Łukasz Skowroń
Autor
(1516)1918
styczeń
- 04
- Uznanie niepodległości Finlandii4 stycznia 1918 WCIK zatwierdził uznanie niepodległości Finlandii przez rząd Lenina. Tego dnia uznały ją też Francja, Szwecja i Niemcy, a potem kolejne państwa.
- Przesłanie HogarthaW styczniu 1918 komandor David Hogarth zapewnił w Dżuddzie króla Husajna, że żydowskie osadnictwo w Palestynie nie naruszy wolności jej mieszkańców.
- 08
- Brytyjczycy zajmują Kasr-e SzirinBrytyjska chronologia notuje 8 stycznia 1918 zajęcie Kasr-e Szirin przez Brytyjczyków. Ich kolumna miała osłaniać drogę do Persji, z której odchodzili Rosjanie.
- Trocki w Brześciu8 stycznia 1918 w Brześciu wznowiono rokowania pokojowe. Delegację radziecką prowadził już Lew Trocki, który zamienił obrady w pojedynek słowny z Kühlmannem.
- 28
- Zerwanie stosunków Rosji z Rumunią28 stycznia 1918 rumuński poseł musiał opuścić Piotrogród. Po wkroczeniu Rumunów do Besarabii rząd Lenina zerwał stosunki z Rumunią i zajął jej złoto w Moskwie.
- Arabowie zdobywają flotyllę na Morzu MartwymO świcie 28 stycznia 1918 beduini Abdullaha al-Faira napadli na przystań Al-Mazraa, zatopili turecką flotyllę zbożową na Morzu Martwym i wzięli 60 jeńców.
- Strajk styczniowy w Niemczech28 stycznia 1918 stanęły berlińskie zakłady zbrojeniowe. Strajkowało 400 tysięcy robotników, w całych Niemczech około miliona. Żądali pokoju i demokracji.
luty
- 11
- Cztery zasady Wilsona11 lutego 1918 Wilson odpowiedział przed Kongresem Hertlingowi i Czerninowi. Ogłosił cztery zasady pokoju, a samostanowienie nazwał nakazem działania.
- Samobójstwo Kaledina11 lutego 1918 ataman Kozaków dońskich Aleksiej Kaledin złożył władzę i zastrzelił się w Nowoczerkasku. Kozacy nie chcieli bronić Donu przed bolszewikami.
- Dymisja rządu Kucharzewskiego11 lutego 1918 rząd Jana Kucharzewskiego podał się do dymisji w proteście przeciw traktatowi brzeskiemu, który oddawał Ukrainie Chełmszczyznę.
- 15
- Ustanowienie Sojuszniczej Rady Transportu Morskiego15 lutego 1918 przedstawiciele czterech mocarstw ustalili w Foreign Office, jak ma działać Sojusznicza Rada Transportu Morskiego, i zwołali ją na marzec.
- Bitwa pod RarańcząW nocy z 15 na 16 lutego 1918 II Brygada Legionów pułkownika Hallera przebiła się pod Rarańczą przez front austriacki w proteście przeciw pokojowi z Ukrainą.
- 24
- Estonia ogłasza niepodległość24 lutego 1918, gdy uciekali bolszewicy, a nadciągali Niemcy, estoński Komitet Ocalenia ogłosił w Tallinnie manifest proklamujący Republikę Estońską.
- Początek rokowań w Bukareszcie24 lutego 1918 w Buftei pod Bukaresztem Kühlmann i Czernin rozpoczęli rozmowy pokojowe z premierem Rumunii. Averescu odmówił oddania Dobrudży.
- 25
- Niemcy zajmują Rewel i Psków25 lutego 1918 Niemcy weszli do Rewla (Tallinna), a w nocy po krótkiej walce zajęli Psków. Droga na Piotrogród stała przed nimi otworem.
- Brytyjskie uznanie EstoniiPod koniec lutego 1918 Londyn zakomunikował Tõnissonowi w Sztokholmie gotowość tymczasowego uznania estońskiej konstytuanty za de facto niezależny organ.
- Racjonowanie żywności w Wielkiej Brytanii25 lutego 1918 w Londynie i hrabstwach wokół stolicy mięso, masło i margarynę zaczęto sprzedawać tylko na kartki. Miały skończyć z kolejkami.
marzec
- 07
- Nalot gigantów na LondynW nocy 7 marca 1918 niemieckie olbrzymie bombowce zaatakowały Londyn bez światła księżyca. Bomba ważąca tonę zburzyła domy przy Warrington Crescent.
- Pokój niemiecko-fiński7 marca 1918 w Berlinie Hertling i wysłannicy białego rządu Finlandii podpisali traktat pokojowy i umowę handlową. Finlandia znalazła się w orbicie Niemiec.
- 09
- Brytyjczycy zajmują Hit9 marca 1918 brytyjsko-indyjska 15 Dywizja bez walki zajęła Hit nad Eufratem, opuszczony przez Turków. Dzień później weszła do Sahilii.
