Polityka i dyplomacja
Czternaście punktów Wilsona
Program pokoju ogłoszony przez prezydenta Woodrowa Wilsona przed Kongresem 8 stycznia 1918 roku. Punkt trzynasty żądał niepodległej Polski z wolnym dostępem do morza.
Wilson przedstawił czternaście punktów połączonym izbom Kongresu, opierając się na pracach zespołu ekspertów zwanego Inquiry. Program żądał jawnej dyplomacji, wolności mórz, swobody handlu, ograniczenia zbrojeń i bezstronnego rozstrzygnięcia sporów kolonialnych, ewakuacji Rosji, Belgii i Francji, a w ostatnim punkcie utworzenia ogólnego związku narodów, z którego wyrosła Liga Narodów. Orędzie miało też odpowiedzieć bolszewikom i osłabić wolę walki w Niemczech.
Punkt trzynasty zapowiadał niepodległe państwo polskie na ziemiach zamieszkanych przez ludność bezspornie polską, z wolnym i bezpiecznym dostępem do morza. Było to pierwsze tak wyraźne zobowiązanie mocarstwa wobec sprawy polskiej. W październiku 1918 roku Niemcy i Austro-Węgry poprosiły Wilsona o rozejm właśnie na podstawie czternastu punktów, które potem posłużyły za punkt wyjścia rokowań w Paryżu.
Źródła
W kronice
(13)13 tekstów używa tego pojęcia.
1917
1918
- 5 styczniaLloyd George o celach wojny
- 8 styczniaCzternaście punktów Wilsona
- 24 styczniaHertling i Czernin odpowiadają Wilsonowi
- 11 lutegoCztery zasady Wilsona
- 23 lutegoMiędzysojusznicza konferencja socjalistów w Londynie
- 4 październikaNoty pokojowe do Wilsona
- 7 październikaDeklaracja Rady Regencyjnej
- 8 październikaPierwsza odpowiedź Wilsona
- 14 październikaTurecka nota pokojowa
- 5 listopadaNota Lansinga