Wojna na morzu
Front
(300)1914
sierpień
- 04
- Goeben i Breslau ostrzeliwują porty w AlgieriiRano 4 sierpnia 1914 niemieckie okręty Goeben i Breslau ostrzelały francuskie porty Philippeville i Bône w Algierii, podnosząc rosyjskie bandery.
- Krążownik pomocniczy Kaiser Wilhelm der Grosse wypływa na Atlantyk4 sierpnia 1914 przebudowany liniowiec Kaiser Wilhelm der Grosse wypłynął z Bremy jako niemiecki krążownik pomocniczy, by atakować statki handlowe.
- 06
- HMS Amphion zatopiony na minieRano 6 sierpnia 1914 krążownik HMS Amphion wszedł na niemieckie miny u wybrzeży Anglii i zatonął. Był pierwszym okrętem Royal Navy straconym w wojnie.
- Francusko-brytyjska konwencja morska6 sierpnia 1914 Francja i Wielka Brytania zawarły w Londynie konwencję morską. Dowództwo sił sojuszniczych na Morzu Śródziemnym objął francuski admirał.
- Starcie HMS Bristol z krążownikiem Karlsruhe w Indiach Zachodnich6 sierpnia 1914 brytyjski krążownik Bristol ostrzelał niemiecki krążownik Karlsruhe w Indiach Zachodnich. Szybszy Niemiec zdołał uciec.
- Krążownik pomocniczy Prinz Eitel Friedrich wypływa z TsingtaoNa początku sierpnia 1914 uzbrojony liniowiec Prinz Eitel Friedrich opuścił niemiecką bazę Tsingtao w Chinach, by dołączyć do eskadry admirała von Spee.
- Eskadra admirała von Spee opuszcza Pohnpei6 sierpnia 1914 niemiecka Eskadra Wschodnioazjatycka admirała von Spee wypłynęła z Pohnpei na Karolinach. Zaczęła się jej wędrówka przez Pacyfik.
- 09
- Brytyjski patrol lotniczy nad kanałem La Manche9 sierpnia 1914 Brytyjczycy rozpoczęli lotnicze patrole nad kanałem La Manche, by chronić transporty wojsk płynące do Francji.
- HMS Birmingham zatapia okręt podwodny U-159 sierpnia 1914 brytyjski krążownik Birmingham staranował i zatopił U-15 u Fair Isle. Był to pierwszy U-Boot zatopiony przez okręt wojenny.
- 26
- Utrata krążownika SMS Magdeburg26 sierpnia 1914 niemiecki krążownik Magdeburg wszedł na mieliznę u wejścia do Zatoki Fińskiej. Rosjanie zdobyli jego książki kodowe.
- HMS Highflyer zatapia Kaiser Wilhelm der Grosse26 sierpnia 1914 brytyjski krążownik Highflyer zaatakował u wybrzeży Río de Oro niemiecki krążownik pomocniczy Kaiser Wilhelm der Grosse.
wrzesień
- 22
- Zatonięcie Aboukir, Hogue i Cressy22 września 1914 niemiecki U-9 zatopił w ciągu około godziny trzy brytyjskie krążowniki pancerne. Zginęło prawie 1500 marynarzy.
- Von Spee ostrzeliwuje Papeete22 września 1914 krążowniki Scharnhorst i Gneisenau ostrzelały Papeete na Tahiti. Francuzi spalili zapasy węgla, zanim Niemcy zdołali je przejąć.
- Emden ostrzeliwuje MadrasW nocy 22 września 1914 niemiecki krążownik Emden ostrzelał Madras i podpalił zbiorniki paliwa. Atak wywołał panikę na wschodnim wybrzeżu Indii.
październik
- 17
- Bitwa koło Texel17 października 1914 brytyjski krążownik Undaunted i cztery niszczyciele zatopiły koło Texel cztery niemieckie torpedowce, które płynęły stawiać miny.
- Brytyjskie okręty podwodne na BałtykuW dniach 17–18 października 1914 brytyjskie okręty podwodne E1 i E9 przedarły się przez Sund na Bałtyk. Miały wspierać rosyjską flotę.
