Rosja i rewolucja
Legenda o ciosie w plecy
Powojenny mit, według którego niepokonana w polu armia niemiecka została zdradzona przez polityków, socjalistów i rewolucjonistów w kraju. Głosili go Hindenburg i Ludendorff, a wykorzystała skrajna prawica.
Pod koniec września 1918 roku to naczelne dowództwo, uznając, że armia nie może dalej walczyć, zażądało od rządu rozmów o rozejm; Ludendorff mówił, że politycy mają teraz „zjeść zupę, którą nawarzyli”. Gdy rozejm podpisali cywile, a wojsko wróciło do kraju w porządku, łatwo było przerzucić winę na tyły. Obraz armii zdradzonej przez strajki, pokojową rezolucję Reichstagu i rewolucję listopadową pojawił się w prasie już w kilka tygodni po wojnie.
18 listopada 1919 roku Hindenburg zeznał przed komisją śledczą Zgromadzenia Narodowego, że armia została „pchnięta sztyletem w plecy”, powołując się na słowa angielskiego generała. Legenda stała się stałym elementem propagandy prawicy przeciw Republice Weimarskiej i „zbrodniarzom listopadowym”, takim jak Erzberger, a z czasem nabrała charakteru antysemickiego. Przejęli ją naziści. Historycy ją odrzucają: o klęsce zdecydowały wyczerpanie rezerw, upadek sojuszników i przewaga Ententy.
Źródła
W kronice
(07)7 tekstów używa tego pojęcia.