Traktat brzeski

Rokowania zaczęły się w grudniu 1917 roku, po rozejmie na froncie wschodnim. Gdy Trocki zerwał je formułą „ani wojny, ani pokoju”, Niemcy wznowili ofensywę, a bolszewicy musieli przyjąć znacznie cięższe warunki. Rosja wyrzekła się Polski, Litwy i Kurlandii, zgodziła się opuścić Inflanty, Estonię, Finlandię i Ukrainę, oddała Turcji okręgi Karsu, Ardahanu i Batumi oraz zdemobilizowała armię.

Słowo „Polska” w traktacie nie padło; o losie Królestwa mieli decydować Berlin i Wiedeń. Odrębny pokój brzeski z Ukrainą z 9 lutego 1918 roku obiecywał jej Chełmszczyznę i wywołał w Polsce falę protestów. Ententa nie uznała traktatu, w rozejmie z Compiègne Niemcy musiały się go wyrzec, a 13 listopada 1918 roku władze sowieckie ogłosiły go nieważnym.