- Alarm w Scapa Flow16–17 października 1914 w bazie Grand Fleet w Scapa Flow ogłoszono alarm z powodu rzekomego U-Boota. Flota wyszła w morze, choć okrętu nigdy nie znaleziono.
listopad
- 01
- Brytyjczycy rozpoczynają działania przeciw Turcji1 listopada 1914 brytyjskie okręty zaatakowały Turków w Zatoce Smyrneńskiej i w Akabie, choć wojny Imperium Osmańskiemu jeszcze nie wypowiedziano.
- Bitwa pod Coronelem1 listopada 1914 u wybrzeży Chile eskadra admirała von Spee zatopiła dwa brytyjskie krążowniki pancerne. Zginął admirał Cradock i około 1600 marynarzy.
- 03
- Niemiecki rajd na Yarmouth3 listopada 1914 niemieckie krążowniki liniowe Hippera ostrzelały wybrzeże pod Yarmouth i postawiły miny. Na jednej z nich zatonął brytyjski okręt podwodny D5.
- Grand Fleet wraca do Scapa Flow3 listopada 1914 Admiralicja nakazała Grand Fleet powrót z Irlandii do Scapa Flow. Pancerniki dotarły tam 7–9 listopada, choć baza wciąż nie miała zapór.
- 04
- Zagłada krążownika Karlsruhe4 listopada 1914 wewnętrzny wybuch rozerwał niemiecki krążownik Karlsruhe, płynący zaatakować Barbados. Zginęło około 260 ludzi, w tym dowódca.
- Zatonięcie krążownika Yorck4 listopada 1914 niemiecki krążownik pancerny Yorck wszedł we mgle na własne miny u ujścia Jade i zatonął. Zginęło kilkuset marynarzy.
- 09
- Zagłada Emdena9 listopada 1914 australijski krążownik Sydney rozbił koło Wysp Kokosowych niemiecki rajder Emden. Skończył się najsłynniejszy rajd tej wojny.
- Internowanie kanonierki Geier w HonoluluNa początku listopada 1914 Amerykanie internowali w Honolulu niemiecką kanonierkę Geier i towarzyszący jej węglowiec Locksun.
- 17
- Niemcy ostrzeliwują Lipawę17 listopada 1914 niemieckie okręty przez kilka godzin ostrzeliwały Lipawę, a u wejścia do portu zatopiły statki, by zamknąć go dla okrętów podwodnych.
- Zatonięcie krążownika Friedrich CarlW nocy 17 listopada 1914 niemiecki krążownik pancerny Friedrich Carl wszedł na rosyjskie miny pod Kłajpedą i zatonął. Zginęło siedmiu lub ośmiu marynarzy.
- Rosjanie ostrzeliwują Trapezunt17 listopada 1914 rosyjska Flota Czarnomorska ostrzelała Trapezunt, ważny port zaopatrzenia osmańskiej armii na Kaukazie. W nocy postawiono tam miny.
grudzień
1915
styczeń
- 24
- Bitwa na Dogger Bank24 stycznia 1915 krążowniki liniowe Beatty'ego przechwyciły na Morzu Północnym zespół Hippera. Zatonął niemiecki krążownik Blücher, reszta Niemców uciekła.
- Sterowiec PL 19 strącony pod LipawąPod koniec stycznia 1915 niemiecki sterowiec PL 19, uszkodzony po nalocie na Lipawę, spadł do Bałtyku. Siedmiu lotników trafiło do rosyjskiej niewoli.
luty
marzec
- 15
- Brytyjska eskadra odpływa spod Smyrny15 marca 1915 Admiralicja odwołała spod Smyrny eskadrę admirała Peirse'a. Pancerniki popłynęły pod Dardanele, a port blokowały odtąd mniejsze okręty.
- Pierwszy atak samolotu na statek handlowy15 marca 1915 niemiecki wodnosamolot zrzucił bomby na brytyjski parowiec Blonde u wybrzeży Kentu. Żadna nie trafiła, a statek bezpiecznie odpłynął.
kwiecień
- 03
- Turecki wypad pod Odessę3 kwietnia 1915 turecki krążownik Mecidiye wszedł na rosyjską minę pod Odessą i zatonął. Goeben i Breslau, osłaniające wypad, uszły przed Flotą Czarnomorską.