- Traktat rumuńsko-radziecki9 marca 1918 w Odessie Rakowski podpisał porozumienie z Rumunią. Rumuni obiecali opuścić Besarabię w ciągu dwóch miesięcy, ale nigdy tego nie zrobili.
- 11
- Pierwsze posiedzenie Sojuszniczej Rady Transportu Morskiego11–14 marca 1918 Sojusznicza Rada Transportu Morskiego obradowała w Londynie. Zatwierdziła plan dostaw węgla dla Włoch i uznała brak 10 mln ton importu.
- Nalot sterowca na NeapolW nocy z 10 na 11 marca 1918 niemiecki sterowiec L 59, który przyleciał z Bułgarii, zbombardował Neapol. Zginęło 16 osób, cele wojskowe ocalały.
- 21
- Kluczowe wydarzeniePoczątek operacji Michael21 marca 1918 po pięciogodzinnym ostrzale i w gęstej mgle trzy armie niemieckie przerwały front brytyjski nad Sommą. Brytyjczycy stracili ponad 38 tys. ludzi.
- Rekwizycja statków holenderskich20–21 marca 1918 Stany Zjednoczone i Wielka Brytania, powołując się na prawo angarii, zajęły holenderskie statki w swoich portach. Holandia zaprotestowała.
- 24
- Walki pod As-Salt24–25 marca 1918 londyńska piechota przełamała słabą obronę u stóp gór Moabu, a wieczorem 25 marca australijscy jeźdźcy bez walki wjechali do As-Saltu.
- Brytyjczycy zajmują Kermanszah24 marca 1918 do Kermanszahu dotarł pierwszy brytyjski oddział, pięćdziesięciu strzelców pułku Hampshire z podpułkownikiem Capperem i konsulem Kennionem.
- 25
- Kluczowe wydarzenieNiemcy zdobywają Noyon25 marca 1918 armia Hutiera rozbiła francuskie posiłki nad Oise i wieczorem weszła do Noyon. Luka między Francuzami a Brytyjczykami rosła.
- Białoruska Republika Ludowa25 marca 1918 w okupowanym przez Niemców Mińsku Rada Białoruskiej Republiki Ludowej ogłosiła niepodległość Białorusi. Niemcy nowego państwa nie uznali.
- 26
- Walki pod Chan al-Baghdadi26 marca 1918 piechota 15 Dywizji zdobyła tureckie okopy pod Chan al-Baghdadi nad Eufratem, a kawaleria i samochody pancerne zamknęły Turkom drogę odwrotu.
- Kluczowe wydarzenieKonferencja w Doullens26 marca 1918 w ratuszu w Doullens Francuzi i Brytyjczycy powierzyli gen. Fochowi koordynację działań armii sojuszniczych na froncie zachodnim.
kwiecień
- 04
- Kluczowe wydarzenieWalki nad Avre4 kwietnia 1918 w deszczu Niemcy uderzyli na Amiens. Pod wieczór stanęli pod Villers-Bretonneux, ale kontratak Australijczyków odrzucił ich od miasteczka.
- Zatopienie brytyjskich okrętów podwodnych w HelsinkachNa początku kwietnia 1918 Brytyjczycy zatopili pod Helsinkami siedem swoich okrętów podwodnych z Bałtyku, by nie wpadły w ręce Niemców lądujących w Finlandii.
- Rząd Steczkowskiego4 kwietnia 1918 Rada Regencyjna powołała rząd Jana Kantego Steczkowskiego, galicyjskiego bankowca. Zakończyło to pięciotygodniowe prowizorium Ponikowskiego.
- 05
- Desant we Władywostoku5 kwietnia 1918 po zabójstwie Japończyka japońscy marynarze zeszli na ląd we Władywostoku, a po nich Brytyjczycy. Był to pierwszy krok interwencji na Syberii.
- Turcy odbijają WanNa początku kwietnia 1918 wojska osmańskie wróciły do zrujnowanego Wanu, który od 1915 roku był w rękach Rosjan i Ormian. Ormianie odeszli z miasta wcześniej.
- 10
- Kluczowe wydarzenieNiemcy zdobywają Messines10 kwietnia 1918 niemiecka 4 Armia uderzyła we mgle na północ od Armentières i zdobyła Messines. Wieczorem Południowoafrykańczycy na chwilę odbili wieś.
- Trzecia ustawa o służbie wojskowej10 kwietnia 1918 Izba Gmin przyjęła w drugim czytaniu ustawę, która podnosiła wiek poborowy do 51 lat i pozwalała objąć poborem Irlandię.
- Pakt rzymski10 kwietnia 1918 zjazd narodów uciskanych przez Austro-Węgry przyjął w Rzymie wspólną deklarację i zatwierdził porozumienie Włochów z Jugosłowianami.
- 11
- Niemcy zajmują Armentières i Merville11 kwietnia 1918 Niemcy weszli do opuszczonego przez Brytyjczyków Armentières, a wieczorem wdarli się do Merville. Front nad Lys cofał się ku Hazebrouck.
- Afera Sykstusa11 kwietnia 1918 rząd francuski ogłosił tajny list cesarza Karola I z 1917 roku, popierający „słuszne roszczenia” Francji do Alzacji-Lotaryngii.
