Wojna na morzu
Niszczyciel
Szybki, lekki okręt uzbrojony w działa i torpedy, pierwotnie przeznaczony do zwalczania torpedowców. W I wojnie światowej osłaniał floty, atakował torpedami, a od 1917 roku eskortował konwoje i tropił U-Booty.
Gdy torpeda samobieżna dała małym torpedowcom szansę na zatopienie pancernika, floty zaczęły budować większe i szybsze okręty do ich zwalczania. W latach 90. XIX wieku Royal Navy wprowadziła z inicjatywy Johna Fishera niszczyciele torpedowców, jak Havock, które same też przenosiły torpedy i dotrzymywały kroku flocie. Niemcy nie rozróżniali obu klas: do końca wojny budowali torpedowce, które w praktyce były niszczycielami, i oznaczali je literą stoczni i numerem.
W 1914 roku niszczyciele miały chronić własne pancerniki przed atakiem torpedowym i same atakować flotę przeciwnika; w bitwie jutlandzkiej walczyło blisko 80 brytyjskich niszczycieli i około 60 niemieckich torpedowców. Wojna podwodna zmieniła ich zadania: z dziobami wzmocnionymi do taranowania, bombami głębinowymi i hydrofonami patrolowały wody przybrzeżne, a od 1917 roku eskortowały konwoje. 4 maja 1917 roku do Queenstown przypłynęło pierwszych sześć amerykańskich niszczycieli. Wielka Brytania straciła w wojnie 67 niszczycieli, wiele w kolizjach i na skałach.
Źródła
W kronice
(290)290 tekstów używa tego pojęcia.
1914
- 28 lipcaBrytyjskie floty otrzymują rozkaz przejścia do baz wojennych
- 30 lipcaAustralia stawia swoją flotę w gotowości u boku Royal Navy
- 5 sierpniaNiemcy stawiają miny na otwartym morzu. Zatopienie Königin Luise
- 6 sierpniaHMS Amphion zatopiony na minie
- 11 sierpniaGoeben i Breslau wpływają do Dardaneli
- 15 sierpniaPołączenie eskadr brytyjskiej i francuskiej u wejścia do Adriatyku
- 16 sierpniaZatopienie austro-węgierskiego krążownika Zenta
- 26 sierpniaUtrata krążownika SMS Magdeburg
- 28 sierpniaBitwa w Zatoce Helgolandzkiej
- 28 sierpniaBitwa w Zatoce Helgolandzkiej
- 29 sierpniaZajęcie niemieckich kolonii w Azji i na Pacyfiku
- 1 wrześniaLord Kitchener przybywa do Francji
- 2 wrześniaOblężenie Tsingtao
- 3 wrześniaZatonięcie HMS Speedy
- 5 wrześniaZatonięcie HMS Pathfinder
- 10 wrześniaPierwsza zdobycz Emdena na Oceanie Indyjskim
- 11 wrześniaAustralijczycy lądują na Archipelagu Bismarcka
- 17 wrześniaAdmirał Souchon na czele floty tureckiej
- 22 wrześniaZatonięcie Aboukir, Hogue i Cressy
- 23 wrześniaBrytyjczycy dołączają do oblężenia Tsingtao
- 13 październikaU-Booty na szlaku Southampton–Hawr
- 14 październikaNiemcy zajmują Brugię
- 15 październikaNiemcy zajmują Ostendę i Zeebrugge
- 15 październikaZatonięcie HMS Hawke
- 16 październikaBitwa nad Yser
- 17 październikaBitwa koło Texel
- 17 październikaBrytyjskie okręty podwodne na Bałtyku
- 17 październikaAlarm w Scapa Flow