- Ukończenie zapory w Cieśninie KaletańskiejNa początku kwietnia 1915 zapora z min i sieci w Cieśninie Kaletańskiej zaczęła działać w pełni. Niemcy wkrótce zabronili U-Bootom tej drogi.
- 26
- Internowanie Kronprinz Wilhelm26 kwietnia 1915 w Newport News internowano niemiecki krążownik pomocniczy Kronprinz Wilhelm, ostatni rajder Kaiserliche Marine działający wtedy na oceanach.
- Zatopienie krążownika Léon GambettaW nocy z 26 na 27 kwietnia 1915 austro-węgierski okręt podwodny U-5 zatopił u wejścia do Adriatyku francuski krążownik Léon Gambetta. Zginęło 684 ludzi.
maj
- 26
- Włochy ogłaszają blokadę wybrzeża austro-węgierskiego26 maja 1915 Włochy ogłosiły blokadę całego wybrzeża Austro-Węgier, a także neutralnej Albanii. Statki neutralne dostały czas na opuszczenie strefy.
- Brytyjska eskadra zbiera się na MalcieCztery brytyjskie pancerniki zabrane spod Dardaneli zebrały się na Malcie. 26 maja 1915 kontradmirał Cecil Thursby wyprowadził je do Włoch.
- 27
- Brytyjska eskadra dołącza do floty włoskiej27 maja 1915 cztery brytyjskie pancerniki kontradmirała Thursby'ego weszły do Tarentu i dołączyły do floty włoskiej. Lekkie krążowniki skierowano do Brindisi.
- Wybuch stawiacza min Princess Irene27 maja 1915 na Medway pod Sheerness wyleciał w powietrze stawiacz min Princess Irene. Zginęło około 350 ludzi, w tym kilkudziesięciu stoczniowców.
czerwiec
lipiec
- 11
- Zniszczenie krążownika Königsberg11 lipca 1915 brytyjskie monitory Severn i Mersey, kierowane z samolotu, rozbiły w delcie Rufidżi krążownik Königsberg. Załoga wysadziła wrak.
- Włosi zajmują Pelagosę11 lipca 1915 włoscy marynarze wylądowali na austriackiej wysepce Pelagosa w środku Adriatyku i urządzili tam posterunek obserwacyjny i sygnałowy.
sierpień
- 19
- E1 torpeduje krążownik liniowy Moltke19 sierpnia 1915 brytyjski okręt podwodny E1 storpedował na Bałtyku niemiecki krążownik liniowy Moltke. Okręt nie zatonął, ale na miesiąc wypadł ze służby.
- Atak na okręt podwodny E1319 sierpnia 1915 niemieckie torpedowce ostrzelały brytyjski okręt podwodny E13, który osiadł na mieliźnie na duńskich wodach w Sundzie. Zginęło 15 Brytyjczyków.
- Zatopienie statku Arabic19 sierpnia 1915 U-24 storpedował bez ostrzeżenia u wybrzeży Irlandii liniowiec Arabic. Zginęły 44 osoby, w tym Amerykanie, co wywołało nowy kryzys z USA.
- Baralong zatapia U-2719 sierpnia 1915 brytyjski statek-pułapka Baralong zatopił U-27. Jego załoga zastrzeliła rozbitków z okrętu podwodnego, co stało się głośną sprawą.
- 21
- Ostrzelanie szalup statku Ruel21 sierpnia 1915 niemiecki okręt podwodny zatopił brytyjski parowiec Ruel i ostrzelał szalupy z załogą. Jeden marynarz zginął, kapitan został ranny.
