Wojsko
Kozacy
Wspólnoty wojskowe z pogranicza Rosji, służące w zamian za ziemię. W I wojnie światowej dawały carskiej armii setki sotni konnicy, a w latach 1917–1918 stały się ważną siłą antybolszewicką.
Kozacy wywodzili się ze zbiegłych chłopów i wolnych ludzi, którzy od XV–XVI wieku osiedlali się na stepowym pograniczu, nad Dnieprem, Donem i Jaikiem. W Imperium Rosyjskim tworzyli odrębny stan, podzielony na wojska kozackie, od Dońskiego, Kubańskiego i Terskiego po Amurskie i Ussuryjskie. Ziemię dostawali w zamian za obowiązkową służbę: każdy Kozak stawał z własnym koniem, mundurem i bronią białą, karabin dawało państwo. W 1914 roku wystawili kilkaset sotni konnicy, a do 1916 roku około 160 pułków.
Na froncie Kozacy prowadzili rozpoznanie, osłaniali skrzydła i ścigali przeciwnika, a w Persji i na Kaukazie byli główną siłą rosyjskiej konnicy; osobną formacją była Perska Brygada Kozacka szacha. Władze używały ich też do tłumienia rozruchów, ale w lutym 1917 roku Kozacy w Piotrogrodzie przestali bronić caratu. Po przewrocie bolszewickim atamani Kozaków dońskich, Aleksiej Kaledin, a potem Piotr Krasnow, stanęli na czele oporu, a w 1918 roku nad Donem i Kubaniem powstały kozackie państwa. Władza radziecka zniosła stan kozacki, a w 1919 roku rozpoczęła represje zwane rozkozaczaniem.
Źródła
W kronice
(119)119 tekstów używa tego pojęcia.
1914
- 29 sierpniaZestrzelenie sterowca Z V pod Mławą
- 3 wrześniaRosjanie zdobywają Lwów
- 24 wrześniaRosjanie wkraczają na Węgry
- 3 październikaRosjanie zajmują Syhot
- 7 październikaAustro-Węgrzy odbijają Syhot
- 2 listopadaOfensywa Bergmanna
- 4 listopadaRosjanie wkraczają do Turcji
- 10 listopadaDrugie oblężenie Przemyśla
- 15 listopadaPoczątek bitwy pod Krakowem
- 15 listopadaBitwa pod Krakowem
- 1 grudniaPoczątek bitwy pod Limanową
1915
- 2 styczniaKoniec bitwy pod Sarykamyszem
- 30 styczniaRosjanie odbijają Tebriz
- 15 lutegoEntenta namawia Grecję do pomocy Serbii
- 27 lutegoKoniec bitwy pod Przasnyszem
- 22 marcaKapitulacja Przemyśla
- 20 kwietniaObrona Wanu
- 1 majaBitwa pod Dilmanem
- 7 majaNiemcy zajmują Lipawę
- 19 majaRosjanie zajmują Wan
- 21 majaRosyjskie wojska lądują w Enzeli
- 24 majaRosjanie odbijają Urmię
- 22 czerwcaAustro-Węgrzy odbijają Lwów
- 1 lipcaDruga bitwa pod Kraśnikiem
- 29 lipcaPowstaje kordon wschodnioperski
- 3 sierpniaRosjanie opuszczają Wan
- 5 sierpniaTurcy zajmują Wan
- 6 sierpniaOblężenie Kowna
- 8 wrześniaWielki książę Mikołaj namiestnikiem Kaukazu
- 7 październikaBrytyjczycy zajmują Birdżand
- 2 listopadaRosjanie zajmują Kazwin
- 14 grudniaRosjanie zajmują Hamadan
1916
- 10 styczniaOfensywa erzurumska
- 13 styczniaRosjanie zajmują Kangawar
- 17 styczniaRosjanie zdobywają Köprüköy
- 5 lutegoOfensywa trapezuncka
- 12 lutegoPoczątek szturmu Erzurum
- 16 lutegoRosjanie zdobywają Erzurum
- 18 lutegoRosjanie zajmują Muş
- 26 lutegoRosjanie zajmują Kermanszah