- 18 październikaBrytyjskie okręty ostrzeliwują wybrzeże Belgii
- 18 październikaZatonięcie krążownika Takachiho
- 20 październikaZatonięcie Glitry
- 27 październikaZatonięcie HMS Audacious
- 28 październikaEmden atakuje Penang
- 29 październikaFlota turecka atakuje rosyjskie porty
- 30 październikaFisher wraca do Admiralicji
- 31 październikaZatonięcie HMS Hermes
- 1 listopadaBrytyjczycy rozpoczynają działania przeciw Turcji
- 3 listopadaNiemiecki rajd na Yarmouth
- 9 listopadaZagłada Emdena
- 11 listopadaZatonięcie HMS Niger
- 14 listopadaJaponia nie wyśle wojsk do Europy
- 17 listopadaNiemcy ostrzeliwują Lipawę
- 17 listopadaZatonięcie krążownika Friedrich Carl
- 17 listopadaRosjanie ostrzeliwują Trapezunt
- 18 listopadaBitwa koło przylądka Sarycz
- 3 grudniaAustralia nie zajmie wysp na północ od równika
- 16 grudniaBombardowanie Scarborough i Hartlepool
- 25 grudniaNalot na Cuxhaven
1915
- 1 styczniaZatonięcie pancernika Formidable
- 13 styczniaRada Wojenna decyduje o ataku na Dardanele
- 24 styczniaBitwa na Dogger Bank
- 24 styczniaBitwa na Dogger Bank
- 9 lutegoKanadyjska dywizja przeprawia się do Francji
- 19 lutegoKampania gallipolijska
- 19 lutegoMorska operacja w Dardanelach
- 22 lutegoZapora sieciowa w Kanale Północnym
- 1 marcaAustriacy ostrzeliwują Antivari
- 4 marcaZatopienie U-8
- 12 marcaLondyn godzi się na rosyjski Konstantynopol
- 15 marcaBrytyjska eskadra odpływa spod Smyrny
- 15 marcaPierwszy atak samolotu na statek handlowy
- 18 marcaAtak floty w Dardanelach odparty
- 25 marcaZatopienie holenderskiego parowca Medea
- 27 marcaRosjanie ostrzeliwują forty Bosforu
- 3 kwietniaTurecki wypad pod Odessę
- 3 kwietniaUkończenie zapory w Cieśninie Kaletańskiej
- 26 kwietniaZatopienie krążownika Léon Gambetta
- 6 majaPoczątek drugiej bitwy o Kritię
- 7 majaNiemcy zajmują Lipawę
- 7 majaJapońskie ultimatum wobec Chin
- 10 majaKonwencja morska Wielkiej Brytanii, Francji i Włoch
- 13 majaZatopienie pancernika Goliath
- 14 majaOstatnie posiedzenie Rady Wojennej
- 25 majaZatopienie pancernika Triumph
- 25 majaFlota włoska rozpoczyna działania na Adriatyku
- 27 majaBrytyjska eskadra dołącza do floty włoskiej
- 27 majaZatopienie pancernika Majestic
- 28 majaHenry Jackson pierwszym lordem morskim
- 2 czerwcaBrytyjska blokada wybrzeża Azji Mniejszej
- 28 czerwcaBitwa o wąwóz Gully
- 2 lipcaKoniec walk o wąwóz Gully
- 2 lipcaBitwa morska koło Gotlandii
- 2 lipcaBitwa koło Gotlandii
- 7 lipcaZatopienie krążownika Amalfi
- 11 lipcaWłosi zajmują Pelagosę
- 18 lipcaZatopienie krążownika Giuseppe Garibaldi
- 1 sierpniaDoniesienia o ataku na port w Konstantynopolu
- 6 sierpniaLądowanie w zatoce Suvla
- 6 sierpniaPoczątek bitwy o Sari Bair
- 6 sierpniaBitwa o Sari Bair