- Koniec niemieckiego ataku na Zatokę Ryską21 sierpnia 1915 niemieckie okręty opuściły Cieśninę Irbe. Wdarły się do Zatoki Ryskiej, ale nie zniszczyły pancernika Sława ani nie zaminowały Moonsundu.
wrzesień
październik
listopad
- 07
- Zatopienie krążownika Undine7 listopada 1915 brytyjski okręt podwodny E19 storpedował na północ od Rugii krążownik lekki Undine, osłaniający prom do Szwecji. Zginęło około 24 ludzi.
- Zatopienie statku Ancona7 listopada 1915 okręt podwodny pod austro-węgierską banderą ostrzelał i zatopił koło Sardynii włoski liniowiec Ancona. Zginęło ok. 200 osób, w tym Amerykanie.
grudzień
- 29
- Austro-węgierski rajd na Durrës29 grudnia 1915 krążownik Helgoland i pięć niszczycieli napadły na Durrës. Dwa niszczyciele zatonęły na minach, a reszta zespołu ledwie uszła pościgowi.
- Möwe wypływa w pierwszy rejs29 grudnia 1915 z Wilhelmshaven wyszedł w morze krążownik pomocniczy Möwe, przebrany za frachtowiec. Miał stawiać miny i topić alianckie statki.
1916
styczeń
luty
- 08
- Wielka Brytania prosi Japonię o pomoc morską8 lutego 1916 Admiralicja sformułowała prośbę o japońskie okręty. Tokio odmówiło wysłania niszczycieli do Europy, ale wzmocniło patrole na Oceanie Indyjskim.
- Zatonięcie krążownika Amiral Charner8 lutego 1916 U-21 Ottona Hersinga storpedował u wybrzeży Libanu francuski krążownik Amiral Charner. Okręt zatonął w kilka minut, ocalał jeden marynarz.
- 29
- Starcie Alcantary z Greifem29 lutego 1916 krążownik pomocniczy Alcantara starł się koło Szetlandów z niemieckim rajderem Greif. Zatonęły oba okręty, zginęło ponad 200 marynarzy.
- Niemcy nie odkładają wojny podwodnejPod koniec lutego 1916 Berlin oznajmił Waszyngtonowi, że nie odroczy rozkazów przeciw uzbrojonym statkom. Od 1 marca weszła w życie zaostrzona wojna podwodna.
marzec
kwiecień
maj
czerwiec
lipiec
sierpień
wrzesień
październik
listopad
- 23
- Uszkodzenie statku szpitalnego Braemar Castle23 listopada 1916 brytyjski statek szpitalny Braemar Castle z rannymi z Salonik wszedł na minę w cieśninie Mykonos. Zginęły 4 osoby, statek osadzono na brzegu.
- Möwe wypływa w drugi rejs23 listopada 1916 rajder Möwe wyruszył w drugi rejs, by znów przedrzeć się przez brytyjską blokadę na Atlantyk. Był to jego najskuteczniejszy rejs.
- 26
- Rajd niemieckich niszczycieli u wybrzeży SuffolkW nocy 26 listopada 1916 niemieckie niszczyciele z Flandrii podeszły pod wybrzeże Suffolk, zatopiły uzbrojony trawler Narval i wzięły jego załogę do niewoli.
- Zatopienie pancernika Suffren26 listopada 1916 niemiecki U-52 storpedował u wybrzeży Portugalii francuski pancernik Suffren. Okręt eksplodował i zatonął w kilka sekund z całą załogą.
grudzień
1917
styczeń
luty
- 01
- Początek nieograniczonej wojny podwodnej1 lutego 1917 niemieckie okręty podwodne zaczęły zatapiać bez ostrzeżenia statki wokół Wysp Brytyjskich. Neutralni armatorzy zatrzymali swoje statki w portach.
- Norwegia zmienia przepisy o okrętach podwodnychNa progu nieograniczonej wojny podwodnej Norwegia złagodziła zakaz wpływania obcych okrętów podwodnych na swoje wody. Była to cena ugody z Niemcami.
- 25
- Zatopienie Laconii25 lutego 1917 U-50 zatopił u wybrzeży Irlandii liniowiec Laconia. Zginęło 12 osób, w tym dwie Amerykanki, a w USA zapytano, czy to już powód do wojny.