- 13
- Niemcy zajmują Helsinki12–13 kwietnia 1918 Dywizja Bałtycka po walkach ulicznych zdobyła czerwone Helsinki. Biały rząd ogłosił, że Niemcy przybyli do Finlandii na jego prośbę.
- Protesty przeciw zjednoczeniu Besarabii13 kwietnia 1918 Mała Rada w Kijowie potępiła przyłączenie Besarabii do Rumunii i odmówiła jego uznania. Kilka dni później zaprotestowała Rosja Radziecka.
- 15
- Niemcy zdobywają Bailleul15 kwietnia 1918 Niemcy zdobyli grzbiet Ravelsberg na wschód od Bailleul. W nocy Brytyjczycy opuścili miasto, które w kolejnych miesiącach legło w gruzach.
- Drugi rajd na Kattegat15 kwietnia 1918 brytyjskie lekkie siły znów wdarły się w Kattegat i zatopiły dziesięć niemieckich uzbrojonych trawlerów. Ich załogi uratowano.
- 23
- Kluczowe wydarzenieRajd na ZeebruggeW noc świętego Jerzego, 23 kwietnia 1918, Royal Navy zaatakowała Zeebrugge i Ostendę, by zamknąć Niemcom wyjście z Brugii. W Zeebrugge zatopiono dwa blokowce.
- Dymisja Motono23 kwietnia 1918 chory minister spraw zagranicznych Japonii Ichirō Motono podał się do dymisji. Zastąpił go Shinpei Gotō, też zwolennik interwencji na Syberii.
- 29
- Kluczowe wydarzenieWalki o Scherpenberg29 kwietnia 1918 Niemcy uderzyli na wzgórza Scherpenberg i Mont Rouge. Francuzi i Brytyjczycy odparli atak, a wieczorem Ludendorff wstrzymał ofensywę.
- Biali zajmują Wyborg29 kwietnia 1918 biali zdobyli Wyborg, ostatnią stolicę czerwonej Finlandii. Po zdobyciu miasta rozstrzelali setki jeńców i kilkuset Rosjan.
maj
- 07
- Brytyjczycy zajmują Kirkuk7 maja 1918 Brytyjczycy weszli bez walki do Kirkuku, który Turcy opuścili nocą. Brak zaopatrzenia sprawił, że do 24 maja wycofali się z miasta.
- Kluczowe wydarzeniePokój w Bukareszcie7 maja 1918 w Bukareszcie rząd Marghilomana podpisał pokój z państwami centralnymi. Rumunia traciła Dobrudżę i przełęcze w Karpatach, Niemcy brali jej ropę.
- 09
- Drugi rajd na OstendęW nocy z 9 na 10 maja 1918 Brytyjczycy zatopili stary krążownik Vindictive w wejściu do portu w Ostendzie. Wrak zamknął jednak tylko część toru wodnego.
- Sojuszniczy komitet handlowy w HolandiiWiosną 1918 przedstawiciele handlowi czterech państw Ententy utworzyli w Hadze komitet, który miał pilnować, by przywóz do Holandii nie szedł do Niemiec.
- 15
- Ostrzał St Kildy15 maja 1918 niemiecki okręt podwodny U-90 ostrzelał St Kildę, najdalej wysunięty archipelag Hebrydów. Zniszczył stację radiową Royal Navy. Nikt nie zginął.
- Dymisja portugalskiego premiera15 maja 1918 odszedł pierwszy rząd Sidónia Paisa. Prezydent sam stanął na czele gabinetu sekretarzy stanu, a urząd premiera przestał istnieć do grudnia.
- Turcy zajmują Aleksandropol15 maja 1918 Turcy bez czekania na odpowiedź na ultimatum przeszli Arpaçay i zajęli Aleksandropol. Ormianie cofnęli się ku Erywaniowi i Karakilisie.
- 28
- Amerykanie zdobywają Cantigny28 maja 1918 amerykańska 1 Dywizja zdobyła wieś Cantigny pod Montdidier i odparła niemieckie kontrataki. Było to pierwsze natarcie dywizji amerykańskiej.
- Niepodległość Armenii28 maja 1918 Ormiańska Rada Narodowa w Tyflisie postanowiła przejąć władzę nad ormiańskimi ziemiami. Ten dzień uznano za początek niepodległej Armenii.
- 29
- Pokój austro-fiński29 maja 1918 w Wiedniu Finlandia zawarła pokój z Austro-Węgrami. Był to ostatni z jej czterech traktatów pokojowych z państwami centralnymi.
- Niemcy zajmują Fère-en-Tardenois29 maja 1918 Niemcy zajęli Fère-en-Tardenois, węzeł kolejowy i ośrodek zaopatrzenia francuskiej 6 Armii. Clemenceau omal nie wpadł tam w ich ręce.
czerwiec
- 09
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy nad Matz9 czerwca 1918 niemiecka 18 Armia uderzyła między Montdidier a Noyon. Francuzi znali godzinę ataku, ale do wieczora stracili w centrum około 10 km.
