Bliski Wschód
Front
(383)1914
sierpień
wrzesień
- 09
- Turcja znosi kapitulacje9 września 1914 rząd osmański ogłosił zniesienie kapitulacji, przywilejów cudzoziemców, od 1 października. Zaprotestowały wszystkie mocarstwa, także Niemcy.
- Wojska indyjskie przybywają do SuezuWe wrześniu 1914 do Suezu dotarły pierwsze oddziały Indyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego „A”. Część została w Egipcie, reszta popłynęła do Francji.
- 17
- Brytyjska misja morska opuszcza TurcjęWe wrześniu 1914 Turcję opuściła brytyjska misja morska admirała Arthura Limpusa. Flotę osmańską przejęli niemieccy oficerowie.
- Admirał Souchon na czele floty tureckiejWe wrześniu 1914 niemiecki admirał Wilhelm Souchon przejął dowództwo floty osmańskiej. Kilka tygodni później wciągnął Turcję do wojny.
październik
listopad
- 02
- Indyjski Korpus Ekspedycyjny „F” wypływa do EgiptuNa początku listopada 1914 z Indii wypłynęły do Egiptu trzy nowe brygady indyjskie. Miały bronić Kanału Sueskiego przed Turkami.
- Indie gwarantują nietykalność świętych miejsc islamu2 listopada 1914 wicekról Indii ogłosił, że Brytyjczycy nie zaatakują świętych miejsc Arabii i Mezopotamii ani Dżuddy, jeśli Turcy nie utrudnią pielgrzymek.
- 06
- Brytyjczycy lądują w Fao6 listopada 1914 wojska indyjskie po ostrzale z okrętów wylądowały w Fao u ujścia Szatt al-Arab i zajęły turecki fort. Zaczęła się kampania mezopotamska.
- Okręt podwodny B11 w Dardanelach6 listopada 1914, według brytyjskiej chronologii, okręt podwodny B11 wszedł na około 2 mile w głąb Dardaneli. Miesiąc później zatopił tam turecki pancernik.
- Rosjanie zajmują KöprüköyW pierwszym tygodniu listopada 1914 wojska rosyjskie doszły do Köprüköy na drodze do Erzurum. Brytyjska chronologia podaje, że zajęły je 6 listopada.
- 14
- Turcy odbijają KöprüköyW połowie listopada 1914 kontrofensywa osmańskiej 3 Armii zepchnęła Rosjan spod Köprüköy niemal do granicy. Był to pierwszy turecki sukces na Kaukazie.
- Sułtan ogłasza dżihad14 listopada 1914 w Konstantynopolu ogłoszono uroczyście wezwanie sułtana-kalifa do świętej wojny z Ententą. Niemcy liczyli na powstania muzułmanów.
- 22
- Brytyjczycy zajmują Basrę22 listopada 1914 wojska brytyjskie i indyjskie weszły do opuszczonej przez Turków Basry. Dzień później uroczyście ogłoszono zajęcie miasta.
- Rzekome ponowne zajęcie KöprüköyBrytyjska chronologia notuje 22 listopada 1914 ponowne zajęcie Köprüköy przez Rosjan. Opracowania tego nie potwierdzają. Front na Kaukazie zamarł.
grudzień
1915
styczeń
- 02
- Koniec bitwy pod SarykamyszemNa początku stycznia 1915 Rosjanie okrążyli resztki osmańskiego IX Korpusu pod Sarykamyszem i wzięli do niewoli jego dowódcę. X Korpus uciekł przez góry.
- Rosjanie opuszczają Urmię2 stycznia 1915 wojska rosyjskie wycofały się z Urmii w północnej Persji. Z nimi uciekły tysiące Asyryjczyków i Ormian, a w mieście zostali Kurdowie i Turcy.
- 08
- Turcy zajmują Tebriz8 stycznia 1915 do opuszczonego przez Rosjan Tebrizu weszły oddziały kurdyjskie i tureckie. Okupacja stolicy perskiego Azerbejdżanu trwała trzy tygodnie.
- Początek bitwy pod Kara UrganNa początku stycznia 1915 osmański XI Korpus atakował Rosjan pod Kara Urgan, na drodze z Erzurum do Sarykamyszu. W tych dniach Enver Pasza opuścił front.
