Rosja i rewolucja
Bolszewicy
Radykalna frakcja rosyjskiej socjaldemokracji kierowana przez Lenina, od 1912 roku odrębna partia. W listopadzie 1917 roku obaliła Rząd Tymczasowy i przejęła władzę w Rosji.
Nazwa pochodzi od rosyjskiego słowa „większość”: na II zjeździe Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji w 1903 roku zwolennicy Lenina wygrali kluczowe głosowania z mienszewikami. Lenin chciał partii zawodowych rewolucjonistów. W czasie wojny bolszewicy głosili przekształcenie wojny imperialistycznej w rewolucję, a po rewolucji lutowej, pod hasłem „cała władza w ręce rad”, zdobywali poparcie żołnierzy i robotników.
7 listopada 1917 roku przejęli władzę w Piotrogrodzie, wkrótce zawarli z państwami centralnymi rozejm, a w marcu 1918 roku traktat brzeski. W styczniu 1918 roku rozpędzili Konstytuantę, a w marcu przyjęli nazwę Rosyjskiej Komunistycznej Partii (bolszewików). Rządy bolszewików oznaczały dyktaturę partyjną i terror wobec przeciwników oraz wojnę domową.
Źródła
W kronice
(249)249 tekstów używa tego pojęcia.
1914
1915
1916
- 29 marcaSzuwajew zastępuje Poliwanowa
- 26 kwietniaPorozumienie Sykes-Picot
- 10 czerwcaPowstanie arabskie
- 3 lipcaRosyjsko-japoński układ o Dalekim Wschodzie
- 1 wrześniaRosyjsko-brytyjskie porozumienie o Azji Mniejszej
- 21 listopadaMotono ministrem spraw zagranicznych Japonii
- 2 grudniaTrepow ogłasza prawo Rosji do Konstantynopola
1917
- 9 styczniaGolicyn premierem Rosji
- 16 styczniaBielajew ministrem wojny Rosji
- 12 marcaRewolucja lutowa
- 16 marcaBunt Floty Bałtyckiej
- 16 kwietniaLenin wraca do Piotrogrodu
- 19 kwietniaKonferencja w Saint-Jean-de-Maurienne
- 3 majaKryzys kwietniowy
- 18 majaPierwszy rząd koalicyjny w Rosji
- 9 czerwcaRosja odrzuca niemiecką propozycję rozejmu
- 19 czerwcaBunt Floty Czarnomorskiej
- 1 lipcaPoczątek ofensywy Kiereńskiego
- 1 lipcaOfensywa Kiereńskiego
- 4 lipcaKobiecy batalion śmierci
- 16 lipcaDni lipcowe w Piotrogrodzie
- 21 lipcaKiereński premierem Rosji
- 5 sierpniaDymisja Zimmermanna
- 6 sierpniaBitwa pod Mărășești
- 18 sierpniaPorozumienie w sprawie Azji Mniejszej
- 25 sierpniaNarada Państwowa w Moskwie
- 1 wrześniaBitwa o Rygę
- 3 wrześniaNiemcy zdobywają Rygę
- 8 wrześniaPucz Korniłowa
- 10 wrześniaKiereński ogłasza Korniłowa zdrajcą
- 14 wrześniaUpadek puczu Korniłowa
- 14 wrześniaRosja republiką
- 18 wrześniaKonferencja wileńska
- 11 październikaOperacja Albion
- 7 listopadaRewolucja październikowa
- 8 listopadaPowstanie Rady Komisarzy Ludowych
- 12 listopadaBitwa pod Pułkowem
- 14 listopadaUcieczka Kiereńskiego
- 15 listopadaBolszewicy zdobywają Moskwę
- 19 listopadaAjn od-Dole ponownie premierem Persji