- Konferencja haska o jeńcachW czerwcu 1918 w Hadze ruszyła druga konferencja brytyjsko-niemiecka o jeńcach. Londyn wysłał na nią ministra spraw wewnętrznych George'a Cave'a.
- 23
- Posiłki brytyjskie w Murmańsku23 czerwca 1918 do Murmańska przypłynęły oddziały „Syren” gen. Charlesa Maynarda i misja „Elope”, która miała ruszyć do Archangielska. Razem kilkuset ludzi.
- Kryzys rządu Seidlera23 czerwca 1918 premier Austrii Ernst Seidler, który stracił poparcie Koła Polskiego, uznał dymisję rządu za nieuniknioną i złożył ją cesarzowi Karolowi I.
lipiec
- 06
- Początek ofensywy w Albanii6 lipca 1918 Francuzi i Włosi zaatakowali Austriaków nad Devollem i Osumem. Nazajutrz Włosi przeszli Wjosę pod Wlorą i wdarli się na wzgórza Malakastry.
- Zabójstwo Mirbacha6 lipca 1918 lewicowi eserowcy Blumkin i Andriejew zastrzelili w Moskwie posła Niemiec Mirbacha. Zamach był sygnałem do ich nieudanego wystąpienia.
- 16
- Dymisja ConradaW połowie lipca 1918 Karol I odwołał feldmarszałka Conrada z dowództwa w Tyrolu, osładzając dymisję tytułem hrabiego. Zastąpił go arcyksiążę Józef August.
- Kluczowe wydarzenieZamordowanie rodziny carskiejW nocy z 16 na 17 lipca 1918 w Jekaterynburgu bolszewicy zamordowali byłego cara Mikołaja II, jego żonę, pięcioro dzieci i czworo ich towarzyszy.
- 18
- Worthington-Evans ministrem blokadyW lipcu 1918 Laming Worthington-Evans zastąpił lorda Roberta Cecila na stanowisku ministra blokady. Cecil został zastępcą ministra spraw zagranicznych.
- Kluczowe wydarzenieKontrofensywa Mangina18 lipca 1918 francuska 10 Armia Mangina z Amerykanami i setkami czołgów uderzyła bez przygotowania artyleryjskiego spod Villers-Cotterêts na skrzydło Niemców.
- 19
- Kluczowe wydarzenieHonduras wypowiada wojnę Niemcom19 lipca 1918 prezydent Francisco Bertrand ogłosił dekretem stan wojny z Niemcami. Honduras był ostatnim z ośmiu państw Ameryki Łacińskiej, które to zrobiły.
- Zatopienie „San Diego”19 lipca 1918 u Fire Island pod Nowym Jorkiem wszedł na minę postawioną przez U-156 krążownik pancerny San Diego. Zginęło sześciu marynarzy.
- 20
- Niemcy wycofują się za MarnęW nocy z 19 na 20 lipca 1918 Niemcy opuścili przyczółek na południowym brzegu Marny, zdobyty 15 lipca. Rano Francuzi zastali przed sobą pusty teren.
- Obrona Rasztu20 lipca 1918 około 2500 dżangalijczyków Kuczika Chana zaatakowało Brytyjczyków w Raszcie. Żołnierze z Hampshire i Gurkhowie odparli natarcie.
- 26
- Upadek Komuny Bakijskiej25 lipca 1918 Rada Baku przegłosowała wezwanie Brytyjczyków. Bolszewicy oddali władzę, a 1 sierpnia rządy objęła Dyktatura Centrokaspijska.
- Brytyjskie zapewnienie dla RosjiPod koniec lipca 1918 rząd brytyjski oświadczył, że nie zamierza naruszać integralności terytorialnej Rosji, a jego celem jest wyparcie z niej Niemców.
sierpień
- 07
- Koniec drugiej bitwy nad Marną6 sierpnia 1918 Pétain wstrzymał natarcia na niemiecką pozycję za Vesle, a 7 sierpnia ogłosił armii zwycięstwo. Amerykanie walczyli jeszcze o Fismette.
- Wosug od-Dole ponownie premieremNa początku sierpnia 1918 szach odprawił nieprzychylny Ententcie rząd Samsama os-Saltane. 7 sierpnia premierem Persji został Wosug od-Dole.
- Czechosłowacy zajmują Kazań7 sierpnia 1918 oddział Władimira Kappela i Czechosłowacy po dwudniowych walkach opanowali Kazań, zdobywając ponad połowę rosyjskiej rezerwy złota.
- 27
- Francuzi odbijają Roye27 sierpnia 1918 francuska 1 Armia Debeneya zajęła Roye, porzucone przez cofających się Niemców po dwóch tygodniach zaciętych walk o przedpola miasta.
- Brytyjczycy zajmują KrasnowodskPod koniec sierpnia 1918 brytyjska piechota z Enzeli stanęła w Krasnowodsku, porcie po wschodniej stronie Morza Kaspijskiego, za zgodą rządu zakaspijskiego.
