Rosja i rewolucja
Rewolucja listopadowa
Rewolucja w Niemczech jesienią 1918 roku, zaczęta buntem marynarzy w Kilonii. Rady robotnicze i żołnierskie przejęły władzę w miastach, 9 listopada upadło cesarstwo, a Niemcy stały się republiką.
Pod koniec października 1918 roku dowództwo marynarki chciało wysłać flotę do ostatniej bitwy z Brytyjczykami. Marynarze w Wilhelmshaven odmówili, a ponad tysiąc z nich aresztowano. 3 listopada patrol zastrzelił w Kilonii demonstrantów żądających ich uwolnienia, a wieczorem 4 listopada miasto było w rękach buntowników, którzy utworzyli pierwszą radę robotniczą i żołnierską. W ciągu kilku dni rady przejęły władzę w niemal wszystkich wielkich miastach, 7 listopada w Monachium proklamowano Republikę Bawarską.
9 listopada rewolucja dotarła do Berlina: kanclerz ogłosił abdykację Wilhelma II i oddał urząd Friedrichowi Ebertowi, a Scheidemann proklamował republikę. Władzę objęła Rada Pełnomocników Ludowych (SPD i USPD), która 11 listopada zawarła rozejm, a porozumienie Eberta z Groenerem zapewniło jej poparcie armii. Grudniowy zjazd rad opowiedział się za Zgromadzeniem Narodowym, wybranym 19 stycznia 1919 roku, a styczniowe powstanie skrajnej lewicy zostało stłumione.
Źródła
W kronice
(22)22 teksty używają tego pojęcia.
1918
- 8 sierpniaOfensywa stu dni
- 9 październikaScheuch ministrem wojny
- 3 listopadaBunt w Kilonii
- 4 listopadaBitwa nad Sambrą
- 5 listopadaNota Lansinga
- 9 listopadaRewolucja w Berlinie
- 10 listopadaPiłsudski wraca do Warszawy
- 11 listopadaUznanie Łotwy i Estonii
- 13 listopadaPolacy w radach żołnierskich w Poznaniu
- 14 listopadaZawieszenie broni w Afryce Wschodniej
- 14 listopadaPowstanie Naczelnej Rady Ludowej
- 15 listopadaKrążownik „Königsberg” w zatoce Forth
- 17 listopadaFrancuzi wkraczają do Miluzy
- 21 listopadaInternowanie Floty Pełnomorskiej
- 22 listopadaFrancuzi wkraczają do Strasburga
- 26 listopadaAlianci w Sewastopolu
- 8 grudniaAmerykanie zajmują Koblencję
- 11 grudniaMannerheim regentem Finlandii
- 16 grudniaNiemcy opuszczają Finlandię
- 27 grudniaPowstanie wielkopolskie