- Rajd na Margate i BroadstairsW nocy 25 lutego 1917 niemieckie torpedowce z Flandrii ostrzelały nadmorskie miasta Kentu. Według Admiralicji zginęła kobieta i dziecko.
marzec
- 16
- Zatopienie rajdera Leopard16 marca 1917 na północ od Szetlandów krążownik Achilles i parowiec Dundee zatopili rajder Leopard, dawny Yarrowdale. Nie ocalał nikt z ponad 300 ludzi.
- Bunt Floty BałtyckiejWieczorem 16 marca 1917 w Helsingforsie zbuntowały się załogi pancerników. Marynarze Floty Bałtyckiej zabili dziesiątki oficerów, a nazajutrz jej dowódcę.
- 18
- Rajd na Ramsgate i BroadstairsW nocy 17/18 marca 1917 niemieckie torpedowce z Flandrii zatopiły w Cieśninie Kaletańskiej niszczyciel Paragon, a potem ostrzelały Ramsgate i Broadstairs.
- Zatopienie trzech amerykańskich statkówMiędzy 16 a 18 marca 1917 niemieckie okręty podwodne zatopiły statki Vigilancia, City of Memphis i Illinois. Na Vigilancii zginęło 15 ludzi.
kwiecień
maj
czerwiec
- 14
- Zniszczenie sterowca L 43Rano 14 czerwca 1917 brytyjska łódź latająca z Felixstowe zestrzeliła koło wyspy Vlieland sterowiec marynarki L 43. Zginęła cała załoga.
- Admiralicja zatwierdza system konwojów14 czerwca 1917 admirał Jellicoe formalnie zatwierdził plan komitetu do spraw konwojów. Regularne konwoje z Ameryki ruszyły jednak dopiero na początku lipca.
lipiec
sierpień
- 02
- Rozbicie Seeadlera2 sierpnia 1917 niemiecki żaglowiec Seeadler rozbił się na rafie atolu Mopelia w Polinezji. Tak skończył się rejs rajdera Felixa von Lucknera.
- Bunt w niemieckiej flocie2 sierpnia 1917 około 600 marynarzy pancernika Prinzregent Luitpold zeszło samowolnie na ląd w Wilhelmshaven, żądając uwolnienia aresztowanych kolegów.
wrzesień
październik
- 17
- Atak na konwój norweski17 października 1917 niemieckie krążowniki Brummer i Bremse rozbiły na wschód od Szetlandów konwój z Norwegii. Zatonęły dwa brytyjskie niszczyciele i 9 statków.
- Zatopienie pancernika SławaW bitwie w Moonsundzie drednot König ciężko uszkodził rosyjski pancernik Sława. Zbyt zanurzony, by ujść płytkim kanałem, okręt wysadziła załoga.
- Uszkodzenie statku szpitalnego Goorkha17 października 1917 brytyjski statek szpitalny Goorkha wszedł na minę u wybrzeży Malty. Ponad 360 osób na pokładzie ocalało, a statek doholowano do portu.
listopad
grudzień
- 12
- Drugi ostrzał Funchal12 grudnia 1917 niemiecki krążownik podwodny U-156 ostrzelał Funchal na Maderze. W ciągu 20 minut wystrzelił 52 pociski i zabił kilku mieszkańców miasta.
- Zatopienie HMS Partridge12 grudnia 1917 cztery niemieckie niszczyciele rozbiły u wybrzeży Norwegii konwój z Lerwick. Zatonął niszczyciel Partridge, sześć statków i cztery trawlery.
1918
styczeń
luty
marzec
kwiecień
maj
czerwiec
lipiec
sierpień
wrzesień
październik
listopad
- 05
- Włosi w Fiume4 listopada 1918 do portu w Fiume wpłynęły włoskie okręty z pancernikiem „Emanuele Filiberto”. Miastem wciąż rządzili jednak Chorwaci.
- Zatonięcie „Campanii”5 listopada 1918 w zatoce Firth of Forth zatonęła Campania, dawny liniowiec przebudowany na okręt-bazę wodnosamolotów. Zerwana z kotwicy staranowała dwa okręty.