- 30
- Koniec bitwy nad Scarpe30 sierpnia 1918 Kanadyjczycy zdobyli resztę linii Fresnes–Rouvroy pod Vis-en-Artois. Horne i Currie odłożyli szturm na linię Drocourt–Quéant do 2 września.
- Brytyjczycy odbijają Bailleul30 sierpnia 1918 brytyjskie patrole weszły do opuszczonego przez Niemców Bailleul. Miasto, stracone w kwietniu, leżało w gruzach. Niemcy cofali się znad Lys.
- Dymisja Macready'egoPod koniec sierpnia 1918, po strajku londyńskiej policji, gen. Nevil Macready oddał stanowisko generała adiutanta armii, by objąć komendę Metropolitan Police.
wrzesień
- 03
- Koniec drugiej bitwy nad Sommą3 września 1918 Niemcy oderwali się od Brytyjczyków między Sommą a Sensée i cofnęli za Canal du Nord. Skończyły się drugie bitwy nad Sommą i pod Arras.
- USA uznają Czechosłowaków3 września 1918 Stany Zjednoczone uznały stan wojny między Czechosłowakami a Niemcami i Austro-Węgrami, a ich Radę Narodową za faktyczny rząd wojujący.
- 11
- Bitwa pod Uchtą11 września 1918 Karelowie pułkownika Woodsa rozbili fińskich ochotników pod Uchtą w Karelii. Generał Maynard pisał o całkowitej klęsce ich głównej bazy.
- Macdonogh adiutantem generalnym11 września 1918 szef wywiadu wojskowego gen. George Macdonogh został generałem adiutantem armii brytyjskiej w miejsce Nevila Macready'ego.
- 15
- Początek bitwy pod Dobrym Polem15 września 1918 Serbowie i Francuzi zdobyli górski grzbiet Dobro Pole–Sokol–Vetrenik w Macedonii, a 16 września drugą pozycję Bułgarów na Kozjaku.
- Niemiecka oferta pokojowa dla Belgii15 września 1918 świat obiegła wieść, że Niemcy złożyły Belgii propozycję pokoju. Rząd w Hawrze ją odrzucił, a Berlin zaprzeczał, by oferta w ogóle padła.
- 25
- Serbowie odbijają Sztip i Wełes25 września 1918 serbska kawaleria weszła do opuszczonego przez Bułgarów Sztipu, a 26 września serbska 1 Armia zajęła Wełes nad Wardarem.
- Włochy a państwo jugosłowiańskiePod koniec września 1918 rząd Włoch ogłosił, że dążenie Jugosłowian do niepodległości i własnego państwa odpowiada zasadom, o które walczą sprzymierzeni.
- 29
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy o Kanał Saint-Quentin29 września 1918 brytyjska 46 Dywizja przeszła we mgle Kanał Saint-Quentin, a Amerykanie i Australijczycy szturmowali Linię Hindenburga nad tunelem Bellicourt.
- Alianci odbijają Passchendaele29 września 1918 Belgowie umocnili się na odbitym grzbiecie Passchendaele, wzięli Moorslede i odzyskali Diksmuide, utracone w listopadzie 1914 roku.
- Lettow-Vorbeck wraca za RovumęPod koniec września 1918 oddziały Lettow-Vorbecka przekroczyły Rovumę i po dziesięciu miesiącach w Mozambiku wróciły do Niemieckiej Afryki Wschodniej.
- Rząd Hary29 września 1918 przywódca partii Seiyūkai Takashi Hara został premierem Japonii. Był pierwszym szefem rządu spoza arystokracji, a jego gabinet był partyjny.
- 30
- Kluczowe wydarzenieRozejm w Salonikach29 września 1918 Bułgaria podpisała w Salonikach rozejm z Ententą. W południe 30 września ustały walki, a Bułgaria pierwsza z państw centralnych wyszła z wojny.
- Dymisja Hertlinga30 września 1918 cesarz przyjął dymisję kanclerza Georga von Hertlinga i zapowiedział, że do rządu wejdą ludzie cieszący się zaufaniem narodu.
październik
- 02
- Koniec bitwy o Kanał Saint-Quentin1–2 października 1918 brytyjska 4 Armia zdobyła Joncourt i resztę Linii Hindenburga pod Bony, wdarła się w linię Beaurevoir, ale nie utrzymała Sequehart.
- Bombardowanie Durrës2 października 1918 włoskie i brytyjskie krążowniki ostrzelały Durrës, bazę Austriaków w Albanii. Okręt podwodny U-31 storpedował brytyjski krążownik Weymouth.
- 03
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy o linię Beaurevoir3 października 1918 Brytyjczycy i Australijczycy przełamali linię Beaurevoir, ostatnią pozycję Linii Hindenburga. Montbrehain zdobyto, ale Niemcy je odbili.
- Abdykacja Ferdynanda3 października 1918 car Bułgarii Ferdynand I zrzekł się tronu na rzecz syna Borysa III i wyjechał z kraju. Dynastia przetrwała klęskę.
