Sprawa polska
Zabory
Ziemie dawnej Rzeczypospolitej podzielone w rozbiorach 1772, 1793 i 1795 między Rosję, Prusy i Austrię. W 1914 roku Polacy żyli w trzech zaborach, a ich zaborcy walczyli po przeciwnych stronach frontu.
W trzech rozbiorach Rosja, Prusy i Austria podzieliły terytorium Rzeczypospolitej, która w 1795 roku przestała istnieć; w drugim rozbiorze Austria nie uczestniczyła. Po wojnach napoleońskich kongres wiedeński w 1815 roku ustalił nowy podział: Królestwo Polskie związane z Rosją, Wielkie Księstwo Poznańskie w Prusach i Wolne Miasto Kraków, które w 1846 roku wcielono do Austrii. Tak powstały trzy zabory, rosyjski, pruski i austriacki, które przetrwały do I wojny światowej.
W 1914 roku zaborcy znaleźli się po przeciwnych stronach: Rosja w Entencie, Niemcy i Austro-Węgry w obozie państw centralnych. Polacy służyli we wszystkich trzech armiach i nieraz walczyli przeciw sobie, a ziemie polskie stały się polem bitew. Wojna, a zwłaszcza klęska wszystkich trzech zaborców, otworzyła drogę do odbudowy państwa polskiego w 1918 roku.
Źródła
W kronice
(69)69 tekstów używa tego pojęcia.
1914
- 1 sierpniaPierwsze walki na granicy Królestwa Polskiego
- 6 sierpniaAustro-Węgry wypowiadają wojnę Rosji
- 14 sierpniaOdezwa wielkiego księcia Mikołaja do Polaków
- 23 sierpniaPoczątek bitwy pod Kraśnikiem
- 23 sierpniaBitwa galicyjska
- 26 sierpniaPoczątek bitwy nad Złotą Lipą
- 3 wrześniaRosjanie zdobywają Lwów
- 22 październikaPowstanie Polskiej Organizacji Wojskowej
- 4 grudniaPowstaje Legion Puławski
- 18 grudniaWalki nad Rawką i Bzurą
1916
1917
- 11 styczniaNota państw centralnych o odpowiedzialności za wojnę
- 14 styczniaPierwsze posiedzenie Tymczasowej Rady Stanu
- 22 styczniaPokój bez zwycięstwa
- 27 marcaOdezwa Rady Piotrogrodzkiej do Polaków
- 30 marcaOdezwa Rządu Tymczasowego do Polaków
- 5 kwietniaWielka Brytania popiera niepodległość Polski
- 9 kwietniaRząd Tymczasowy o celach wojny
- 19 kwietniaKonferencja w Saint-Jean-de-Maurienne
- 18 majaPierwszy rząd koalicyjny w Rosji
- 28 majaRezolucja Koła Polskiego
- 4 czerwcaDekret o utworzeniu Armii Polskiej we Francji
- 22 lipcaAresztowanie Piłsudskiego
- 30 lipcaProtest Siegfrieda Sassoona
- 15 sierpniaPowstanie Komitetu Narodowego Polskiego
- 15 październikaWielka Brytania uznaje Komitet Narodowy Polski
- 23 październikaBarthou ministrem spraw zagranicznych
- 26 listopadaRząd Kucharzewskiego
1918
- 8 styczniaCzternaście punktów Wilsona
- 9 lutegoPokój brzeski z Ukrainą
- 11 lutegoDymisja rządu Kucharzewskiego
- 3 marcaTraktat brzeski
- 14 marcaZjazd Rad ratyfikuje traktat brzeski
- 18 marcaAlianci odrzucają traktat brzeski
- 10 kwietniaPakt rzymski
- 3 czerwcaDeklaracja wersalska
- 12 czerwcaRozejm ukraińsko-rosyjski
- 7 październikaDeklaracja Rady Regencyjnej
- 19 październikaRada Narodowa Księstwa Cieszyńskiego
- 25 październikaPrzemówienie Korfantego w Reichstagu
- 31 październikaWyzwolenie Krakowa
- 7 listopadaRząd lubelski
- 11 listopadaOdzyskanie niepodległości przez Polskę
- 11 listopadaPogrom w Kielcach
- 14 listopadaRozwiązanie Rady Regencyjnej
- 14 listopadaPowstanie Naczelnej Rady Ludowej
- 17 listopadaRząd Moraczewskiego
- 28 listopadaPolki otrzymują prawa wyborcze
- 3 grudniaSejm Dzielnicowy w Poznaniu
- 15 grudniaPolska zrywa stosunki z Niemcami
- 27 grudniaWybuch powstania wielkopolskiego
- 27 grudniaPowstanie wielkopolskie
1919
1920