Zeebrugge w I wojnie światowej

Zeebrugge, port morski Brugii na wybrzeżu Belgii, był w czasie wojny najważniejszym wyjściem na morze dla niemieckiej marynarki we Flandrii. Niemcy zajęli go w październiku 1914 roku i trzymali przez cztery lata. Wypływały stąd okręty podwodne, torpedowce i wodnosamoloty, które atakowały żeglugę w kanale La Manche i w Cieśninie Kaletańskiej. W kwietniu 1918 roku Brytyjczycy próbowali zamknąć port w rajdzie, najsłynniejszej akcji swojej marynarki w tej wojnie, a w październiku 1918 roku port odzyskali Belgowie.

Port Brugii (1914)

Nazwa znaczy po niderlandzku „Brugia nad morzem”. Port łączył się z leżącą w głębi lądu Brugią kanałem długości około 12 kilometrów, zamkniętym od strony morza śluzami. Wejście do kanału chroniło przed falą wielkie, wygięte w łuk molo, połączone z lądem stalowym wiaduktem.

W pierwszych dniach wojny port służył jeszcze sprzymierzonym. Rano 6 października 1914 roku zaczęła tu schodzić na ląd brytyjska 7 Dywizja, wysłana na ratunek oblężonej Antwerpii. Przybyła za późno i mogła już tylko osłaniać odwrót armii belgijskiej. 12 października Belgowie opuścili Ostendę i Zeebrugge, a 15 października Niemcy weszli do obu portów bez walki. Wybrzeże przejęła Dywizja Marynarki admirała Ludwiga von Schrödera, rozbudowana pod koniec roku w Korpus Marynarki Flandria z kwaterą w Brugii.

Wyjście z Brugii (1914–1917)

Niemieckie okręty nie stały w samym Zeebrugge, lecz w porcie śródlądowym w Brugii. Według badacza Johana Ryheula właśnie tam powstały pływające doki i betonowe schrony dla okrętów podwodnych, a w Zeebrugge dobudowano niewiele, głównie osłonę bazy wodnosamolotów na molo. Już 21 grudnia 1914 roku wodnosamolot z Zeebrugge zrzucił bomby koło Dover, co Brytyjczycy uznali za pierwszy niemiecki nalot na Anglię.

Od 1915 roku przez Zeebrugge i Ostendę wychodziły w morze małe U-Booty Flotylli Flandria, które stawiały miny i zatapiały statki na podejściach do Anglii i Francji. Według części źródeł okręty podwodne z Flandrii zatopiły w czasie wojny około 2,5 tysiąca statków, same tracąc około 80 okrętów. W czerwcu 1916 roku niemieckie torpedowce przyprowadziły do Zeebrugge brytyjski parowiec Brussels, którego kapitana, Charlesa Fryatta, rozstrzelano potem w Brugii. Brytyjczycy odpowiedzieli zaporą z min i sieci postawioną przed portem w kwietniu 1916 roku. Jesienią z Zeebrugge wyszły jednak dwie flotylle niemieckich niszczycieli na pierwszy rajd przeciw brytyjskim patrolom w cieśninie.

Port nękał Admiralicję coraz bardziej. Ostrzał śluz z monitorów w maju 1917 roku nie przyniósł trwałych skutków, a admirał John Jellicoe ostrzegał w czerwcu, że bez odebrania Niemcom Zeebrugge i Ostendy Wielka Brytania może nie wytrzymać do 1918 roku. Był to jeden z powodów, dla których marynarka gorąco popierała trzecią bitwę pod Ypres. Ofensywa nie doszła jednak do wybrzeża i skończyła się zdobyciem kilku kilometrów ziemi.

Rajd (kwiecień 1918)

1 stycznia 1918 roku dowództwo w Dover objął wiceadmirał Roger Keyes, który chciał zamknąć kanał, zatapiając w jego wejściu stare krążowniki wypełnione betonem. W noc świętego Jerzego, tuż po północy 23 kwietnia, krążownik Vindictive przybił do mola i wysadził desant, okręt podwodny C3 wysadził w powietrze wiadukt, a dwa blokowce, Intrepid i Iphigenia, zatonęły w kanale. Według raportu Keyesa zginęło 176 ludzi, 412 zostało rannych, a 49 zaginęło. Za tę noc przyznano osiem Krzyży Wiktorii.

Skutek był krótszy, niż ogłaszano. Niemcy pogłębili przejście obok wraków, z którego okręty mogły korzystać w czasie przypływu, i już 25 kwietnia pierwszy okręt podwodny znów wyszedł przez Zeebrugge. Rajd podniósł jednak ducha w Wielkiej Brytanii w najczarniejszych dniach wiosny, gdy Niemcy nacierali nad Lys. Druga próba, tym razem przeciw Ostendzie, odbyła się w nocy z 9 na 10 maja.

Wyzwolenie (październik 1918)

Gdy front zbliżał się do wybrzeża, Niemcy odwołali okręty podwodne do kraju, a 5 października zatopili te, które nie mogły już wyjść w morze, między innymi UB-59 w Zeebrugge. Po przełamaniu frontu pod Kortrijk wycofali się z całego wybrzeża i 19 października Belgowie weszli do Brugii i Zeebrugge. Keyes, który od początku 1918 roku walczył z flotyllami z Brugii, wjechał do niej 25 października u boku króla Alberta I. W 1943 roku otrzymał tytuł barona Keyes of Zeebrugge and Dover, a po śmierci pochowano go w Dover, obok poległych w rajdzie.