- Max Badeński kanclerzem3 października 1918 kanclerzem Rzeszy został książę Max Badeński. Do jego rządu po raz pierwszy w historii Cesarstwa weszli socjaldemokraci.
- Włosi odbijają Berat3 października 1918 Włosi, ścigając cofających się Austriaków, ponownie zajęli Berat w Albanii. Nieprzyjaciel uchodził na północ, paląc magazyny.
- Zaginiony batalion okrążony w Argonnach3 października 1918 Niemcy zamknęli w wąwozie Charlevaux w Argonnach oddział majora Whittleseya z 77 Dywizji. Prasa nazwała go „zaginionym batalionem”.
- 10
- Zatopienie „Leinstera”10 października 1918 UB-123 zatopił u wejścia do Zatoki Dublińskiej statek pocztowy Leinster. Zginęło ponad 500 osób, najwięcej w dziejach Morza Irlandzkiego.
- Francuzi odbijają PrisztinęW październiku 1918 francusko-grecki oddział gen. Tranié ruszył ze Skopje przez Kačanik na Kosowe Pole i zajął Prisztinę, opuszczoną przez Austriaków.
- 14
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy pod Kortrijk14 października 1918 Belgowie, Brytyjczycy i Francuzi ponownie uderzyli we Flandrii. Przełamali ostatnią niemiecką pozycję i odbili Roeselare.
- Izzet Pasza wielkim wezyrem14 października 1918 po dymisji Talata Paszy wielkim wezyrem został marszałek Ahmed İzzet Pasza. Jego zadaniem było wyprowadzenie imperium z wojny.
- Ironside dowódcą w Archangielsku14 października 1918 generał Poole odpłynął z Archangielska do Anglii i już nie wrócił. Dowództwo sił sojuszniczych objął jego szef sztabu Edmund Ironside.
- 15
- Koniec bitwy w Szampanii i Argonnach15 października 1918 zakończyła się według francuskiej nomenklatury bitwa w Szampanii i Argonnach. 4 Armia Gouraud doszła do Aisne, a Amerykanie walczyli dalej.
- Zajęcie HomsuW połowie października 1918 brytyjska 5 Dywizja Kawalerii i Arabowie Fajsala zajęli opuszczony przez Turków Homs. Otworzyła się droga na Aleppo.
- Wielka Brytania uznaje Armię Polską15 października 1918 Arthur Balfour zawiadomił Komitet Narodowy Polski, że Wielka Brytania uznaje Armię Polską za autonomiczną, sprzymierzoną i współwojującą.
- 19
- Belgowie odbijają Brugię19 października 1918 Belgowie weszli do Brugii i Zeebrugge, a Brytyjczycy do Kortrijk. Następnego dnia całe wybrzeże Belgii było wolne od Niemców.
- Rada Narodowa Księstwa Cieszyńskiego19 października 1918 polscy działacze w Cieszynie powołali Radę Narodową Księstwa Cieszyńskiego, by przyłączyć tę część Austrii do odradzającej się Polski.
- 26
- Zajęcie AleppoW nocy na 26 października 1918 Arabowie Fajsala wdarli się do Aleppo, a rano wjechał tam brytyjski generał Macandrew. Pod Haritanem zatrzymał ich Mustafa Kemal.
- Dymisja Ludendorffa26 października 1918 cesarz przyjął dymisję generała Ericha Ludendorffa. Kanclerz zażądał jej po rozkazie, w którym wojsko odrzuciło trzecią notę Wilsona.
- 30
- Kluczowe wydarzenieRozejm w Mudros30 października 1918 na pancerniku „Agamemnon” w Mudros Imperium Osmańskie podpisało rozejm z Ententą. Walki ustały w południe 31 października.
- Kapitulacja pod Szarkatem30 października 1918 nad Tygrysem pod Szarkatem skapitulowała otoczona turecka Grupa Tygrysu. Ismail Hakki Bej poddał się z kilkoma tysiącami żołnierzy.
- Rada Narodowa FiumePod koniec października 1918 Węgrzy opuścili Fiume. Władzę objął tam komisarz Państwa SHS, a włoska Rada Narodowa ogłosiła 30 października unię z Włochami.
listopad
- 01
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy pod Valenciennes1 listopada 1918 Kanadyjczycy zdobyli w niecałą godzinę wzgórze Mont Houy pod Valenciennes, wsparci ogniem, jakiego nie miała żadna inna brygada.
- Brytyjczycy zajmują Merw1 listopada 1918 wojska rządu zakaspijskiego i oddział indyjski weszli do Merwu, opuszczonego przez bolszewików po klęsce pod Duszakiem.
- Zatopienie „Viribus Unitis”1 listopada 1918 dwaj Włosi podłożyli w Puli minę pod drednot Viribus Unitis, przekazany dzień wcześniej Państwu SHS. Zginął admirał Vuković i setki marynarzy.
- Początek walk o LwówW nocy na 1 listopada 1918 ukraińscy żołnierze opanowali Lwów i ogłosili go stolicą państwa ukraińskiego. Jeszcze tego dnia polscy mieszkańcy chwycili za broń.
