Po kapitulacji Bułgarii armia sprzymierzonych stanęła nad Dunajem, a 10 listopada 1918 roku Rumunia wróciła do wojny. Wojska niemieckie wycofały się ze stolicy, a według Muzeum Bukaresztu ewakuacja okupantów skończyła się 12 listopada. 30 listopada przyjechały z Jass pociągi z rządem i poselstwami, a 1 grudnia król Ferdynand i królowa Maria wjechali konno do stolicy z generałem Henrim Berthelotem u boku. Tego samego dnia zgromadzenie w Alba Iulia ogłosiło połączenie Siedmiogrodu z Rumunią, a Bukareszt stał się stolicą Wielkiej Rumunii.