- 2 marcaRosjanie zdobywają Bitlis
- 4 marcaRosyjski desant pod Atiną
- 6 marcaSepahsalar premierem Persji
- 16 marcaRosjanie zajmują Mamahatun
- 6 kwietniaPoczątek natarcia na Trapezunt
- 17 kwietniaRosjanie zdobywają Trapezunt
- 15 majaRosjanie zajmują Rawanduz
- 18 majaKozacy łączą się z Brytyjczykami nad Tygrysem
- 5 czerwcaOsmańska ofensywa w zachodniej Persji
- 17 czerwcaRosjanie odbijają Czerniowce
- 20 czerwcaWojska osmańskie odbijają Kasr-e Szirin
- 21 czerwcaRosjanie zajmują Radowce
- 24 czerwcaAustriacy wyparci z Bukowiny
- 30 czerwcaKoniec bitwy nad Strypą
- 1 lipcaWojska osmańskie odbijają Kermanszah
- 2 lipcaPoczątek bitwy pod Baranowiczami
- 2 lipcaBitwa pod Baranowiczami
- 4 lipcaPoczątek bitwy pod Kostiuchnówką
- 4 lipcaBitwa pod Kostiuchnówką
- 10 lipcaRosjanie odbijają Mamahatun
- 25 lipcaRosjanie zdobywają Erzincan
- 10 sierpniaWojska osmańskie zdobywają Hamadan
- 11 sierpniaRosjanie ponownie zdobywają Stanisławów
- 24 sierpniaRosyjska kontrofensywa pod Muşem
- 29 sierpniaWosug od-Dole premierem Persji
1917
- 8 marcaStrajki i demonstracje w Piotrogrodzie
- 11 marcaRosjanie odbijają Kermanszah
- 17 marcaRosjanie zajmują Kerend
- 31 marcaRosjanie odbijają Kasr-e Szirin
- 4 kwietniaRosjanie zajmują Chanakin
- 30 kwietniaTurcy odbijają Muş
- 29 majaDymisja Wosuga od-Dole
- 2 lipcaBitwa pod Zborowem
- 16 lipcaDni lipcowe w Piotrogrodzie
- 31 lipcaKorniłow naczelnym wodzem
- 6 sierpniaPoczątek bitwy pod Mărășești
- 25 sierpniaNarada Państwowa w Moskwie
- 14 wrześniaUpadek puczu Korniłowa
- 7 listopadaRewolucja październikowa
- 8 listopadaPowstanie Rady Komisarzy Ludowych
- 12 listopadaBitwa pod Pułkowem
- 14 listopadaUcieczka Kiereńskiego
- 15 listopadaBolszewicy zdobywają Moskwę
- 25 listopadaWybory do Zgromadzenia Ustawodawczego
1918
- 22 styczniaIV Uniwersał
- 1 lutegoRozszerzenie kordonu wschodnioperskiego
- 11 lutegoSamobójstwo Kaledina
- 15 lutegoBitwa pod Rarańczą
- 18 lutegoPoczątek operacji Faustschlag
- 18 lutegoOperacja Faustschlag
- 22 lutegoPoczątek marszu lodowego
- 3 marcaBrytyjczycy zajmują Meszhed
- 16 marcaRosjanie opuszczają Hamadan
- 24 marcaBrytyjczycy zajmują Kermanszah
- 1 kwietniaRosjanie opuszczają Enzeli
- 3 majaSamsam os-Saltane premierem Persji
- 8 majaNiemcy zajmują Rostów
- 9 majaRząd Łyzohuba
- 17 majaNiepodległość Donu
- 7 czerwcaCzechosłowacy zajmują Omsk
- 12 czerwcaWojska Komuny Bakijskiej zajmują Kurdamir
- 10 lipcaTurcy zajmują Kurdamir
- 11 lipcaCzechosłowacy zajmują Irkuck
- 20 lipcaObrona Rasztu
- 3 sierpniaBrytyjczycy lądują we Władywostoku
- 4 sierpniaBrytyjczycy w Baku
- 11 sierpniaJapończycy we Władywostoku
- 24 sierpniaBitwa pod Duchowską
- 26 sierpniaBitwa o Baku
- 5 wrześniaJapończycy zajmują Chabarowsk
- 15 wrześniaUpadek Baku
- 18 wrześniaJapończycy zajmują Błagowieszczeńsk
- 18 październikaBrytyjczycy w Omsku
- 18 listopadaZamach Kołczaka
- 31 grudniaBolszewicy odbijają Ufę