- 03
- Kluczowe wydarzenieRozejm w Villa Giusti3 listopada 1918 pod Padwą Austro-Węgry podpisały rozejm z aliantami. Walki ustały 4 listopada o 15.00, a monarchia Habsburgów wyszła z wojny.
- Bunt w Kilonii3 listopada 1918 patrol w Kilonii strzelał do pochodu marynarzy i robotników. Nazajutrz miasto było w rękach rad żołnierskich. Zaczęła się rewolucja.
- 04
- Koniec bitwy pod Vittorio Veneto4 listopada 1918 o 15.00 na froncie włoskim zamilkła broń. Przed tą godziną alianci przeszli Tagliamento, a całe dywizje austro-węgierskie szły do niewoli.
- Brytyjczycy zajmują Mosul3 listopada 1918, już po rozejmie z Turcją, brytyjska kawaleria stanęła w Mosulu. Ali Ihsan Pasza protestował, ale do 10 listopada Turcy opuścili miasto.
- Śmierć Wilfreda Owena4 listopada 1918, tydzień przed rozejmem, zginął przy przeprawie przez kanał pod Ors 25-letni Wilfred Owen, jeden z największych angielskich poetów wojny.
- 05
- Włosi w Fiume4 listopada 1918 do portu w Fiume wpłynęły włoskie okręty z pancernikiem „Emanuele Filiberto”. Miastem wciąż rządzili jednak Chorwaci.
- Zatonięcie „Campanii”5 listopada 1918 w zatoce Firth of Forth zatonęła Campania, dawny liniowiec przebudowany na okręt-bazę wodnosamolotów. Zerwana z kotwicy staranowała dwa okręty.
- Nota Lansinga5 listopada 1918 Lansing przekazał Niemcom zastrzeżenia aliantów co do wolności mórz i odszkodowań oraz wezwał ich, by po warunki rozejmu zgłosili się do Focha.
- Polsko-czeskie porozumienie w sprawie Śląska Cieszyńskiego5 listopada 1918 polska i czeska rada narodowa podzieliły tymczasowo Śląsk Cieszyński. Większa część, z Cieszynem i Bielskiem, przypadła pod zarząd polski.
- 08
- Brytyjczycy odbijają MaubeugeW nocy z 8 na 9 listopada 1918 batalion Grenadierów Gwardii wszedł bez walki do Maubeuge, twierdzy nad Sambrą, którą Francuzi oddali Niemcom we wrześniu 1914.
- Dymisja MarghilomanaNa początku listopada 1918 król Ferdynand na żądanie ententy odprawił germanofilski rząd Marghilomana i Ariona. Premierem został generał Constantin Coandă.
- 09
- Lettow-Vorbeck zajmuje Kasamę9 listopada 1918 czołówka Lettow-Vorbecka zajęła opuszczoną Kasamę w Rodezji Północnej. Niemcy szli dalej na południe ku składom nad rzeką Chambeshi.
- Kluczowe wydarzenieRewolucja w Berlinie9 listopada 1918 rewolucja dotarła do Berlina. Kanclerz ogłosił abdykację cesarza i oddał władzę Ebertowi, a Scheidemann proklamował republikę.
- Deklaracja anglo-francuskaW pierwszych dniach listopada 1918 Wielka Brytania i Francja ogłosiły, że chcą „całkowitego wyzwolenia” ludów Syrii i Mezopotamii i rządów z ich wyboru.
- 10
- Francuzi odbijają MézièresNa dzień przed rozejmem Francuzi odzyskali Mézières nad Mozą, przez lata ważny ośrodek niemieckiego dowództwa. Nad rzeką walczono do 11 listopada.
- Piłsudski wraca do Warszawy10 listopada 1918 rano Józef Piłsudski, zwolniony z Magdeburga, przyjechał do Warszawy. Witało go kilkanaście osób, a do wieczora rozmawiał już z regentami.
- Zatopienie HMS Ascot10 listopada 1918 UB-67 storpedował u wysp Farne trałowiec Ascot. Zginęła cała załoga, ponad 50 ludzi. Był to ostatni okręt Royal Navy zatopiony przez wroga.
- 11
- Kluczowe wydarzenieRozejm w Compiègne11 listopada 1918 o świcie Niemcy podpisali w wagonie Focha w lesie Compiègne rozejm z Ententą. O 11.00 na froncie zachodnim ucichły działa.
- Kluczowe wydarzenieOdzyskanie niepodległości przez Polskę11 listopada 1918 Rada Regencyjna oddała Piłsudskiemu dowództwo nad wojskiem, a Warszawa rozbrajała Niemców. Ten dzień stał się Świętem Niepodległości.
- 15
- Krążownik „Königsberg” w zatoce Forth15 listopada 1918 krążownik Königsberg przywiózł do Firth of Forth kontradmirała Meurera, by ustalił z admirałem Beattym, jak Niemcy wydadzą swoją flotę.
- Powstanie Petlury15 listopada 1918 Dyrektoriat wezwał z Białej Cerkwi do powstania przeciw hetmanowi Skoropadskiemu, który dzień wcześniej ogłosił federację z Rosją.
