Twierdza

Przed 1914 rokiem twierdze miały zamykać drogi inwazji i wiązać siły nieprzyjaciela. Budowano je jako pierścienie betonowych fortów kilka kilometrów od miasta, jak belgijskie forty Brialmonta wokół Liège i Namuru, austriacki Przemyśl czy rosyjskie twierdze w Królestwie Polskim: Nowogieorgijewsk (Modlin) i Iwangród (Dęblin). Wojna pokazała, że przestarzałe forty nie wytrzymują ognia najcięższych moździerzy: forty Liège padły w ciągu kilkunastu dni sierpnia 1914 roku. Twierdzę mógł też pokonać głód: Przemyśl, oblegany od listopada 1914 roku, skapitulował 22 marca 1915 roku.

Latem 1915 roku Niemcy i Austriacy zdobyli Iwangród i Kowno, Rosjanie opuścili Osowiec, a Nowogieorgijewsk poddał się po krótkim oblężeniu wraz z dziesiątkami tysięcy żołnierzy. Od tego czasu twierdze traciły znaczenie na rzecz ciągłych linii okopów, choć pod Verdun w 1916 roku dawne forty, jak Douaumont, wciąż odgrywały ważną rolę.