- 13
- Koniec bitwy pod Kara UrganW połowie stycznia 1915 Rosjanie zmusili osmański XI Korpus do odwrotu spod Kara Urgan. Była to ostatnia odsłona walk o Sarykamysz.
- Rada Wojenna decyduje o ataku na Dardanele13 stycznia 1915 brytyjska Rada Wojenna poleciła Admiralicji przygotować na luty wyprawę morską na Dardanele, z Konstantynopolem jako celem.
luty
- 02
- Tureckie straże przednie nad Kanałem Sueskim2 lutego 1915 czołowe oddziały tureckie podeszły pod Ismailię. W burzy piaskowej starły się z Hindusami i okopały kilka kilometrów od kanału.
- Turcy wkraczają do protektoratu Adenu2 lutego 1915 wojska osmańskie z Jemenu uderzyły na sułtanat Al-Bajda na pograniczu protektoratu Adenu. Miejscowe plemiona odparły atak.
- 20
- Australijczycy i Nowozelandczycy dla Dardaneli20 lutego 1915 Kitchener polecił przygotować do działań pod Dardanelami około 30 tysięcy Australijczyków i Nowozelandczyków generała Birdwooda.
- Nowy minister spraw zagranicznych PersjiWedług brytyjskiej chronologii 20 lutego 1915 Moawen od-Dole zastąpił Ala os-Saltane na czele perskiej dyplomacji. Kraj z trudem bronił swej neutralności.
marzec
- 18
- Atak floty w Dardanelach odparty18 marca 1915 alianci uderzyli na forty w Przesmyku Dardaneli. Na tureckich minach zatonęły pancerniki Bouvet, Irresistible i Ocean, a flota się wycofała.
- John Nixon dowódcą w Mezopotamii18 marca 1915 gen. Sir John Nixon został dowódcą wojsk brytyjskich w Mezopotamii. Korpus „D” miał się rozrosnąć do dwóch dywizji.
- 25
- Indyjski Korpus Ekspedycyjny „F” włączony do „E”25 marca 1915 Indyjski Korpus Ekspedycyjny „F” w Egipcie został formalnie włączony do korpusu „E”. Jego brygady rozjeżdżały się już na inne fronty.
- Liman von Sanders dowódcą nad DardanelamiPod koniec marca 1915 Enver Pasza powierzył generałowi Ottonowi Limanowi von Sandersowi nową 5 Armię, która miała bronić Dardaneli i półwyspu Gallipoli.
kwiecień
- 28
- Pierwszy atak na Kritię28 kwietnia 1915 Brytyjczycy i Francuzi uderzyli spod Helles na wieś Kritia i wzgórze Achi Baba. Wyczerpane wojska zatrzymał turecki opór.
- Brytyjski układ z IdrisimPod koniec kwietnia 1915 Brytyjczycy zawarli traktat z Muhammadem al-Idrisim, władcą Asiru. Idrisi zobowiązał się walczyć z Turkami w zamian za broń i ochronę.
maj
czerwiec
lipiec
sierpień
- 06
- Lądowanie w zatoce SuvlaWieczorem 6 sierpnia 1915 brytyjski IX Korpus zaczął lądować w zatoce Suvla na Gallipoli. Turcy mieli tam tylko trzy bataliony i zostali zaskoczeni.
- Początek bitwy o Sari Bair6 sierpnia 1915 Australijczycy zdobyli tureckie okopy na Lone Pine, a po zmroku kolumny z Anzac ruszyły nocą przez jary ku szczytom grzbietu Sari Bair.
- 08
- Brytyjczycy zajmują Buszehr8 sierpnia 1915 Brytyjczycy zajęli perski port Buszehr i przejęli jego administrację. Była to odpowiedź na lipcowy atak plemion Tangestanu na rezydenturę.
- Zatopienie pancernika Barbaros Hayreddin8 sierpnia 1915 brytyjski okręt podwodny E11 storpedował na Morzu Marmara, koło Bolayır, turecki pancernik Barbaros Hayreddin. Zginęło około 250 ludzi.
wrzesień
- 28
- Brytyjczycy wygrywają pod Al-Kutem28 września 1915 dywizja Townshenda obeszła nocą mokradła i zdobyła tureckie reduty pod Es-Sinn. W nocy Turcy porzucili pozycję i odeszli w górę Tygrysu.