- 20 listopadaProklamowanie Ukraińskiej Republiki Ludowej
- 21 listopadaBolszewicy proponują rozejm
- 25 listopadaWybory do Zgromadzenia Ustawodawczego
- 26 listopadaŚmierć Elsie Inglis
- 27 listopadaRosyjscy parlamentariusze za liniami niemieckimi
- 28 listopadaMaapäev przejmuje władzę w Estonii
- 29 listopadaWielka konferencja międzysojusznicza w Paryżu
- 30 listopadaAustro-Węgry przyjmują propozycję rokowań
- 1 grudniaPierwsze posiedzenie Najwyższej Rady Wojennej
- 3 grudniaPoczątek rokowań rozejmowych w Brześciu
- 3 grudniaŚmierć generała Duchonina
- 5 grudniaTymczasowy rozejm na froncie wschodnim
- 6 grudniaNiepodległość Finlandii
- 7 grudniaStany Zjednoczone wypowiadają wojnę Austro-Węgrom
- 9 grudniaRozejm w Fokszanach
- 11 grudniaNiedoszłe otwarcie Zgromadzenia Ustawodawczego
- 11 grudniaDeklaracja Taryby
- 15 grudniaRozejm w Brześciu Litewskim
- 15 grudniaProklamowanie Mołdawskiej Republiki Demokratycznej
- 20 grudniaDrugie referendum w sprawie poboru w Australii
- 20 grudniaPowołanie Czeka
- 22 grudniaPoczątek rokowań pokojowych w Brześciu
- 28 grudniaPichon o celach wojny Francji
1918
- 3 styczniaDelegacja ukraińska w Brześciu
- 4 styczniaUznanie niepodległości Finlandii
- 4 styczniaPrzesłanie Hogartha
- 5 styczniaLloyd George o celach wojny
- 5 styczniaZawieszenie rokowań w Brześciu
- 8 styczniaCzternaście punktów Wilsona
- 8 styczniaTrocki w Brześciu
- 13 styczniaEstończycy postanawiają ogłosić niepodległość
- 14 styczniaStrajk styczniowy w Austro-Węgrzech
- 18 styczniaOtwarcie Zgromadzenia Ustawodawczego
- 19 styczniaRozpędzenie Konstytuanty
- 19 styczniaMostowfi ol-Mamalek ponownie premierem Persji
- 22 styczniaIV Uniwersał
- 23 styczniaKolejne zawieszenie rokowań w Brześciu
- 24 styczniaHertling i Czernin odpowiadają Wilsonowi
- 25 styczniaI Korpus Polski przeciw bolszewikom
- 27 styczniaMisja Dunsterville'a
- 27 styczniaPoczątek wojny domowej w Finlandii
- 28 styczniaZerwanie stosunków Rosji z Rumunią
- 28 styczniaPowołanie Armii Czerwonej
- 30 styczniaWznowienie rokowań w Brześciu
- 30 styczniaŁotewska Tymczasowa Rada Narodowa za niepodległością
- 1 lutegoPaństwa centralne uznają Ukrainę
- 1 lutegoRozszerzenie kordonu wschodnioperskiego
- 4 lutegoBrytyjskie zapewnienia dla Husajna
- 9 lutegoPokój brzeski z Ukrainą
- 10 lutegoAni wojna, ani pokój
- 11 lutegoSamobójstwo Kaledina
- 14 lutegoRosja przyjmuje kalendarz gregoriański
- 17 lutegoDunsterville w Enzeli
- 18 lutegoPoczątek operacji Faustschlag
- 18 lutegoOperacja Faustschlag
- 19 lutegoBolszewicy godzą się na pokój
- 22 lutegoPoczątek marszu lodowego
- 23 lutegoMiędzysojusznicza konferencja socjalistów w Londynie
- 24 lutegoTurcy odbijają Trapezunt