- 6 sierpniaLądowanie w zatoce Suvla
- 8 sierpniaPoczątek niemieckiego ataku na Zatokę Ryską
- 8 sierpniaBitwa w Zatoce Ryskiej
- 10 sierpniaUtrata sterowca L 12
- 13 sierpniaZatopienie transportowca Royal Edward
- 15 sierpniaKoniec lądowania w zatoce Suvla
- 19 sierpniaE1 torpeduje krążownik liniowy Moltke
- 19 sierpniaAtak na okręt podwodny E13
- 21 sierpniaKoniec niemieckiego ataku na Zatokę Ryską
- 21 sierpniaBitwa o wzgórze Scimitar
- 3 październikaE19 atakuje parowiec Svionia
- 5 październikaLądowanie Ententy w Salonikach
- 21 październikaOstrzelanie Dedeagacz
- 23 październikaZatopienie krążownika Prinz Adalbert
- 24 październikaBułgarzy zajmują Negotin
- 28 październikaKatastrofa krążownika Argyll
- 7 listopadaZatopienie krążownika Undine
- 17 listopadaZatonięcie statku szpitalnego Anglia
- 23 listopadaNota Ententy do Grecji
- 3 grudniaRząd serbski w Szkodrze
- 6 grudniaAustro-węgierska eskadra ostrzeliwuje Durrës
- 10 grudniaKoniec czwartej bitwy nad Isonzo
- 17 grudniaZatonięcie krążownika Bremen
- 18 grudniaEwakuacja Gallipoli
- 19 grudniaPoczątek ewakuacji Suvli i Anzac
- 20 grudniaWłosi obsadzają Durrës
- 29 grudniaAustro-węgierski rajd na Durrës
- 29 grudniaPierwsza bitwa pod Durrës
1916
- 1 styczniaKról Piotr przybywa do Salonik
- 6 styczniaZatonięcie pancernika King Edward VII
- 7 styczniaPoczątek ewakuacji przylądka Helles
- 8 styczniaKoniec ewakuacji Gallipoli
- 8 styczniaBitwa o Lovćen
- 15 styczniaKról Piotr opuszcza Saloniki
- 17 styczniaKról Piotr w Edipsos
- 20 styczniaKoniec rozejmu w Czarnogórze
- 22 styczniaAustriacy zajmują Bar
- 25 styczniaAustriacy zajmują San Giovanni di Medua
- 2 lutegoUtrata sterowca L 19
- 5 lutegoOfensywa trapezuncka
- 8 lutegoWielka Brytania prosi Japonię o pomoc morską
- 9 lutegoRząd serbski na Korfu
- 11 lutegoZatonięcie krążownika Arethusa
- 17 lutegoAresztowanie konsulów na Chios
- 24 lutegoRząd Esada Paszy opuszcza Durrës
- 27 lutegoAustriacy zajmują Durrës
- 28 lutegoDoniesienia o rządzie Esada Paszy w Neapolu
- 29 lutegoStarcie Alcantary z Greifem
- 4 marcaRosyjski desant pod Atiną
- 24 marcaStorpedowanie statku Sussex
- 30 marcaZatopienie statku szpitalnego Portugal
- 31 marcaZestrzelenie sterowca L 15
- 6 kwietniaPoczątek natarcia na Trapezunt
- 17 kwietniaRosjanie zdobywają Trapezunt
- 24 kwietniaZapora minowa u wybrzeży Belgii
- 24 kwietniaAtak na Lowestoft i Yarmouth
- 25 kwietniaOstrzał Lowestoft i Yarmouth
- 3 majaUtrata sterowca L 20
- 4 majaZniszczenie sterowca L 7
- 5 majaZestrzelenie sterowca LZ 85
- 31 majaPoczątek bitwy jutlandzkiej
- 31 majaBitwa jutlandzka
- 1 czerwcaKoniec bitwy jutlandzkiej
- 5 czerwcaŚmierć Kitchenera
- 27 lipcaEgzekucja kapitana Fryatta
- 19 sierpniaZatopienie HMS Falmouth i HMS Nottingham