- Subwencja dla Persji28 września 1915 Wielka Brytania i Rosja zgodziły się na prośbę Persji o comiesięczną subwencję. Pieniądze miały utrzymać rząd w Teheranie przy Entencie.
październik
listopad
- 04
- Kitchener wyjeżdża nad DardaneleW nocy z 4 na 5 listopada 1915 lord Kitchener wyjechał z Londynu, by na miejscu zdecydować o losie Gallipoli. Ministerstwem Wojny pokierował Asquith.
- Monro i Birdwood otrzymują nowe dowództwa4 listopada 1915 Kitchener powierzył gen. Birdwoodowi dowództwo na Gallipoli, a gen. Monro, który zalecił ewakuację, przeniósł do Salonik.
- 25
- Odwrót spod KtezyfonuWieczorem 25 listopada 1915 Townshend wycofał wykrwawioną dywizję spod Ktezyfonu do Lajj. Marsz na Bagdad się skończył, a odwrót zaprowadził go do Al-Kutu.
- Monro naczelnym dowódcą na Morzu ŚródziemnymPod koniec listopada 1915 gen. Monro objął dowództwo wojsk brytyjskich na wschodzie Morza Śródziemnego, a gen. Birdwood – Armię Dardanelską.
grudzień
- 25
- Wigilijny szturm na Al-Kut24 grudnia 1915 Turcy przypuścili największy szturm na fort w Al-Kucie. Walka trwała do nocy, a w Boże Narodzenie obrońcy wciąż trzymali ruiny fortu.
- Starcie w Wadi MadżidW Boże Narodzenie 1915 Siły Zachodniej Granicy zaatakowały obóz bractwa Sanusijja pod Marsa Matruh i wyparły jego wojska z Wadi Madżid.
- Farmanfarma premierem PersjiPod koniec grudnia 1915 premierem Persji został książę Abdolhosejn Mirza Farmanfarma z rodu Kadżarów, od lat związany z Brytyjczykami.
1916
styczeń
- 08
- Kluczowe wydarzenieKoniec ewakuacji GallipoliW nocy z 8 na 9 stycznia 1916 ostatni żołnierze brytyjscy odpłynęli spod Helles. Po ośmiu miesiącach walk kampania gallipolijska skończyła się klęską Ententy.
- Koniec bitwy pod Szejk Saad8 stycznia 1916 wyczerpane wojska Aylmera nie ponowiły ataku pod Szejk Saad. W nocy Turcy się wycofali, a Brytyjczycy stracili około 4000 ludzi.
- 13
- Wojska osmańskie w KermanszahuW styczniu 1916 w Kermanszahu stanęły bataliony osmańskie. Miasto nie zostało zdobyte, lecz było ośrodkiem perskich nacjonalistów sprzymierzonych z Niemcami.
- Rosjanie zajmują Kangawar13 stycznia 1916 korpus Baratowa po ciężkiej walce zdobył Kangawar w zachodniej Persji. Rozbił oddziały Kanitza i wspierający je batalion turecki.
- 14
- Walki nad Wadi14 stycznia 1916 Brytyjczycy zastali puste tureckie okopy nad Wadi. Turcy wymknęli się nocą do przesmyku Hanna, a Korpus Tygrysu stracił ponad 1600 ludzi.
- Percy Lake mianowany dowódcą w Mezopotamii14 stycznia 1916 szef sztabu armii w Indiach gen. Percy Lake został mianowany dowódcą w Mezopotamii w miejsce ciężko chorego gen. Johna Nixona.
luty
- 16
- Kluczowe wydarzenieRosjanie zdobywają Erzurum16 lutego 1916 Kozacy wjechali do opuszczonego przez Turków Erzurum. Upadek twierdzy uchodzącej za nie do zdobycia był największym sukcesem Rosji na Kaukazie.
- Ministerstwo Wojny przejmuje kampanię mezopotamskąW połowie lutego 1916 kierowanie działaniami w Mezopotamii przeszło z rąk rządu Indii i India Office do brytyjskiego Ministerstwa Wojny w Londynie.
- 26
- Szarża pod Agagią26 lutego 1916 Dorset Yeomanry dopadła wojska bractwa Sanusijja cofające się spod Agagii, rozbiła je szarżą i pojmała ich dowódcę Dżafara al-Askariego.
