Polityka i dyplomacja
System mandatowy
Zarząd dawnymi koloniami niemieckimi i ziemiami arabskimi Imperium Osmańskiego, powierzony po wojnie zwycięskim państwom w imieniu Ligi Narodów. Mandaty dzielono na trzy klasy: A, B i C.
System przyjęto na konferencji pokojowej w Paryżu jako kompromis między zasadą Wilsona, by zdobyczy nie anektować, a żądaniami mocarstw i dominiów, które chciały zatrzymać terytoria zajęte w czasie wojny. Ideę rozwinął Jan Smuts, a artykuł 22 paktu Ligi Narodów nazwał opiekę nad ludami tych ziem „świętym posłannictwem cywilizacji”. Państwo mandatariusz składało Radzie Ligi coroczne sprawozdania, które badała Stała Komisja Mandatów.
Mandaty klasy A, uznane za bliskie niepodległości, objęły ziemie arabskie: Syria i Liban przypadły Francji, Irak, Palestyna i Transjordania Wielkiej Brytanii. Klasa B to dawne kolonie w Afryce: Togo i Kamerun, podzielone między Francję i Wielką Brytanię, Tanganika i belgijska Ruanda-Urundi. Do klasy C, rządzonej jak część własnego terytorium, należały Afryka Południowo-Zachodnia, Nowa Gwinea, Samoa i wyspy na północ od równika, przyznane Japonii. W praktyce wiele mandatów przypominało kolonie. Hasło nie dotyczy mandatu w zwykłym, poselskim znaczeniu.
Źródła
W kronice
(28)28 tekstów używa tego pojęcia.
1914
- 8 sierpniaKampania wschodnioafrykańska
- 23 sierpniaJaponia wypowiada wojnę Niemcom
- 26 sierpniaKapitulacja Niemców w Togolandzie
- 29 sierpniaZajęcie niemieckich kolonii w Azji i na Pacyfiku
- 30 sierpniaNowozelandczycy zajmują Samoa
- 31 sierpniaFrancusko-brytyjski podział Togolandu
- 11 wrześniaAustralijczycy lądują na Archipelagu Bismarcka
- 17 wrześniaKapitulacja Nowej Gwinei Niemieckiej
- 19 wrześniaWielka Brytania i Francja gwarantują nienaruszalność kolonii belgijskich
- 7 październikaJapończycy zajmują Yap
- 6 listopadaKampania mezopotamska
- 3 grudniaAustralia nie zajmie wysp na północ od równika
- 16 grudniaJaponia nie odda wysp na północ od równika
1915
1916
1917
1918