Miejsca wojny
Bapaume w I wojnie światowej
Węzeł dróg w Artois, cel bitwy nad Sommą, którego Brytyjczycy nie osiągnęli w 1916 roku. W czasie wojny cztery razy zmieniał właściciela.
- Rodzaj:
- Miasto
- W 1914 roku:
- Francja
- Dziś:
- Francja
- Autor:
- Natalia
- Aktualizacja:
- 31 października 2026
Bapaume to małe miasto w departamencie Pas-de-Calais, na skrzyżowaniu dróg z Albert do Cambrai i z Arras do Péronne. W czasie wojny cztery razy zmieniało właściciela. Przez dwa i pół roku leżało na niemieckim zapleczu, w 1916 roku było celem bitwy nad Sommą, którego armia brytyjska nie osiągnęła, a w latach 1917–1918 trzy razy przechodziło z rąk do rąk bez walki o samo miasto. Wojna zostawiła z niego ruiny.
Miasto na drodze (1914–1916)
Miasto leży na tak zwanym progu Bapaume, przejściu między Artois a doliną Sommy, przez które biegło wiele dróg. W styczniu 1871 roku, w wojnie francusko-pruskiej, generał Faidherbe zatrzymał tu Prusaków. 26 września 1914 roku, w czasie wyścigu do morza, miasto zajęli Niemcy nadciągający od strony Cambrai, a Francuzi, walczący na południe od niego pod Albert, już go nie odzyskali. Front zatrzymał się kilkanaście kilometrów na zachód i południowy zachód, a Bapaume stało się ośrodkiem niemieckiego zaplecza, z kwaterami sztabów i magazynami.
Latem 1916 roku Brytyjczycy mieli osiągnąć Bapaume w pierwszych dniach ofensywy nad Sommą. 1 lipca natarcie wzdłuż drogi z Albert załamało się, a potem armia brytyjska przez cztery i pół miesiąca zdobywała wieś po wsi. W październiku Haig liczył jeszcze, że przełamie obronę przed Le Transloy i Bapaume, ale bitwa o grzbiety Le Transloy utknęła w deszczu i błocie pod Le Sars. Australijski historyk oficjalny Charles Bean porównał Bapaume do wzgórza Achi Baba w Gallipoli: oba miały być tylko etapem natarcia, a z czasem stały się celem samym w sobie.
Spalone miasto (1917)
Zimą Niemcy przygotowali odwrót na nową pozycję, Linię Hindenburga. Główne załogi niemieckie opuściły okopy przed miastem o 1.30 w nocy 17 marca 1917 roku, a rano weszli do niego Australijczycy z 30 Batalionu. Według niemieckich meldunków miasto zostało podpalone w 400 miejscach i zaminowane. Historyk William Philpott uważa wejście Australijczyków do Bapaume za prawdziwy koniec bitwy nad Sommą.
Ratusz, jeden z niewielu ocalałych budynków, uznano za bezpieczny po usunięciu miny z piwnic. Niemcy zostawili w nim jednak drugi ładunek z zapalnikiem chemicznym. W nocy z 25 na 26 marca ratusz wyleciał w powietrze, grzebiąc śpiących w nim Australijczyków i dwóch francuskich deputowanych z Pas-de-Calais, Raoula Briqueta i Alberta Tailliandiera.
Utracone i odbite (1918)
W marcu 1918 roku wojna wróciła. W czasie operacji Michael 3 Armia generała Juliana Bynga cofała się przez pobojowisko z 1916 roku i 24 marca późnym wieczorem oddała Bapaume bez walki. Niemieckie komunikaty pisały o zdobyciu go „po ciężkich walkach”, ale według historii pułków Niemcy weszli do pustego miasta dopiero około południa 25 marca. Walki tych dwóch dni Brytyjczycy nazwali pierwszą bitwą pod Bapaume.
W sierpniu 1918 roku sprzymierzeni ruszyli z powrotem. W drugiej bitwie nad Sommą 3 Armia Bynga podeszła pod miasto, a Niemcy obsadzili ruiny mnóstwem karabinów maszynowych. Dowództwo zrezygnowało z kosztownego szturmu, a w nocy z 28 na 29 sierpnia Niemcy sami się wycofali. Rano weszły do Bapaume patrole Dywizji Nowozelandzkiej. Walki o wzgórza za miastem, od 31 sierpnia do 3 września, nazwano drugą bitwą pod Bapaume.
Po wojnie
Bapaume zostało ciężko zniszczone przez obie strony. Po wojnie trzeba było długo i niebezpiecznie rozminowywać jego ruiny, a w odbudowie pomagało angielskie miasto Sheffield, które „adoptowało” Bapaume. Na miejskim cmentarzu i na cmentarzach wokół miasta leżą żołnierze australijscy, nowozelandzcy i brytyjscy.
Źródła
Widzisz błąd?Zgłoś go
Bitwy w tym miejscu i w pobliżu
(20)- 22–25 września 1914Pierwsza bitwa pod AlbertWe wrześniu 1914 Francuzi i Niemcy starli się między Bapaume a Albert. Tu, na wzgórzach nad Sommą i Ancre, powstał front, który przetrwał do lipca 1916.
- 1 lipca – 18 listopada 1916Bitwa nad SommąOd 1 lipca do 18 listopada 1916 Brytyjczycy i Francuzi nacierali nad Sommą. Zyskali najwyżej 10 km, a obie strony straciły łącznie ponad milion ludzi.
