TheGreatWar.pl
en
← Słownik

Wojna na morzu

Admiralicja

Brytyjski urząd kierujący Royal Navy, zarazem ministerstwo i naczelne dowództwo floty. Na jego czele stali pierwszy lord Admiralicji, polityk, i pierwszy lord morski, zawodowy szef marynarki.

Admiralicja była urzędem, który kierował brytyjską marynarką wojenną, Royal Navy. Łączyła zadania ministerstwa i naczelnego dowództwa: odpowiadała za okręty, awanse i nominacje, a w czasie wojny wydawała flotom i eskadrom rozkazy. Jej gmach stał przy Whitehall w Londynie.

Rada Admiralicji

Od 1628 roku urząd lorda wielkiego admirała sprawowała zbiorowo Rada Admiralicji, złożona z polityków i admirałów. Przewodniczył jej pierwszy lord Admiralicji, zawsze cywil i członek jednej z izb parlamentu, który reprezentował flotę w gabinecie. Zawodowym szefem marynarki był pierwszy lord morski, najwyższy rangą oficer. W czasie wojny liczbę lordów morskich zasiadających w radzie zwiększono na pewien czas do ośmiu.

Pierwszym lordem był od października 1911 roku Winston Churchill. Utworzył on sztab wojenny marynarki i przestawiał nowe okręty z węgla na ropę. W lipcu 1914 roku pierwszy lord morski, książę Ludwik Battenberg, zatrzymał flotę w gotowości po przeglądzie w Spithead, dzięki czemu weszła w wojnę skoncentrowana.

Od jesieni 1914 roku w Admiralicji pracowała komórka kryptologów nazywana Room 40. Korzystała z niemieckich książek kodowych, między innymi zdobytych przez Rosjan na wraku Magdeburga, i uprzedzała flotę o wypadach Niemców, jak przed bitwą na Dogger Bank czy jutlandzką. W styczniu 1917 roku przechwyciła telegram Zimmermanna.

Kłótnie i dymisje

Kierownictwo Admiralicji zmieniało się w czasie wojny kilka razy. 29 października 1914 roku Battenberg musiał ustąpić, bo był niemieckim księciem z urodzenia, a jego miejsce zajął John Fisher. Spór Fishera z Churchillem o Dardanele kosztował w maju 1915 roku obu urzędy. Fisher porzucił Admiralicję, Churchilla zastąpił Arthur Balfour, a pierwszym lordem morskim został Henry Jackson.

W grudniu 1916 roku, gdy powstawał rząd Davida Lloyda George’a, Admiralicję objął Edward Carson, a pierwszym lordem morskim został John Jellicoe, dotąd dowódca Grand Fleet. Jellicoe utworzył w sztabie wydział do walki z okrętami podwodnymi. Gdy jednak od lutego 1917 roku U-Booty topiły coraz więcej statków, Admiralicja długo uważała konwoje za zbyt ryzykowne. Spróbowała ich w maju, pod naciskiem premiera i młodszych oficerów, a 14 czerwca zatwierdziła plan regularnych konwojów.

W tym samym roku przebudowano sztab marynarki. Pierwszy lord morski został zarazem jego szefem i miał się zajmować strategią, a nie sprawami administracyjnymi. W maju w Admiralicji pojawił się Eric Geddes, przed wojną zastępca dyrektora generalnego kolei North Eastern Railway, jako kontroler odpowiedzialny za budowę okrętów i statków handlowych. W lipcu zastąpił Carsona na stanowisku pierwszego lorda.

Koniec wojny

Geddes uznał, że nie da z siebie wszystkiego, dopóki Jellicoe pozostaje pierwszym lordem morskim, i 24 grudnia 1917 roku go odwołał. Obowiązki przejął zastępca Jellicoe’a, wiceadmirał Rosslyn Wemyss. To on w listopadzie następnego roku podpisał razem z marszałkiem Fochem rozejm w Compiègne. Sama Admiralicja przetrwała do 1964 roku, gdy weszła w skład Ministerstwa Obrony.

Autor: Natalia · Aktualizacja: 31 października 2026

Źródła

  1. globalsecurity.org · uk rn first lord of the admiralty 2
  2. encyclopedia.1914-1918-online.net · geddes eric campbell sir
  3. nationalarchives.gov.uk · royal navy operations first world war
  4. Board of Admiralty · Wikipedia (en)
  5. First Lord of the Admiralty · Wikipedia (en)
  6. First Sea Lord · Wikipedia (en)

W kronice

(237)

237 tekstów używa tego pojęcia.

1914

1915

1916

1917