Młodoturcy

Młodoturcy to ruch osmańskich reformatorów, z czasem coraz wyraźniej tureckich nacjonalistów, którego główną organizacją był Komitet Jedności i Postępu. Jego członków nazywano unionistami. W 1908 roku wymusili przywrócenie konstytucji, od 1913 roku rządzili Imperium Osmańskim, wprowadzili je do wojny po stronie Niemiec i odpowiadają za ludobójstwo Ormian.

Od spisku do rewolucji

Ruch zaczął się od tajnego koła studentów wojskowej szkoły medycznej w Konstantynopolu, którzy chcieli obalić samowładztwo sułtana Abdülhamida II. Założycielami byli Albańczyk, dwaj Kurdowie i Czerkies. Policja sułtana rozbiła koło, a po nieudanych próbach zamachu w latach 1896 i 1897 jego krajowych przywódców uwięziono. Ruch przetrwał wśród emigrantów w Europie, gdzie przyjął nazwę Komitetu Jedności i Postępu. Po 1906 roku jego ośrodkiem stały się Saloniki, a do komitetu wstępowali urzędnicy i oficerowie służący w Macedonii. W jego kierownictwie znaleźli się Mehmed Talat, Enver i Dżemal.

W lipcu 1908 roku oficerowie związani z komitetem wyprowadzili oddziały w góry Macedonii i zmusili sułtana do przywrócenia konstytucji. Po nieudanym kontrprzewrocie z kwietnia 1909 roku armia zdetronizowała Abdülhamida, a tron objął jego przyrodni brat Mehmed V. Unioniści obsadzili ważne ministerstwa, a ich program przesuwał się od współpracy wszystkich narodów ku tureckiemu nacjonalizmowi.

Zamach i triumwirat

W 1912 roku komitet stracił władzę na rzecz ludzi dawnego reżimu. Odzyskał ją przemocą w czasie przegranej wojny bałkańskiej: 23 stycznia 1913 roku Enver na czele grupy unionistów wdarł się do siedziby rządu, zmusił do dymisji wielkiego wezyra Kâmila Paszę, a w zamieszaniu zastrzelono ministra wojny. Gdy w czerwcu zamordowano nowego wielkiego wezyra Mahmuda Şevketa Paszę, komitet rozprawił się z opozycją i przejął pełnię władzy. Wojna ułatwiła mu potem rządy jednej partii.

Państwem rządził odtąd faktycznie triumwirat: minister wojny Enver Pasza, minister spraw wewnętrznych Talat i minister marynarki Dżemal Pasza. Formalnie na czele rządu stał do lutego 1917 roku Said Halim Pasza, którego zastąpił Talat.

Wojna

2 sierpnia 1914 roku kilku przywódców komitetu zawarło tajny sojusz z Niemcami, o którym nie wiedziała większość ministrów. We wrześniu rząd zniósł kapitulacje, a 29 października flota ostrzelała rosyjskie porty i imperium znalazło się w wojnie.

Enver sam poprowadził armię pod Sarykamysz, gdzie zginęła ona w śniegu, a Dżemal jako namiestnik Syrii dwukrotnie wysyłał wojska na Kanał Sueski. Od wiosny 1915 roku rząd komitetu deportował i mordował Ormian. Według Muzeum Pamięci Holokaustu Stanów Zjednoczonych chciał w ten sposób umocnić panowanie muzułmańskich Turków w środkowej i wschodniej Anatolii.

Upadek

Na początku października 1918 roku, po kapitulacji Bułgarii, rząd Talata podał się do dymisji, a 14 października wielkim wezyrem został Ahmed İzzet Pasza. Jego delegacja podpisała rozejm w Mudros. 1 listopada komitet na ostatnim zjeździe postanowił się rozwiązać, a w nocy z 1 na 2 listopada Talat, Enver i Dżemal uciekli z Konstantynopola na niemieckim okręcie. W 1919 roku sąd wojenny skazał ich zaocznie na śmierć. Talat zginął w 1921 roku w Berlinie z ręki ormiańskiego zamachowca, Dżemal i Enver w 1922 roku. Wielu dawnych unionistów przeszło do ruchu narodowego Mustafy Kemala.