- 14–17 lipca 1916Bitwa o grzbiet Bazentin14–17 lipca 1916 brytyjska 4 Armia po nocnym podejściu i świtowym szturmie zdobyła drugą pozycję niemiecką od Longueval po Bazentin-le-Petit nad Sommą.
- 15 lipca – 3 września 1916Bitwa o las DelvilleOd 15 lipca do 3 września 1916 Brytyjczycy i Niemcy walczyli nad Sommą o las Delville pod Longueval. Najcięższą próbę przeszli tam Południowoafrykańczycy.
- 23 lipca – 3 września 1916Bitwa o grzbiet Pozières23 lipca – 3 września 1916 trzy dywizje australijskie zdobyły nad Sommą wieś Pozières i wzgórze z wiatrakiem, tracąc około 23 tysięcy ludzi.
- 3–6 września 1916Bitwa pod Guillemont3–6 września 1916 Brytyjczycy zdobyli nad Sommą wieś Guillemont, farmę Falfemont i las Leuze, o które od końca lipca walczyli bez skutku.
- 9 września 1916Bitwa pod Ginchy9 września 1916 irlandzka 16 Dywizja zdobyła ruiny Ginchy nad Sommą, o które od tygodnia bezskutecznie walczyli Brytyjczycy. Na skrzydłach natarcie utknęło.
- 15–22 września 1916Bitwa pod Flers-Courcelette15–22 września 1916 Brytyjczycy i dominia zdobyli nad Sommą Flers, Martinpuich, Courcelette i High Wood. Po raz pierwszy do boju weszły czołgi.
- 25–28 września 1916Bitwa pod Morval25–28 września 1916 brytyjska 4 Armia zdobyła nad Sommą Morval, Lesbœufs i Gueudecourt, a razem z Francuzami Combles. Było to jej najlepsze natarcie od lipca.
- 1–18 października 1916Bitwa o grzbiety Le Transloy1–18 października 1916 brytyjska 4 Armia nacierała nad Sommą w deszczu i błocie na Le Transloy. Zdobyła Eaucourt l’Abbaye i Le Sars, ale dalej nie doszła.
- 1 października – 11 listopada 1916Bitwa o wzgórza nad AncreOd 1 października do 11 listopada 1916 Armia Rezerwowa Gougha w deszczu i błocie zdobywała reduty Stuff i Schwaben oraz okop Regina na grzbiecie Thiepval.
- 13–18 listopada 1916Bitwa nad Ancre13–18 listopada 1916 5 Armia Gougha zdobyła nad Ancre Beaumont-Hamel, Beaucourt i Saint-Pierre-Divion. Serre się utrzymało, a śnieg zakończył bitwę nad Sommą.
- 22 lutego – 5 kwietnia 1917Odwrót na Linię HindenburgaOd 22 lutego do początku kwietnia 1917 Niemcy cofnęli się znad Ancre i Sommy na Linię Hindenburga, skracając front i zostawiając za sobą spustoszoną ziemię.
- 21 marca – 5 kwietnia 1918Operacja Michael21 marca – 5 kwietnia 1918 trzy armie niemieckie przełamały front brytyjski nad Sommą i posunęły się o ponad 60 km, ale nie zdobyły Amiens.
- 24–25 marca 1918Pierwsza bitwa pod Bapaume24–25 marca 1918 brytyjska 3 Armia cofała się przez pobojowisko znad Sommy. Straciła Bapaume, a nocą 25 marca wycofała się za rzekę Ancre.
- 26–27 marca 1918Bitwa pod Rosières26–27 marca 1918 brytyjski XIX Korpus bronił się w Santerre, na drodze do Amiens. Niemcy zajęli Albert, Chaulnes, Roye i Montdidier, ale frontu nie przełamali.
- 8 sierpnia – 11 listopada 1918Ofensywa stu dni8 sierpnia – 11 listopada 1918 sprzymierzeni pod wodzą Focha w serii natarć zepchnęli Niemców z Linii Hindenburga ku Mozie i zmusili ich do rozejmu.
- 21–23 sierpnia 1918Bitwa pod Albert21–23 sierpnia 1918 brytyjska 3 i 4 Armia przełamały niemiecką linię oporu na kolei Albert–Arras, odbiły Albert i zdobyły wzgórza nad Ancre i Sommą.
- 21 sierpnia – 3 września 1918Druga bitwa nad Sommą21 sierpnia – 3 września 1918 brytyjska 3 i 4 Armia odepchnęły Niemców przez dawne pole bitwy nad Sommą, odbijając Albert, Bapaume i Péronne.
- 31 sierpnia – 3 września 1918Druga bitwa pod Bapaume31 sierpnia – 3 września 1918 3 Armia Bynga zdobyła wzgórza za Bapaume, a Australijczycy Mont Saint-Quentin i Péronne. Niemcy cofnęli się ku Linii Hindenburga.
Wspomniane w kronice
(16)1914
1916
- 1 kwietnia 1916Koniec „plagi Fokkerów”
- 1 lipca 1916Pierwszy dzień bitwy nad Sommą
- 15 września 1916Współpraca lotnictwa z czołgami
- 25 września 1916Początek bitwy pod Morval
- 28 października 1916Śmierć Oswalda Boelckego
- 30 października 1916Stein pruskim ministrem wojny
- 18 listopada 1916Koniec bitwy nad Sommą