11 Armia niemiecka w I wojnie światowej

Niemiecka 11 Armia była armią cesarskich Niemiec, utworzoną wiosną 1915 roku jako odwód naczelnego dowództwa. Pod dowództwem Augusta von Mackensena, z Hansem von Seecktem jako szefem sztabu, przełamała 2 maja 1915 roku front rosyjski pod Gorlicami i prowadziła pościg, który wyparł Rosjan z Galicji. Jesienią 1915 roku, pod Maxem von Gallwitzem, zdobywała Serbię, a potem do końca wojny trzymała front macedoński, coraz bardziej złożona z Bułgarów.

Odwód z zachodu (1915)

Armia powstała z pomysłu, by każda dywizja frontu zachodniego oddała jeden ze swoich czterech pułków. Do końca marca 1915 roku utworzono w ten sposób 14 nowych dywizji z żołnierzami, którzy znali już wojnę. 3 marca wydano rozkaz utworzenia dowództwa 11 Armii. 9 marca dowódcą mianowano generała Maxa von Fabecka, a szefem sztabu pułkownika Seeckta. Sztab zebrał się 11 marca w Kassel i przeniósł do Maubeuge, gdzie badał teren pod ofensywę na północ od Arras. Fabeck już 28 marca odszedł do 1 Armii i przez kilka tygodni sztabem kierował sam Seeckt.

Szef sztabu generalnego Erich von Falkenhayn zdecydował jednak, że nowe siły pójdą na wschód. Austro-Węgry wykrwawiły się zimą w Karpatach i trzeba było im pomóc. 16 kwietnia dowództwo 11 Armii objął Mackensen, który wcześniej dowodził 9 Armią pod Łodzią, a od 21 kwietnia do Galicji Zachodniej przyjeżdżały transporty ośmiu niemieckich dywizji. Pod koniec kwietnia armia liczyła Korpus Gwardii, X Korpus, XLI Korpus Rezerwowy oraz austro-węgierski VI Korpus i korpus mieszany, razem osiem dywizji niemieckich i dwie austro-węgierskie.

Gorlice i pościg (maj–wrzesień 1915)

2 maja, po kilku godzinach ostrzału z ponad tysiąca dział i moździerzy, 11 Armia, wsparta przez austro-węgierską 4 Armię, uderzyła na rosyjską 3 Armię między Ciężkowicami a Gorlicami. Pierwsza linia padła tego samego dnia, a 5 maja wieczorem dowódca 3 Armii nakazał odwrót. Ludendorff pisał później, że Seeckt dzięki bystremu umysłowi stał się jedną z najważniejszych postaci wojny.

Armia szła dalej na wschód. W połowie maja zdobyła przyczółek w Jarosławiu i przeszła San, a pod koniec maja obeszła od północy Przemyśl, który 3 czerwca wrócił w ręce Austro-Węgier. Mackensen dowodził już całą grupą armii, a jego 11 Armia przełamała rosyjskie pozycje pod Magierowem, co 22 czerwca otworzyło sojusznikom drogę do Lwowa. Do końca czerwca armia wzięła ponad 250 000 jeńców.

Pod koniec czerwca 11 Armia skręciła na północ, w stronę Lublina i Chełma, a 16 lipca, z pruską gwardią na czele, uderzyła pod Krasnymstawem. Atak na Królestwo Polskie od południa był częścią wielkiej ofensywy państw centralnych, która zmusiła Rosjan do opuszczenia Warszawy. 25 sierpnia wojska grupy armii Mackensena zdobyły Brześć Litewski. We wrześniu dowództwo 11 Armii rozwiązano, a z jej sztabu utworzono sztab grupy armii Mackensena, przeznaczonej przeciw Serbii.

Serbia (1915)

Nazwa przeszła na dowództwo 12 Armii generała Gallwitza, które pod koniec września przeniesiono do Banatu i przemianowano na 11 Armię. Gallwitz miał siedem dywizji w trzech korpusach, ustawionych nad Dunajem naprzeciw Smedereva i Ramu. 6 października 11 Armia i austro-węgierska 3 Armia ruszyły pod wodzą Mackensena do podboju Serbii, a tydzień później od wschodu uderzyła Bułgaria. Niemcy przeprawili się przez Dunaj 7 października pod Ramem i 8 października pod Kostolcem.

Po upadku Belgradu 11 Armia posuwała się w górę doliny Morawy. 1 listopada weszła do Kragujevca, gdzie Serbowie wysadzili wcześniej jedyny w kraju arsenał, a w drugiej połowie listopada jej oddziały doszły do Prisztiny. Armia serbska nie dała się jednak okrążyć i wycofała się przez góry Czarnogóry i Albanii.

Front macedoński (1916–1918)

Od lutego i marca 1916 roku 11 Armia osłaniała granicę grecką, naprzeciw wojsk Ententy, które wylądowały w Salonikach. Jej kwatera mieściła się najpierw w Wełesie, a od 5 października 1916 roku w Prilepie. Niemców na tym froncie było coraz mniej: według Ludendorffa w sierpniu 1916 roku stała tu mniej więcej jedna niemiecka dywizja. 11 Armia składała się więc w większości z dywizji bułgarskich z domieszką niemieckich pułków, a we wrześniu 1918 roku, w chwili ofensywy nad Wardarem, służyli w niej prawie wyłącznie Bułgarzy pod niemieckimi oficerami.

Jesienią 1916 roku armia generała Arnolda von Wincklera przejęła odcinek pod Bitolą, ale 19 listopada sprzymierzeni zajęli miasto. Podlegała wtedy grupie armii generała Ottona von Belowa. W 1917 roku utrzymała się pod Bitolą w czasie marcowej ofensywy Francuzów, a majowe natarcia sprzymierzonych na zachód od Wardaru skończyły się bez zdobyczy.

15 września 1918 roku Serbowie i Francuzi uderzyli pod Dobrym Polem na bułgarskie dywizje 11 Armii, którą dowodził wtedy generał Kuno von Steuben. Była to armia niemiecka już tylko z nazwy i sztabu. Klin serbski rozdzielił ją od bułgarskiej 1 Armii, a 29 września francuska kawaleria zajęła Skopje i odcięła niemiecki korpus generała Flecka. Według rozejmu w Salonikach żołnierze 11 Armii stojący na zachód od południka Skopje mieli złożyć broń. Gdy skapitulowały też oddziały Flecka, liczba jeńców wziętych przez sprzymierzonych wzrosła do około 77 tysięcy.

Niemieckie oddziały 11 Armii cofały się przez Serbię. W październiku Serbowie odbili Nisz, a armia wycofała się przez Jagodinę na Węgry, do Szolnoka. 7 grudnia 1918 roku jej dowództwo przeniesiono do Olsztyna w Prusach Wschodnich, a na początku 1919 roku je rozwiązano.