- 1 wrześniaAlianci przejmują niemieckie statki w Pireusie
- 15 wrześniaBitwa pod Flers-Courcelette
- 20 wrześniaRząd Esada Paszy w Salonikach
- 25 wrześniaWenizelos opuszcza Ateny
- 26 wrześniaRząd tymczasowy Wenizelosa na Krecie
- 1 październikaZestrzelenie sterowca L 31
- 8 październikaU-53 u wybrzeży Stanów Zjednoczonych
- 9 październikaWenizelos w Salonikach
- 10 październikaUltimatum Ententy w sprawie floty greckiej
- 11 październikaGrecja przyjmuje żądania w sprawie floty
- 13 październikaNorwegia zakazuje wpływania okrętów podwodnych
- 22 październikaBułgarzy i Niemcy zdobywają Konstancę
- 26 październikaPierwszy niemiecki rajd niszczycieli w Cieśninie Kaletańskiej
- 19 listopadaEntenta żąda wydalenia posłów państw centralnych z Aten
- 21 listopadaZatonięcie statku szpitalnego Britannic
- 21 listopadaMotono ministrem spraw zagranicznych Japonii
- 26 listopadaRajd niemieckich niszczycieli u wybrzeży Suffolk
- 26 listopadaZatopienie pancernika Suffren
- 29 listopadaBeatty dowódcą Grand Fleet
- 4 grudniaJellicoe pierwszym lordem morskim
- 11 grudniaZatonięcie pancernika Regina Margherita
- 27 grudniaZatopienie pancernika Gaulois
1917
- 9 styczniaZatopienie HMS Cornwallis
- 23 styczniaStarcie flotylli Harwich z niemieckimi torpedowcami
- 24 styczniaKonferencja morska w Londynie
- 25 styczniaOstrzał Southwold
- 1 lutegoPoczątek nieograniczonej wojny podwodnej
- 16 lutegoBrytyjsko-japońskie porozumienie o wyspach niemieckich
- 25 lutegoRajd na Margate i Broadstairs
- 1 marcaUszkodzenie statku szpitalnego Glenart Castle
- 18 marcaRajd na Ramsgate i Broadstairs
- 19 marcaZatopienie pancernika Danton
- 3 kwietniaZatonięcie HMS Jason
- 6 kwietniaUSA wypowiadają wojnę Niemcom
- 9 kwietniaAdmirał Sims przybywa do Anglii
- 10 kwietniaZatopienie statku szpitalnego Salta
- 13 kwietniaJapońskie niszczyciele na Morzu Śródziemnym
- 20 kwietniaStarcie Swifta i Broke'a
- 26 kwietniaDrugi rajd na Ramsgate
- 4 majaAmerykańskie niszczyciele w Queenstown
- 15 majaStarcie w Cieśninie Otranto
- 17 majaKomitet do spraw konwojów
- 26 majaZatopienie statku szpitalnego Dover Castle
- 8 czerwcaPershing w Anglii
- 11 czerwcaUltimatum Jonnarta
- 12 czerwcaAbdykacja króla Konstantyna
- 13 czerwcaPershing we Francji
- 14 czerwcaAdmiralicja zatwierdza system konwojów
- 18 czerwcaSims dowódcą w Queenstown
- 26 czerwcaPierwsi amerykańscy żołnierze we Francji
- 27 czerwcaZatopienie krążownika Kléber
- 2 lipcaPierwszy regularny konwój
- 14 sierpniaChiny wypowiadają wojnę Niemcom i Austro-Węgrom
- 21 sierpniaZniszczenie sterowca L 23
- 2 październikaZatopienie HMS Drake
- 11 październikaPoczątek operacji Albion
- 11 październikaOperacja Albion
- 12 październikaNiemcy zdobywają Saremę
- 17 październikaAtak na konwój norweski