- Rosjanie zajmują KermanszahPod koniec lutego 1916 korpus Baratowa wszedł do opuszczonego Kermanszahu. Perscy nacjonaliści, Niemcy i Turcy cofnęli się w stronę granicy z Irakiem.
marzec
- 05
- Dymisja FarmanfarmyNa przełomie lutego i marca 1916 upadł rząd księcia Farmanfarmy, najbliższego przyjaciela Brytyjczyków w Teheranie. Przetrwał nieco ponad dwa miesiące.
- Dymisja ministra spraw zagranicznych PersjiWraz z rządem Farmanfarmy w marcu 1916 odszedł szef perskiej dyplomacji Moszawer ol-Mamalek, a nie, jak podaje chronologia, Mohtaszam os-Saltane.
- 06
- Sepahsalar premierem PersjiNa początku marca 1916 premierem Persji został Mohammad Wali Chan Tonekaboni, Sepahsalar, bohater rewolucji 1909 roku i zwolennik zgody z Rosją.
- Sarem od-Dole ministrem spraw zagranicznych PersjiNa początku marca 1916 szefem perskiej dyplomacji został książę Akbar Mirza, Sarem od-Dole, wnuk szacha Naser ad-Dina, wykształcony w Anglii.
kwiecień
- 06
- Początek natarcia na Trapezunt6 kwietnia 1916 flotylla z dwiema brygadami płastunów płynęła z Noworosyjska do Lazystanu, osłaniana przez Flotę Czarnomorską. Rosjanie ruszali na Trapezunt.
- Pierwszy atak na SannajjatO świcie 6 kwietnia 1916 7 Dywizja po nocnym marszu natarła na turecką pozycję pod Sannajjat. Ogień zatrzymał ją kilkaset metrów od okopów.
maj
- 15
- Blokada wybrzeża HidżazuW połowie maja 1916 brytyjskie okręty zaczęły blokować porty Hidżazu. O blokadę prosił sam szarif Mekki, który szykował powstanie przeciw Turkom.
- Rosjanie zajmują RawanduzW połowie maja 1916 rosyjski oddział z perskiego Azerbejdżanu zdobył szturmem Rawanduz w Kurdystanie, kilka dni marszu od Mosulu.
- Rosjanie zatrzymują się przed ChanakinemW połowie maja 1916 Baratow stanął przed Chanakinem, ale miasta nie zajął. Turcy ściągali tam posiłki spod Al-Kutu, a Rosjanie dostali rozkaz, by nie atakować.
czerwiec
- 05
- Kluczowe wydarzeniePoczątek powstania arabskiego5 czerwca 1916 synowie szarifa Mekki, Ali i Fajsal, ogłosili pod Medyną niezależność Arabów od Turków. Tak zaczęło się powstanie arabskie.
- Osmańska ofensywa w zachodniej PersjiNa początku czerwca 1916 pod Chanakinem stanął cały XIII Korpus osmański. Rosjanie Baratowa zaczęli się cofać, a Turcy ruszyli na Persję.
lipiec
sierpień
wrzesień
październik
listopad
grudzień
1917
styczeń
- 09
- Początek bitwy o Al-Kut (1917)9 stycznia 1917 indyjska 3 Dywizja szturmowała tureckie okopy w zakolu Chudajra pod Al-Kutem. Według chronologii zaczęła się wtedy bitwa o Kut 1917.
- Potyczka pod Rafah9 stycznia 1917 konnica Chetwode'a zdobyła tureckie reduty pod Rafah na granicy Synaju i wzięła ponad 1600 jeńców. Na Synaju nie zostali już Turcy.
luty
marzec
- 11
- Kluczowe wydarzenieBrytyjczycy zajmują Bagdad11 marca 1917 wojska Maude'a weszły bez walki do Bagdadu, opuszczonego nocą przez Turków. Był to największy dotąd sukces Brytyjczyków na Bliskim Wschodzie.
- Rosjanie odbijają Kermanszah11 marca 1917, w dniu upadku Bagdadu, Rosjanie Baratowa weszli do Kermanszahu. Turecka straż tylna cofała się na zachód, ku granicy z Irakiem.
kwiecień
maj
czerwiec
lipiec
wrzesień
październik
listopad
grudzień
1918
styczeń
- 28
- Arabowie zdobywają flotyllę na Morzu MartwymO świcie 28 stycznia 1918 beduini Abdullaha al-Faira napadli na przystań Al-Mazraa, zatopili turecką flotyllę zbożową na Morzu Martwym i wzięli 60 jeńców.