- 16
- Notyfikacja Piłsudskiego16 listopada 1918 Józef Piłsudski depeszą radiową zawiadomił rządy państw wojujących i neutralnych o istnieniu niepodległego państwa polskiego.
- Niepodległość Węgier16 listopada 1918 przed parlamentem w Budapeszcie proklamowano Węgierską Republikę Ludową. Na czele państwa stanął premier Mihály Károlyi.
- 18
- Niemcy opuszczają FrancjęWedług brytyjskiej chronologii 18 listopada 1918 ostatni Niemcy przekroczyli z powrotem granicę Francji z 1914 roku. Okupacja północnego wschodu dobiegła końca.
- Zamach KołczakaW nocy z 17 na 18 listopada 1918 oficerowie kozaccy aresztowali w Omsku eserowców z Dyrektoriatu. Rada Ministrów ogłosiła Kołczaka Najwyższym Władcą.
- 19
- Francuzi wkraczają do Metzu19 listopada 1918 wojska 10 Armii wkroczyły do Metzu, stolicy niemieckiej Lotaryngii. Defiladę oglądał Pétain, który tego dnia dowiedział się o awansie.
- Belgowie wracają do Antwerpii19 listopada 1918 wojska belgijskie ponownie zajęły Antwerpię. Twierdza, która skapitulowała w październiku 1914, wróciła do Belgii po ponad czterech latach.
grudzień
- 01
- Kluczowe wydarzenieZgromadzenie w Alba Iulia1 grudnia 1918 Wielkie Zgromadzenie Narodowe w Alba Iulia ogłosiło połączenie Siedmiogrodu, Banatu i ziem rumuńskich na Węgrzech z Królestwem Rumunii.
- Kluczowe wydarzenieProklamacja Królestwa SHS1 grudnia 1918 w Belgradzie regent Aleksander przyjął adres delegacji Rady Narodowej z Zagrzebia i proklamował Królestwo Serbów, Chorwatów i Słoweńców.
- Islandia królestwem1 grudnia 1918 weszła w życie duńsko-islandzka ustawa o unii. Islandia stała się suwerennym królestwem, związanym z Danią tylko osobą króla.
- 11
- Ukraińcy zajmują Odessę11 grudnia 1918 do Odessy weszły wojska Dyrektoriatu. Rosyjscy ochotnicy wycofali się do portu, gdzie pod osłoną okrętów Ententy powstała strefa aliancka.
- Mannerheim regentem FinlandiiW grudniu 1918 proniemiecki regent Svinhufvud ustąpił, a parlament wybrał na jego miejsce generała Mannerheima. Finlandia zwróciła się ku Entencie.
- 14
- Przedłużenie rozejmu13 grudnia 1918 w Trewirze Foch i Erzberger podpisali przedłużenie rozejmu do 17 stycznia 1919. Alianci zastrzegli sobie prawo zajęcia strefy neutralnej.
- Wybory w Wielkiej Brytanii14 grudnia 1918 w Wielkiej Brytanii po raz pierwszy głosowały kobiety. Koalicja Lloyda George’a wygrała miażdżąco, a Irlandia poparła Sinn Féin.
- Upadek hetmanatu14 grudnia 1918 wojska Dyrektoriatu wdarły się do Kijowa, a hetman Pawło Skoropadski zrzekł się władzy i ukrył się pod opieką Niemców.
- 16
- Internowanie Mackensena16 grudnia 1918 w Budapeszcie zatrzymano pociąg feldmarszałka Mackensena, wracającego z Rumunii. Na żądanie Francuzów Węgrzy internowali go w Fót.
- Niemcy opuszczają Finlandię16 grudnia 1918 ostatnie oddziały Dywizji Bałtyckiej von der Goltza odpłynęły z Helsinek do Szczecina. Żegnały je tysiące mieszkańców stolicy.
- Zjazd Rad w Berlinie16 grudnia 1918 w Berlinie zebrał się pierwszy ogólnoniemiecki zjazd rad robotniczych i żołnierskich. Odrzucił republikę rad i wyznaczył wybory na 19 stycznia.
- 18
- Niemcy opuszczają Dorpat18 grudnia 1918 Niemcy wycofali się z Dorpatu (Tartu). Kilka dni później Estończycy oddali miasto bez walki i weszła do niego Armia Czerwona.
- Francuzi lądują w Odessie18 grudnia 1918 w Odessie lądowała francuska dywizja generała Boriusa. Na żądanie Francuzów wojska Dyrektoriatu zaczęły opuszczać miasto.
- 24
- Zdobycie PermuW nocy z 24 na 25 grudnia 1918 Armia Syberyjska Radoli Gajdy wkroczyła do Permu. Czerwona 3 Armia rozpadła się, a bolszewicy mówili o „katastrofie permskiej”.
- Walki bożonarodzeniowe w Berlinie24 grudnia 1918 wojsko ostrzelało z dział zamek w Berlinie, zajęty przez zbuntowanych marynarzy. Atak się nie powiódł, a koalicja socjalistów się rozpadła.