- 24 lutegoNiemcy zajmują Dorpat
- 24 lutegoEstonia ogłasza niepodległość
- 24 lutegoPoczątek rokowań w Bukareszcie
- 25 lutegoNiemcy zajmują Rewel i Psków
- 25 lutegoKonwencja w Bobrujsku
- 25 lutegoBrytyjskie uznanie Estonii
- 28 lutegoWznowienie rokowań pokojowych
- 1 marcaTraktat Czerwonej Finlandii z Rosją Radziecką
- 2 marcaNiemcy zajmują Kijów
- 3 marcaBrytyjczycy zajmują Meszhed
- 4 marcaNiemcy zajmują Narwę
- 5 marcaPokój w Buftei
- 9 marcaTraktat rumuńsko-radziecki
- 12 marcaMoskwa stolicą Rosji
- 13 marcaNiemcy zajmują Odessę
- 13 marcaCziczerin i Trocki
- 14 marcaZjazd Rad ratyfikuje traktat brzeski
- 16 marcaRosjanie opuszczają Hamadan
- 17 marcaNiemcy zajmują Mikołajów
- 25 marcaBiałoruska Republika Ludowa
- 29 marcaNiemcy zajmują Połtawę
- 1 kwietniaRosjanie opuszczają Enzeli
- 2 kwietniaMirbach ambasadorem w Moskwie
- 3 kwietniaNiemcy zajmują Jekaterynosław
- 5 kwietniaDesant we Władywostoku
- 5 kwietniaTurcy zajmują Sarykamysz
- 8 kwietniaNiemcy zajmują Charków
- 9 kwietniaZjednoczenie Besarabii z Rumunią
- 12 kwietniaZjednoczone sejmy bałtyckie
- 14 kwietniaTurcy zajmują Batumi
- 19 kwietniaNiemcy wkraczają na Krym
- 22 kwietniaZakaukazie ogłasza niepodległość
- 23 kwietniaDymisja Motono
- 29 kwietniaSkoropadski hetmanem
- 4 majaRozejm w Korieniewie
- 8 majaNiemcy zajmują Rostów
- 11 majaRokowania w Batumi
- 16 majaChińsko-japońskie porozumienie wojskowe
- 17 majaNiepodległość Donu
- 21 majaRozwiązanie I Korpusu Polskiego
- 24 majaPoole w Murmańsku
- 25 majaBunt Legionu Czechosłowackiego
- 26 majaNiepodległość Gruzji
- 28 majaNiepodległość Azerbejdżanu
- 28 majaNiepodległość Armenii
- 7 czerwcaBrytyjczycy w Kiemi
- 7 czerwcaCzechosłowacy zajmują Omsk
- 8 czerwcaBolszewicy żądają wycofania wojsk Ententy
- 12 czerwcaWojska Komuny Bakijskiej zajmują Kurdamir
- 12 czerwcaRozejm ukraińsko-rosyjski
- 23 czerwcaPosiłki brytyjskie w Murmańsku
- 4 lipcaSyberyjska deklaracja niepodległości
- 6 lipcaZabójstwo Mirbacha
- 9 lipcaHintze ministrem spraw zagranicznych
- 10 lipcaRząd Horwata
- 10 lipcaTurcy zajmują Kurdamir
- 11 lipcaCzechosłowacy zajmują Irkuck
- 13 lipcaGenerał Haller we Francji
- 16 lipcaZamordowanie rodziny carskiej
- 19 lipcaBrytyjczycy ruszają ku Zakaspiu
- 20 lipcaObrona Rasztu
- 26 lipcaFrancuzi w Murmańsku
- 26 lipcaUpadek Komuny Bakijskiej
- 26 lipcaBrytyjskie zapewnienie dla Rosji
- 1 sierpniaZdobycie wyspy Mudiug
- 2 sierpniaAlianci w Archangielsku
- 3 sierpniaBrytyjczycy lądują we Władywostoku
- 4 sierpniaBrytyjczycy w Baku
- 4 sierpniaAresztowanie komitetu w Enzeli
- 6 sierpniaBrytyjska deklaracja do narodów Rosji
- 7 sierpniaCzechosłowacy zajmują Kazań