- Koniec działań o At-Tafilę28 stycznia 1918 skończyły się działania o At-Tafilę. Arabowie trzymali miasto i przerwali żeglugę na Morzu Martwym, ale śnieg zatrzymał ich marsz na północ.
luty
marzec
- 24
- Walki pod As-Salt24–25 marca 1918 londyńska piechota przełamała słabą obronę u stóp gór Moabu, a wieczorem 25 marca australijscy jeźdźcy bez walki wjechali do As-Saltu.
- Brytyjczycy zajmują Kermanszah24 marca 1918 do Kermanszahu dotarł pierwszy brytyjski oddział, pięćdziesięciu strzelców pułku Hampshire z podpułkownikiem Capperem i konsulem Kennionem.
kwiecień
- 05
- Turcy odbijają WanNa początku kwietnia 1918 wojska osmańskie wróciły do zrujnowanego Wanu, który od 1915 roku był w rękach Rosjan i Ormian. Ormianie odeszli z miasta wcześniej.
- Turcy zajmują Sarykamysz5 kwietnia 1918 Turcy odzyskali Sarykamysz, miejsce klęski Envera z przełomu 1914 i 1915 roku. W nocy Ormianie opuścili miasto w obawie przed okrążeniem.
maj
- 28
- Niepodległość Azerbejdżanu28 maja 1918 Azerbejdżańska Rada Narodowa ogłosiła w Tyflisie niepodległość Azerbejdżanu. Stolica, Baku, była jednak w rękach bolszewików.
- Niepodległość Armenii28 maja 1918 Ormiańska Rada Narodowa w Tyflisie postanowiła przejąć władzę nad ormiańskimi ziemiami. Ten dzień uznano za początek niepodległej Armenii.
czerwiec
- 12
- Niemcy zajmują TyflisW czerwcu 1918 niemieckie bataliony przybyły do Tyflisu na zaproszenie rządu Gruzji. W nocy na 12 czerwca ruszyły bronić granicy przed Turkami.
- Wojska Komuny Bakijskiej zajmują Kurdamir12 czerwca 1918 wojska bolszewickiego Baku zajęły po krótkiej walce stację Kurdamir. Turcy, których chronologia wskazuje jako zdobywców, weszli tam w lipcu.
lipiec
sierpień
- 04
- Brytyjczycy w Baku4 sierpnia 1918 do Baku dotarł z Enzeli pierwszy, kilkudziesięcioosobowy oddział brytyjski. Nazajutrz obrońcy miasta odparli turecki szturm.
- Aresztowanie komitetu w EnzeliNa początku sierpnia 1918 Brytyjczycy aresztowali bolszewicki komitet rewolucyjny w Enzeli, oskarżając go o współpracę z dżangalijczykami.
wrzesień
- 20
- Zajęcie Nazaretu i Bejsanu20 września 1918 brytyjska jazda wyszła na Dolinę Jezreel, zajęła Al-Afulę i Bejsan i wpadła do Nazaretu. Liman von Sanders uszedł z niewoli w ostatniej chwili.
- Rozstrzelanie komisarzy bakijskich20 września 1918 na pustyni za Krasnowodskiem zakaspijscy eserowcy rozstrzelali 26 przywódców Komuny Bakijskiej, wśród nich Stepana Szaumiana.
październik
- 30
- Kluczowe wydarzenieRozejm w Mudros30 października 1918 na pancerniku „Agamemnon” w Mudros Imperium Osmańskie podpisało rozejm z Ententą. Walki ustały w południe 31 października.
- Kapitulacja pod Szarkatem30 października 1918 nad Tygrysem pod Szarkatem skapitulowała otoczona turecka Grupa Tygrysu. Ismail Hakki Bej poddał się z kilkoma tysiącami żołnierzy.
listopad
- 09
- Zajęcie Aleksandretty9 listopada 1918 brytyjskie i francuskie okręty weszły do zatoki Aleksandretty. Mustafa Kemal chciał bronić portu, ale rząd w Konstantynopolu kazał mu ustąpić.
- Deklaracja anglo-francuskaW pierwszych dniach listopada 1918 Wielka Brytania i Francja ogłosiły, że chcą „całkowitego wyzwolenia” ludów Syrii i Mezopotamii i rządów z ich wyboru.