- 17 październikaZatopienie pancernika Sława
- 20 październikaKoniec operacji Albion
- 26 październikaBrazylia wypowiada wojnę Niemcom
- 27 październikaPoczątek trzeciej bitwy o Gazę
- 2 listopadaRajd na Kattegat
- 15 listopadaJaponia odmawia wysłania krążowników liniowych
- 17 listopadaDruga bitwa w Zatoce Helgolandzkiej
- 7 grudniaAmerykańskie pancerniki w Grand Fleet
- 8 grudniaZamach stanu Sidónia Paisa
- 9 grudniaZatopienie pancernika Wien
- 12 grudniaDrugi ostrzał Funchal
- 12 grudniaZatopienie HMS Partridge
- 14 grudniaZatopienie krążownika Châteaurenault
- 21 grudniaUtworzenie Rady Sił Powietrznych
- 21 grudniaBitwa pod Jafą
- 22 grudniaKoniec bitwy pod Jafą
- 30 grudniaZatopienie transportowca Aragon
1918
- 14 styczniaOstrzał Yarmouth
- 20 styczniaZatopienie Breslau
- 20 styczniaBitwa pod Imbros
- 1 lutegoBunt w Kotorze
- 5 lutegoZatopienie Tuscanii
- 15 lutegoRajd niemieckich niszczycieli w Cieśninie Kaletańskiej
- 16 lutegoOstrzał Dover
- 26 lutegoZatopienie statku szpitalnego Glenart Castle
- 17 marcaNiemcy zajmują Mikołajów
- 21 marcaStarcie niszczycieli pod Dunkierką
- 19 kwietniaNiemcy wkraczają na Krym
- 23 kwietniaRajd na Zeebrugge
- 1 majaNiemcy zajmują Sewastopol
- 9 majaDrugi rajd na Ostendę
- 14 majaWłoski rajd na Pulę
- 10 czerwcaZatopienie „Szent Istvána”
- 18 czerwcaZatopienie Floty Czarnomorskiej
- 27 czerwcaZatopienie „Llandovery Castle”
- 6 lipcaOfensywa w Albanii
- 12 lipcaWybuch na „Kawachi”
- 13 lipcaGenerał Haller we Francji
- 3 sierpniaBrytyjczycy lądują we Władywostoku
- 7 sierpniaZatopienie „Dupetit-Thouars”
- 11 sierpniaZniszczenie L 53
- 16 wrześniaZatonięcie „Glattona”
- 19 wrześniaPoczątek bitwy pod Megiddo
- 19 wrześniaBitwa pod Megiddo
- 1 październikaZapora w Cieśninie Otranto
- 2 październikaBombardowanie Durrës
- 6 październikaZatonięcie „Otranto”
- 7 październikaFrancuzi zajmują Bejrut
- 10 październikaZatopienie „Leinstera”
- 14 październikaIzzet Pasza wielkim wezyrem
- 14 październikaBitwa pod Kortrijk
- 17 październikaAlianci odbijają Lille i Ostendę
- 19 październikaBelgowie odbijają Brugię
- 1 listopadaZatopienie „Viribus Unitis”
- 3 listopadaRozejm w Villa Giusti
- 3 listopadaWłosi zajmują Triest
- 3 listopadaBunt w Kilonii
- 5 listopadaWłosi w Fiume
- 9 listopadaZatopienie „Britannii”
- 11 listopadaRozejm w Compiègne
- 13 listopadaAlianci w Konstantynopolu
- 15 listopadaKrążownik „Königsberg” w zatoce Forth
- 18 listopadaWłosi wzmacniają Fiume
- 20 listopadaKapitulacja U-Bootów
- 21 listopadaInternowanie Floty Pełnomorskiej
- 26 listopadaAlianci w Sewastopolu
- 28 listopadaBolszewicy zdobywają Narwę
- 4 grudniaZatonięcie „Cassandry”
- 8 grudniaStarcie na Morzu Kaspijskim
- 11 grudniaUkraińcy zajmują Odessę
- 13 grudniaWilson przybywa do Europy