- 13 sierpniaCzechosłowacy wypowiadają wojnę Niemcom
- 15 sierpniaBitwa pod Bajramały
- 18 sierpniaBolszewicy zajmują Merw
- 26 sierpniaBitwa o Baku
- 27 sierpniaBrytyjczycy zajmują Krasnowodsk
- 27 sierpniaTraktat uzupełniający
- 28 sierpniaStarcie pod Kaachka
- 30 sierpniaZamach na Lenina
- 31 sierpniaZabójstwo Cromiego
- 3 wrześniaUSA uznają Czechosłowaków
- 4 wrześniaAlianci zajmują Obozierską
- 4 wrześniaAmerykanie w Archangielsku
- 5 wrześniaJapończycy zajmują Chabarowsk
- 5 wrześniaCzerwony terror
- 12 wrześniaWalki pod Czamowem
- 15 wrześniaUpadek Baku
- 18 wrześniaJapończycy zajmują Błagowieszczeńsk
- 20 wrześniaRozstrzelanie komisarzy bakijskich
- 29 wrześniaLudendorff żąda rozejmu
- 14 październikaIronside dowódcą w Archangielsku
- 14 październikaBitwa pod Duszakiem
- 26 październikaDymisja Ludendorffa
- 1 listopadaBrytyjczycy zajmują Merw
- 7 listopadaRząd lubelski
- 8 listopadaNiemieccy parlamentariusze u Focha
- 9 listopadaRewolucja w Berlinie
- 9 listopadaCzechosłowacy w Jekaterynburgu
- 10 listopadaPiłsudski wraca do Warszawy
- 11 listopadaUznanie Łotwy i Estonii
- 11 listopadaOdzyskanie niepodległości przez Polskę
- 15 listopadaPowstanie Petlury
- 16 listopadaNotyfikacja Piłsudskiego
- 16 listopadaMobilizacja w Estonii
- 18 listopadaZamach Kołczaka
- 20 listopadaMaruszewski w Archangielsku
- 26 listopadaAlianci w Sewastopolu
- 28 listopadaBolszewicy zdobywają Narwę
- 28 listopadaOchotnicza Legia Kobiet
- 4 grudniaZatonięcie „Cassandry”
- 8 grudniaStarcie na Morzu Kaspijskim
- 10 grudniaBolszewicy zajmują Mińsk
- 11 grudniaUkraińcy zajmują Odessę
- 14 grudniaUpadek hetmanatu
- 16 grudniaNiemcy opuszczają Finlandię
- 18 grudniaFrancuzi lądują w Odessie
- 20 grudniaDyrektoriat w Kijowie
- 22 grudniaBrytyjczycy w Batumi
- 27 grudniaPowstanie wielkopolskie
- 30 grudniaAlianci zajmują Kodysz
- 30 grudniaDoniesienia o zajęciu Birska
- 30 grudniaZałożenie KPD
- 31 grudniaBolszewicy odbijają Ufę
1919
- 14 lutegoPoczątek wojny polsko-bolszewickiej
- 19 kwietniaPolacy zdobywają Wilno
- 7 czerwcaOfensywa czortkowska
- 23 czerwcaBitwa pod Kiesią
- 25 czerwcaRada Najwyższa zezwala Polsce na zajęcie Galicji Wschodniej
- 8 sierpniaPolacy zdobywają Mińsk
- 27 wrześniaAlianci ewakuują Archangielsk
- 20 październikaJudenicz pod Piotrogrodem
1920
- 2 lutegoPokój w Tartu
- 7 lutegoRozstrzelanie Kołczaka
- 21 kwietniaSojusz Piłsudskiego z Petlurą
- 25 kwietniaPoczątek wyprawy kijowskiej
- 28 lipcaPodział Śląska Cieszyńskiego
- 13 sierpniaPoczątek Bitwy Warszawskiej
- 13 sierpniaBitwa Warszawska
- 31 sierpniaBitwa pod Komarowem (1920)
- 2 wrześniaKoniec ewakuacji Legionu Czechosłowackiego
- 12 październikaRozejm w Rydze