TheGreatWar.pl
en
← Słownik

Polityka i dyplomacja

System mandatowy

Zarząd dawnymi koloniami niemieckimi i ziemiami arabskimi Imperium Osmańskiego, powierzony po wojnie zwycięskim państwom w imieniu Ligi Narodów. Mandaty dzielono na trzy klasy: A, B i C.

System przyjęto na konferencji pokojowej w Paryżu jako kompromis między zasadą Wilsona, by zdobyczy nie anektować, a żądaniami mocarstw i dominiów, które chciały zatrzymać terytoria zajęte w czasie wojny. Ideę rozwinął Jan Smuts, a artykuł 22 paktu Ligi Narodów nazwał opiekę nad ludami tych ziem „świętym posłannictwem cywilizacji”. Państwo mandatariusz składało Radzie Ligi coroczne sprawozdania, które badała Stała Komisja Mandatów.

Mandaty klasy A, uznane za bliskie niepodległości, objęły ziemie arabskie: Syria i Liban przypadły Francji, Irak, Palestyna i Transjordania Wielkiej Brytanii. Klasa B to dawne kolonie w Afryce: Togo i Kamerun, podzielone między Francję i Wielką Brytanię, Tanganika i belgijska Ruanda-Urundi. Do klasy C, rządzonej jak część własnego terytorium, należały Afryka Południowo-Zachodnia, Nowa Gwinea, Samoa i wyspy na północ od równika, przyznane Japonii. W praktyce wiele mandatów przypominało kolonie. Hasło nie dotyczy mandatu w zwykłym, poselskim znaczeniu.

Źródła

  1. avalon.law.yale.edu · leagcov
  2. League of Nations mandate · Wikipedia (en)
  3. zpe.gov.pl · D7Q1XVG6F

W kronice

(28)

28 tekstów używa tego pojęcia.